Chủ động tháo gỡ mâu thuẫn từ cơ sở, giữ bình yên thôn xóm

Kịp thời hóa giải những bất đồng từ khi mới phát sinh

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Chương Dương Nguyễn Trọng Đô, hòa giải ở cơ sở có vai trò quan trọng trong việc giải quyết mâu thuẫn từ sớm, từ xa, ngăn ngừa những xích mích nhỏ tích tụ thành tranh chấp lớn hoặc khiếu kiện kéo dài. Không chỉ góp phần phòng ngừa bạo lực gia đình, giữ gìn an ninh, trật tự, công tác này còn giúp hàn gắn tình cảm, củng cố sự đoàn kết trong cộng đồng dân cư.

Thực tế tại xã Chương Dương, các mâu thuẫn phát sinh chủ yếu liên quan đến tranh chấp đất đai, ranh giới, mốc giới, thừa kế tài sản và những xích mích trong sinh hoạt hằng ngày. Trong đó, các tranh chấp về nguồn gốc đất, quyền sử dụng đất hoặc bất đồng kéo dài trong gia đình tiềm ẩn nguy cơ dẫn đến xô xát, khiếu kiện nếu không được giải quyết kịp thời.

Điển hình là vụ việc liên quan đến phân chia tiền bồi thường thu hồi đất nông nghiệp trong gia đình bà M. trên địa bàn xã. Khi các thành viên trong gia đình phát sinh bất đồng, tổ hòa giải, trưởng thôn và Công an xã đã kịp thời nắm bắt, phối hợp xác minh, kiên trì gặp gỡ, phân tích để các bên tìm được tiếng nói chung. Nhờ đó, gia đình đã thống nhất mức phân chia tiền bồi thường, không để mâu thuẫn tiếp tục kéo dài.

Từ vụ việc này, ông Nguyễn Trọng Đô cho rằng, điều quan trọng là phải chủ động phát hiện những bất đồng ngay khi mới manh nha. Trong quá trình hòa giải, bên cạnh việc vận dụng các quy định pháp luật, cần chú trọng yếu tố tình cảm gia đình, tình làng nghĩa xóm để các bên tự nguyện tìm được sự đồng thuận.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Chương Dương, giá trị lớn nhất của hòa giải ở cơ sở không chỉ là giải quyết được vụ việc mà còn giúp các bên thấu hiểu, hàn gắn tình cảm, tránh để lại những bức xúc sau tranh chấp. Đây là điều mà các biện pháp hành chính hay phán quyết pháp luật khó có thể thay thế.

Nâng cao hiệu quả công tác hòa giải

Hiện nay, xã Chương Dương có 14 tổ hòa giải tại 14 thôn. Các tổ thường xuyên được kiện toàn, phân công rõ trách nhiệm và tham gia bồi dưỡng kiến thức pháp luật, kỹ năng hòa giải nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động.

Ông Trần Quang Tiến (giữa), Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Phú Mỹ (xã Chương Dương) đến từng hộ dân tuyên truyền, tháo gỡ những vướng mắc trong công tác GPMB. Ảnh: Duy Anh

Để chủ động nắm bắt tình hình, địa phương duy trì sự phối hợp giữa bộ phận tư pháp, Công an xã, các tổ hòa giải, trưởng thôn, Ban công tác Mặt trận và các tổ chức đoàn thể. Trong đó, lực lượng Công an xã, trực tiếp là Cảnh sát khu vực, có vai trò bám sát địa bàn, nắm tình hình an ninh, trật tự. Trưởng thôn, Ban công tác Mặt trận cùng Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh thường xuyên gần gũi nhân dân, kịp thời phát hiện những bất đồng trong gia đình và khu dân cư.

Khi phát sinh vụ việc, các lực lượng phối hợp xác minh, đánh giá mức độ để có hướng giải quyết phù hợp. Những xích mích thông thường được tổ hòa giải hướng dẫn, khuyên giải. Đối với các tranh chấp phức tạp, có nguy cơ dẫn đến bạo lực hoặc khiếu kiện kéo dài, các lực lượng chức năng tăng cường phối hợp xử lý. Những vụ việc vượt quá phạm vi hòa giải ở cơ sở hoặc có dấu hiệu vi phạm pháp luật nghiêm trọng được chuyển cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo quy định.

Theo ông Nguyễn Trọng Đô, cách làm này giúp địa phương chủ động kiểm soát nguy cơ mất an ninh, trật tự ngay từ địa bàn dân cư. Trong đó, đội ngũ hòa giải viên có vai trò quan trọng bởi đây là những người gần dân, am hiểu hoàn cảnh và các mối quan hệ trong cộng đồng.

Thời gian tới, UBND xã Chương Dương tiếp tục củng cố, kiện toàn các tổ hòa giải, phát huy vai trò của những người có uy tín, am hiểu pháp luật; phân công hòa giải viên bám sát từng cụm dân cư, hộ gia đình. Đồng thời, chú trọng tập huấn kỹ năng xử lý tình huống thực tế, tăng cường cung cấp tài liệu pháp luật về đất đai, hôn nhân và gia đình, phòng, chống bạo lực gia đình để hòa giải viên thuận tiện tra cứu, vận dụng.

Cùng với việc bảo đảm kinh phí hoạt động, chế độ hỗ trợ cho hòa giải viên, địa phương sẽ tăng cường kiểm tra, đánh giá chất lượng hòa giải, kịp thời biểu dương và nhân rộng những mô hình, cá nhân tiêu biểu. Qua đó, từng bước nâng cao hiệu quả giải quyết mâu thuẫn trong cộng đồng, góp phần giữ gìn sự đoàn kết và bình yên trong mỗi thôn xóm.