Chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, hiện thực hóa mục tiêu Net Zero
Sáng 18/11, Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) TP Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo quốc tế với chủ đề “Cơ hội và thách thức trong ứng phó với biến đổi khí hậu tại TP Hồ Chí Minh”. Sự kiện quy tụ đông đảo các cơ quan quản lý, giới chuyên gia, nhà khoa học trong nước và kết nối trực tuyến với các điểm cầu tại thành phố Osaka (Nhật Bản), Viện Phát triển Bền vững Quốc tế Canada (IISD) cùng đại diện Tổng Lãnh sự quán Hàn Quốc, Tổng Lãnh sự quán Vương quốc Hà Lan và Mạng lưới các thành phố dẫn đầu về ứng phó với biến đổi khí hậu (C40 Cities).
Nhận diện thách thức của một siêu đô thị ven biển
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Nguyễn Hồng Nguyên, Phó Giám đốc Sở NN&MT TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh biến đổi khí hậu không còn là nguy cơ tiềm ẩn mà đã trở thành hiện thực khắc nghiệt, tác động trực tiếp đến môi trường sống, hạ tầng kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân.

Quang cảnh Hội thảo quốc tế chủ đề “Cơ hội và thách thức trong ứng phó với biến đổi khí hậu tại TP Hồ Chí Minh”.
Sau khi sắp xếp, TP Hồ Chí Minh đã định hình vóc dáng của một siêu đô thị (Megacity) có diện tích tự nhiên lên tới 6.772 km², dân số khoảng 13,8 - 14 triệu người, đóng góp 23,5% vào tổng GDP cả nước và sở hữu 168 phường, xã, đặc khu. Không gian phát triển mới trải dài từ vùng cao phía Bắc xuống vùng trũng trung tâm, ven biển và hải đảo mang lại vị thế chiến lược nhưng cũng đặt thành phố trước những rủi ro khí hậu đan xen phức tạp.
Phân tích sâu về diễn biến thời tiết cực đoan, TS. Nguyễn Duy Bình, Phó Trưởng phòng Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu (Sở NN&MT TP Hồ Chí Minh) chỉ ra 4 dấu hiệu đe dọa rõ nét gồm: nắng nóng gia tăng, mưa cực đoan, triều cường - nước dâng và xâm nhập mặn. Số liệu quan trắc giai đoạn 2021-2025 cho thấy TP Hồ Chí Minh đã hứng chịu 27 đợt triều cường vượt mức báo động III; đặc biệt ngày 6/11/2025, mực nước tại trạm Phú An đạt 1,78m - mức cao nhất trong lịch sử.

Phó Giám đốc Sở NN&MT TP Hồ Chí Minh Nguyễn Hồng Nguyên phát biểu khai mạc hội thảo.
Năm 2024 ghi nhận độ mặn cực đại tại Mũi Nhà Bè lên tới 13,3‰. Theo kịch bản biến đổi khí hậu cao đến cuối thế kỷ 21, nhiệt độ trung bình khu vực nội đô có thể tăng thêm 3,5-3,7°C và số ngày nắng nóng trên 35°C tăng thêm từ 90 đến 110 ngày.
Dưới góc độ quy hoạch không gian đô thị, ThS.KTS Lý Khánh Tâm Thảo, Trưởng phòng Quy hoạch chung (Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP Hồ Chí Minh) cảnh báo về "thách thức kép" khi phát triển đô thị nén trên nền trầm tích yếu. Hiện tượng sụt lún đất tại thành phố đang diễn ra ở mức 2-5 cm/năm, cá biệt tại một số khu vực trọng điểm như Nhà Bè, quận 7, quận 8 (cũ), Bình Tân, Bình Chánh (cũ) và hành lang dọc sông Sài Gòn mức lún vượt trên 15 mm/năm. Sụt lún tích lũy kết hợp với nước biển dâng sẽ làm gia tăng mức độ ngập lụt nếu không có giải pháp quy hoạch căn cơ.

Trưởng phòng Quy hoạch chung (Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP Hồ Chí Minh) ThS.KTS Lý Khánh Tâm Thảo tham luận tại hội thảo.
Triển khai Kết luận số 75-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, TP Hồ Chí Minh đã cụ thể hóa thành 18 chỉ tiêu và 76 nhiệm vụ trọng tâm trong Kế hoạch hành động giai đoạn 2026-2030. Thành phố đặt mục tiêu giảm 9% lượng phát thải khí nhà kính vào năm 2030 so với kịch bản phát triển thông thường, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2045 - sớm hơn 5 năm so với cam kết quốc gia.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, đại diện Sở Quy hoạch - Kiến trúc cho biết trong Quy hoạch tổng thể TP Hồ Chí Minh thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm (được phê duyệt tại Quyết định số 7308/QĐ-UBND ngày 31/10/2026), tư duy quản lý đã chuyển dịch từ "chống ngập, chống lún bị động" sang "thích ứng với nước". Thành phố tổ chức không gian theo 10 vùng quản trị phát triển, thiết lập hệ thống liên kết xanh - xanh dương từ hồ Dầu Tiếng, rừng Mã Đà xuống sông Sài Gòn, Đồng Nai và rừng ngập mặn Cần Giờ. Đồng thời, thành phố áp dụng mô hình "đô thị bọt biển", yêu cầu các khu đô thị mới và khu công nghiệp phải dành 5-10% diện tích cho hồ điều tiết, không gian xanh thấm nước và khôi phục tối thiểu 30% vùng trũng tự nhiên để trữ lũ.

Thông tin từ tham luận của ThS.KTS Lý Khánh Tâm Thảo.
Ở lĩnh vực năng lượng, đại diện Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh khẳng định chuyển dịch cơ cấu năng lượng là cuộc cách mạng tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, bảo đảm năng lực cạnh tranh xanh trước các hàng rào kỹ thuật như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của Liên minh châu Âu.
Với mức tiêu thụ điện thương phẩm dự kiến đạt khoảng 60 tỷ kWh và phụ tải cực đại lên tới 9.677 MW trong năm 2026, TP Hồ Chí Minh đang đối mặt với ba điểm nghẽn về an ninh năng lượng: trên 50% nhu cầu công suất phụ thuộc truyền tải liên vùng; vướng mắc giải phóng mặt bằng làm chậm tiến độ lưới điện 500/220/110kV; và biến động giá nhiên liệu hóa thạch.

Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng, Sở Công Thương TP Hồ Chí Minh, Phạm Bá Lâm tham luận tại hội thảo.
Ngành Công Thương thành phố đang tập trung thúc đẩy các nguồn điện nền sạch như điện khí LNG Hiệp Phước, Long Sơn; phát triển các dự án điện rác (tổng công suất quy hoạch 432,6 MW); nghiên cứu siêu dự án điện gió ngoài khơi Cần Giờ và Xuyên Mộc với quy mô 6.000 MW gắn với hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS). Thành phố đẩy mạnh cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), phát triển hơn 21.500 hệ thống điện mặt trời mái nhà và từng bước hình thành chuỗi cung ứng nhiên liệu hàng hải sạch từ hydrogen xanh, ammonia xanh tại các cụm cảng biển trọng điểm.
Kinh nghiệm quốc tế và cơ hội hợp tác chiến lược
Tại hội thảo, các chuyên gia và đối tác quốc tế đã chia sẻ nhiều mô hình thực tiễn có giá trị tham khảo cao đối với quá trình chuyển đổi xanh của TP Hồ Chí Minh.

Ông Kawabe Shunsuke, Trưởng phòng Hợp tác Quốc tế, Cục Môi trường Thành phố Osaka tham luận trực tuyến từ Nhật Bản.
Từ điểm cầu Nhật Bản, ông Kawabe Shunsuke, Trưởng phòng Hợp tác Quốc tế, Cục Môi trường Thành phố Osaka, đã giới thiệu Dự án "Next Green" và mô hình Khu vực Tiên phong Khử carbon tại đại lộ Midosuji. Osaka đặt mục tiêu giảm 50% phát thải khí nhà kính vào năm 2030 thông qua cơ chế trợ cấp kép (kết hợp ngân sách quốc gia và thành phố) cho doanh nghiệp vừa và nhỏ thực hiện kiểm toán năng lượng, cải tạo cách nhiệt nhà ở và thương mại hóa pin mặt trời thế hệ mới Perovskite.
Đáng chú ý, công nghệ trữ nhiệt tầng ngậm nước (ATES) được ứng dụng tại dự án Grand Green Osaka giúp tiết kiệm tới 40% năng lượng làm mát và sưởi ấm - một gợi ý thiết thực cho việc giải quyết hiệu ứng đảo nhiệt đô thị tại TP Hồ Chí Minh.
Chia sẻ kinh nghiệm, đại diện Tập đoàn Môi trường Hàn Quốc (K-eco) cho biết Hàn Quốc đã luật hóa mục tiêu trung hòa carbon và triển khai đồng bộ xuống 17 tỉnh, thành phố cùng 226 quận, huyện thông qua công cụ "Thẻ quản lý nhiệm vụ". K-eco bày tỏ sẵn sàng đồng hành cùng TP Hồ Chí Minh trong các chương trình trao đổi kỹ thuật, hạ tầng quản lý nước chống chịu khí hậu và giảm phát thải tại các ngành trọng điểm.

Ông Song Minho, Trưởng Văn phòng Đại diện tại Việt Nam, Ban Hợp tác Toàn cầu, Tổng công ty Môi trường Hàn Quốc chia sẻ thông tin tại hội thảo.
Về công cụ kinh tế trong giảm phát thải, bà Mai Dương, Cố vấn chính sách Viện Phát triển Bền vững Quốc tế (IISD) đã phân tích kinh nghiệm vận hành Hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải (ETS) từ 41 hệ thống đang hoạt động trên toàn cầu, đặc biệt là bài học từ Trung Quốc và Indonesia.
Trong giai đoạn thí điểm ETS (2025-2028) trước khi vận hành chính thức sàn giao dịch carbon vào năm 2029, chuyên gia IISD khuyến nghị cần từng bước siết chặt định mức chuẩn để tránh tình trạng dư thừa hạn ngạch làm giảm động lực đầu tư công nghệ xanh của doanh nghiệp, đồng thời hoàn thiện khung pháp lý về đo đạc, báo cáo, thẩm định (MRV) và cơ chế điều chỉnh tương ứng theo Điều 6 Thỏa thuận Paris.
Dưới góc độ khơi thông nguồn lực tài chính khí hậu, bà Huey Y. Yoong, Trưởng ban Triển khai khu vực Đông Á, Đông Nam Á và Châu Đại Dương (ESEAO) của Mạng lưới C40 Cities nhận định rào cản lớn nhất của các siêu đô thị không hẳn là thiếu vốn mà là sự khan hiếm các dự án được chuẩn bị đạt chuẩn đầu tư (bankable projects).

Các đại biểu chụp hình lưu niệm.
Đại diện C40 đánh giá cao nỗ lực xây dựng Bảng điều khiển điện mặt trời áp mái của TP Hồ Chí Minh, đồng thời nhấn mạnh thành phố cần tiếp tục chuẩn hóa dữ liệu kiểm kê khí nhà kính và bản đồ rủi ro để mở khóa dòng vốn từ các định chế tài chính quốc tế, trái phiếu xanh và khu vực tư nhân.
Kết thúc hội thảo, lãnh đạo Sở NN&MT TP Hồ Chí Minh khẳng định những đề xuất, mô hình công nghệ và sáng kiến tài chính được chia sẻ tại diễn đàn là cơ sở quan trọng để thành phố hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường ngoại giao khí hậu. TP Hồ Chí Minh quyết tâm biến thách thức khí hậu thành động lực đổi mới, kiến tạo một siêu đô thị xanh, an toàn và phát triển bền vững.

