Chủ động điều tiết nhu cầu sách giáo khoa

Dù quá trưa nhưng các nhà sách trên địa bàn phường Rạch Giá, tỉnh An Giang vẫn còn đông phụ huynh tìm mua sách cho con để chuẩn bị năm học mới. (Ảnh: QUỐC TRINH)

Tại An Giang, cùng với việc sắp xếp, cơ cấu lại hạ tầng, vấn đề sách giáo khoa cho năm học 2026-2027 đang tạo ra sự chú ý lớn trong dư luận. Việc toàn bộ hệ thống giáo dục chuyển sang sử dụng thống nhất bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam là bước ngoặt khép lại giai đoạn nhiều bộ sách gây không ít xáo trộn trong giảng dạy, học tập trước đây. Tuy nhiên, sự thay đổi mang tính hệ thống này ngay lập tức kéo theo bài toán cung-cầu trên thị trường. Hình ảnh nhiều phụ huynh chen chân tại các nhà sách những ngày qua, gây ra tình trạng quá tải cục bộ, là lời cảnh báo sớm về nguy cơ khan hiếm sách giáo khoa đầu năm học.

Khi hàng trăm nghìn học sinh đồng loạt chuyển sang một bộ sách duy nhất, áp lực in ấn, phát hành, phân phối bị đẩy lên đỉnh điểm. Nếu địa phương không có phương án điều tiết kịp thời, tình trạng khan hiếm sách, đầu cơ hoặc chậm trễ sách khi khai giảng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi học tập của học sinh.

Trước tình hình đó, quan điểm điều hành của ngành giáo dục An Giang cho thấy tính thực tế và trách nhiệm khi xác định: Không mua mới sách giáo khoa một cách dàn trải, lãng phí, nhưng tuyệt đối không để bất kỳ học sinh nào thiếu sách khi bước vào năm học mới. Theo đó, ngành giáo dục yêu cầu các trường kiểm kê chi tiết số lượng sách còn sử dụng được, tận dụng tối đa các bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” đã lưu hành từ các năm trước. Việc thành lập, mở rộng tủ sách dùng chung, tổ chức thu hồi, điều chuyển sách giữa các lớp, các trường giúp giảm đáng kể nhu cầu mua mới.

Đối với các bộ sách giáo khoa thuộc danh mục cũ không còn được sử dụng thống nhất, tỉnh chỉ đạo phân loại, đánh giá hiện trạng để có phương án xử lý tài sản công phù hợp. Trong khi chờ lộ trình miễn phí sách giáo khoa chung của Chính phủ, An Giang tiếp tục dồn nguồn lực hỗ trợ các đối tượng yếu thế như học sinh nghèo, học sinh dân tộc thiểu số, khu vực biên giới. Sự đồng hành của các nhà hảo tâm, doanh nghiệp thông qua xã hội hóa tủ sách dùng chung hy vọng sẽ giúp cha mẹ học sinh nghèo bớt đi gánh nặng tài chính trước thềm năm học mới.

Những gì đang diễn ra tại An Giang không chỉ là chuyện của riêng một địa phương, mà còn là bức tranh thu nhỏ của ngành giáo dục Việt Nam trong giai đoạn chuyển giao quan trọng. Việc tinh gọn 52,2% số đầu mối trường lớp hay việc chủ động điều tiết nhu cầu sách giáo khoa cho thấy một sự chuyển dịch rõ rệt từ tư duy “quản lý hành chính” sang “quản trị phát triển”.

Sắp xếp lại trường lớp không đơn thuần gộp hai hay nhiều ngôi trường lại thành một, mà là tối ưu hóa tài nguyên, nâng cao chất lượng đội ngũ, dành nguồn lực đầu tư cho chuyển đổi số, nâng chuẩn giáo viên hay phát triển các mô hình trường học thông minh.

Tương tự, việc áp dụng một bộ sách giáo khoa thống nhất không đồng nghĩa với việc bắt buộc mọi gia đình phải mua mới, mà là cơ hội để xây dựng văn hóa chia sẻ, tiết kiệm thông qua các tủ sách dùng chung trong nhà trường.