Chống lãng phí-Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ thực tiễn - Bài 1: Nguy hại khôn lường từ lãng phí

Lãng phí không dễ nhận diện như tham nhũng, tiêu cực nhưng nguy hại khôn lường, ảnh hưởng trực tiếp đến nền tảng tư tưởng của Đảng.

Lãng phí là “điểm tựa” của các luận điệu sai trái

Khác với tham nhũng, tiêu cực thường gây bức xúc trực tiếp, lãng phí thường diễn ra âm thầm hơn, khó nhận diện hơn, nhưng lại có tác động rộng và kéo dài. Nó không chỉ làm hao tổn nguồn lực vật chất, kìm hãm phát triển kinh tế mà còn làm giảm chất lượng hoạt động của bộ máy và từng bước tác động đến nhận thức, niềm tin của xã hội.

Trong nhiều trường hợp, lãng phí không biểu hiện dưới dạng những sai phạm rõ ràng, mà tồn tại dưới dạng những bất cập trong tổ chức thực hiện: Dự án triển khai chậm tiến độ, công trình đầu tư kém hiệu quả, quy trình còn rườm rà, nguồn lực chưa được khai thác hợp lý...

Đáng lo hơn, lãng phí không dừng lại ở tổn thất vật chất cụ thể mà còn tác động đến niềm tin của xã hội. Cùng với tham nhũng, tiêu cực thì lãng phí cũng là nguyên bào mòn niềm tin của nhân dân vào bộ máy nhà nước. Đây là vấn đề cần được nhìn nhận một cách thận trọng, bởi niềm tin xã hội là nền tảng quan trọng để triển khai hiệu quả mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật Nhà nước.

Trong bối cảnh hiện nay, khi các thế lực thù địch đẩy mạnh các hoạt động chống phá, xuyên tạc, lợi dụng những hạn chế trong quản lý để phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, thì lãng phí sẽ trở thành “điểm tựa” cho các luận điệu sai trái.

Lãng phí rất đa dạng, khó nhận diện

Một trong những đặc điểm khiến lãng phí trở thành vấn đề phức tạp là tính đa dạng và khó nhận diện của nó. Không giống như những hành vi vi phạm rõ ràng, lãng phí có thể tồn tại trong nhiều khâu, nhiều lĩnh vực và dưới nhiều hình thức khác nhau.

Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng. Ảnh: TTXVN

Trong lĩnh vực thể chế, lãng phí có thể xuất hiện khi hệ thống chính sách chưa đồng bộ, còn chồng chéo hoặc chậm được điều chỉnh phù hợp với thực tiễn. Trong quản lý và sử dụng ngân sách, tài sản công, lãng phí thể hiện ở việc phân bổ nguồn lực chưa hợp lý, đầu tư chưa đúng trọng tâm, hoặc hiệu quả sử dụng chưa cao. Trong quản lý tài nguyên, lãng phí có thể xảy ra khi việc khai thác, sử dụng chưa gắn với yêu cầu phát triển bền vững. Việc bố trí, sử dụng chưa phù hợp, chưa phát huy hết năng lực, hoặc chưa gắn với nhu cầu thực tiễn cũng là một dạng lãng phí cần được quan tâm.

Ngoài ra, lãng phí còn xuất hiện trong đời sống xã hội, trong thói quen tiêu dùng, trong tổ chức hoạt động. Dù không lãng phí lớn về quy mô, nhưng nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng đến văn hóa tiết kiệm và ý thức trách nhiệm chung.

Điểm chung của các biểu hiện này là không dễ nhận diện, nhưng lại có xu hướng tích lũy theo thời gian. Khi những bất cập nhỏ không được điều chỉnh kịp thời, chúng có thể trở thành những hạn chế lớn, ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý và sự phát triển chung.

Tác động của lãng phí đối với niềm tin xã hội

Tư tưởng Hồ Chí Minh đã chỉ ra, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí không chỉ là yêu cầu kinh tế mà còn là yêu cầu về đạo đức và trách nhiệm đối với nhân dân. Người nhấn mạnh việc sử dụng nguồn lực của Nhà nước phải gắn với lợi ích của nhân dân, bởi đó là kết quả của sự đóng góp, là mồ hôi, công sức của đồng bào.

Từ góc độ này, có thể thấy rằng lãng phí không chỉ là sự hao hụt vật chất, mà còn liên quan trực tiếp đến niềm tin của nhân dân. Khi nguồn lực được sử dụng hiệu quả, người dân sẽ cảm nhận rõ ràng sự thay đổi tích cực trong đời sống. Ngược lại, khi hiệu quả chưa cao, những hạn chế trong tổ chức thực hiện sẽ tác động đến cách nhìn nhận của xã hội đối với bộ máy quản lý.

Xây dựng dang dở, “đắp chiếu” nhiều năm cùng các vi phạm về đất đai khiến Dự án Trung tâm dạy nghề y tá, điều dưỡng quốc tế hơn 670 tỷ đồng vừa bị UBND tỉnh Thanh Hóa ra quyết định thu hồi. Ảnh: tienphong.vn

Niềm tin xã hội không hình thành từ chủ trương, đường lối, chỉ thị, nghị quyết mà nó được bồi đắp từ những kết quả cụ thể, từ những thay đổi có thể cảm nhận được trong đời sống hằng ngày. Vì vậy, những biểu hiện lãng phí, dù nhỏ, nếu không được khắc phục, có thể tạo ra những tác động lớn theo thời gian.

Trong bối cảnh hiện nay, khi thông tin được lan truyền nhanh chóng, những hạn chế trong quản lý, nếu không được xử lý kịp thời và minh bạch, có thể bị hiểu sai hoặc bị lợi dụng cho những mục đích không tích cực. Điều này càng cho thấy tầm quan trọng của việc nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, không chỉ để phát triển kinh tế mà còn để củng cố niềm tin xã hội.

Nhận diện lãng phí, nâng cao hiệu quả quản trị

Việc nhận diện đầy đủ và chính xác là cơ sở xây dựng các giải pháp phù hợp. Đồng thời cần đánh giá lãng phí trong mối quan hệ với hiệu quả quản trị. Khi mỗi quyết định được cân nhắc kỹ lưỡng hơn về hiệu quả, khi mỗi nguồn lực được sử dụng có trách nhiệm hơn, thì lãng phí sẽ từng bước được hạn chế.

Quan trọng hơn, việc này góp phần tạo nền tảng để chuyển từ nhận thức sang hành động. Khi lãng phí được nhìn nhận không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn là vấn đề liên quan đến niềm tin xã hội, thì yêu cầu khắc phục sẽ trở nên rõ ràng và cấp thiết hơn.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu sử dụng hiệu quả nguồn lực đòi hỏi ngày càng cao, thì việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí càng trở nên cần thiết.

Vì thế, chống lãng phí không chỉ dừng lại ở nhận thức, mà cần được triển khai bằng những hành động thiết thực, đồng bộ, gắn với trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, từng cán bộ, đảng viên; qua đó góp phần củng cố uy tín của Đảng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong thực tiễn.

-------------

(*) Trưởng ban, Viện Khoa học xã hội và nhân văn quân sự, Học viện Chính trị

(**) Phó trưởng khoa, Học viện Cảnh sát nhân dân