Chủ động tần số phục vụ phát triển công nghệ chiến lược

Nghiên cứu công nghệ lõi dựa trên nhu cầu thị trường. Ảnh: TTXVN

Đây là những lĩnh vực được kỳ vọng tạo đột phá về hạ tầng và năng lực cạnh tranh quốc gia trong thời gian tới. Điểm chung của cả ba công nghệ là đều cần sử dụng tài nguyên phổ tần để vận hành. Theo đánh giá của Cục Tần số vô tuyến điện (Bộ Khoa học và Công nghệ), ba công nghệ với những đặc thù rất riêng đòi hỏi những giải pháp về tần số khác nhau.

Thông tin di động 6G là thành phần cốt lõi của hạ tầng số. Đặc thù của 6G là yêu cầu băng thông siêu rộng, lớn hơn nhiều so với 5G để đáp ứng các kịch bản ứng dụng mới. Điểm khác biệt quan trọng của 6G so với các thế hệ thông tin di động trước là sự xuất hiện của mạng phi mặt đất.

Đối với đường sắt tốc độ cao, với đặc trưng vận hành ở tốc độ rất lớn, toàn bộ hệ thống phải được điều hành thông qua thông tin vô tuyến, bảo đảm đồng thời ba yêu cầu: điều hành, an toàn chạy tàu và thông tin liên lạc. Bên cạnh đó là bài toán về mô hình cấp phép và quy hoạch phổ tần để tránh gây nhiễu với các hệ thống hiện hữu, đặc biệt là hệ thống thu phí điện tử không dừng (ETC).

Phương thức quản lý tần số hiện nay mới phù hợp với giai đoạn sử dụng máy bay không người lái (drone) quy mô nhỏ, chủ yếu phục vụ mục đích giải trí. Khi kinh tế tầm thấp phát triển với mật độ UAV lớn, tải trọng cao, thậm chí xuất hiện các phương tiện bay chở người trong đô thị, cần xem xét nhu cầu sử dụng phổ tần và bài toán quản lý tần số phù hợp.

Ông Lê Văn Tuấn, Cục trưởng Cục Tần số vô tuyến điện cho rằng, với tinh thần khẩn trương triển khai các công nghệ chiến lược vào thực tiễn, công tác quy hoạch và quản lý tần số cần được thực hiện sớm để tạo nền tảng cho quá trình phát triển.

Nhu cầu băng thông cho thông tin di động lớn dần qua từng thế hệ. Việt Nam xác định mỗi nhà mạng cần từ 80 đến 100 MHz trong giai đoạn đầu phát triển 5G, lên tới 200 MHz ở giai đoạn 5G Advanced và chạm mốc 400 MHz khi bước sang 6G. Cục Tần số vô tuyến điện đã chuẩn bị công tác quy hoạch cho 5G Advanced và 6G từ rất sớm.

Trong năm 2025, Cục đã tham mưu trình quy hoạch phổ tần số quốc gia và bước đầu định hướng những nhóm băng tần đầu tiên cho thế hệ tiếp theo, gồm toàn bộ băng tần 600 MHz sau khi hoàn thành công tác chuyển đổi, phần cao của băng 700 MHz, giải phóng phần còn lại của băng C để có được khoảng 600 MHz liên tục, cộng thêm 100 MHz từ băng 2.6 GHz. Qua đó, nâng tổng lượng tần số lên khoảng 700 MHz, đủ để phát triển 5G Advanced và làm bước đệm cho 6G.

So với các quốc gia phát triển, Việt Nam đã có lượng tần số tương đối nhưng vẫn cần thêm khoảng 3.000 MHz. Vì vậy, theo Tiến sĩ Lương Xuân Trường, Phó Trưởng phòng Chính sách Quy hoạch, Cục Tần số vô tuyến điện, lộ trình quy hoạch phải bám sát mức độ sẵn sàng triển khai và quá trình tiêu chuẩn hóa sao cho không đưa ra quá sớm khi thiết bị thương mại chưa có nhưng cũng không quá muộn khi tiêu chuẩn đã đạt.

Điểm mới nổi bật là lần đầu tiên mạng di động xuất hiện thành phần phi mặt đất kết nối trực tiếp tới thiết bị đầu cuối người dùng từ các nền tảng trên cao như UAV hay vệ tinh, buộc Cục phải xây dựng chính sách và quy hoạch tần số riêng để vừa thúc đẩy phát triển vừa sử dụng hài hòa với các thành phần khác.

Ứng dụng UAV đã lan tỏa từ logistic sang nông nghiệp, đo đạc bản đồ, đặt ra yêu cầu sớm có khung tần số phù hợp để hạ tầng UAV phát triển không chỉ trong giai đoạn thử nghiệm mà còn hướng tới vận hành trên diện rộng trong tương lai.

Cục Tần số vô tuyến điện phân tần số cho UAV thành ba nhóm ứng dụng, trong đó nhóm thứ nhất nằm ở khu vực phổ miễn cấp phép mà Việt Nam đã cho phép, mang ưu điểm dùng chung linh hoạt nhưng phạm vi liên lạc gần, dễ tắc nghẽn khi mật độ cao và công suất bị hạn chế.

Nhóm thứ hai tận dụng hạ tầng mạng 4G, 5G sẵn có nên triển khai nhanh nhưng việc phối hợp giữa các nhà mạng và tạo lập hành lang an toàn bay vẫn là vấn đề Cục phải tìm lời giải. Nhóm thứ ba dành cho các ứng dụng mạnh hơn đòi hỏi độ bảo mật cao và tầm điều khiển xa, là hướng mà nhiều quốc gia đã tính đến và một số nước đã có phân bổ riêng.

Cùng với tần số dành cho UAV nói chung, Cục Tần số vô tuyến điện còn quy hoạch tần số cho các điểm cất, hạ cánh, trung tâm điều khiển và giám sát an toàn bay; đồng thời cân nhắc vai trò của tần số trong hệ thống thông tin liên quan.

Hệ thống thông tin phục vụ đường sắt tốc độ cao là hệ thống phức tạp, vận hành ở vận tốc lớn và bắt buộc phải điều hành qua thông tin vô tuyến, phục vụ đồng thời ba mục đích là điều hành, an toàn chạy tàu và thông tin liên lạc cho hành khách. Cục đã xây dựng dự thảo quy hoạch tần số cho hệ thống thông tin điều khiển bảo đảm an toàn với hai nhóm băng tần chính là 900 MHz và 1900 MHz. Dự thảo đang được gửi xin ý kiến các bộ ngành, doanh nghiệp và người dân, dự kiến ban hành ngay trong năm nay.

Trong kỷ nguyên số, phổ tần không còn chỉ là tài nguyên dành cho viễn thông mà đã trở thành hạ tầng nền tảng của các công nghệ chiến lược. Quy hoạch phổ tần sớm, đồng bộ và hiệu quả sẽ tạo nền tảng để Việt Nam chủ động làm chủ các công nghệ chiến lược, đồng thời nâng cao vị thế quốc gia trong lĩnh vực thông tin vô tuyến.