Chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử không cần phải thay đổi toàn bộ hạ tầng

Theo ông Michael Redding, Giám đốc công nghệ (CTO) Quantropi, doanh nghiệp có thể chuyển đổi sang bảo mật hậu lượng tử thông qua các giải pháp phần mềm tích hợp trên hạ tầng hiện có, thay vì phải thay thế toàn bộ hệ thống, qua đó tiết kiệm chi phí và giảm áp lực đầu tư…

Sự phát triển nhanh chóng của máy tính lượng tử và trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra những thách thức mới đối với an toàn thông tin, từ nguy cơ giải mã dữ liệu bị đánh cắp đến giả mạo chữ ký số, hợp đồng điện tử và video. Trong bối cảnh đó, nguy cơ “thu thập ngay, giải mã sau” (Harvest Now, Decrypt Later) ngày càng đáng quan ngại. Việc chủ động ứng phó với mối đe dọa này và chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử không còn là sự chuẩn bị cho tương lai, mà đã trở thành yêu cầu cấp thiết đối với các tổ chức, doanh nghiệp.

Tại Bàn tròn lãnh đạo cấp cao với chủ đề “Bảo mật hậu lượng tử: Thách thức quản trị dữ liệu và lộ trình triển khai cho các doanh nghiệp, tổ chức tại Việt Nam” do Tạp chí Kinh tế Việt Nam (VnEconomy) phối hợp với Công ty công nghệ Quantropi (Canada) và đơn vị đồng hành VNet tổ chức mới đây, ông Michael Redding, Giám đốc công nghệ (CTO) Quantropi, đã chia sẻ về cách tiếp cận bảo mật hậu lượng tử, khả năng triển khai trên hạ tầng công nghệ hiện hữu cũng như bài toán chi phí đối với doanh nghiệp.

Nhiều doanh nghiệp cho rằng máy tính lượng tử thương mại vẫn còn nhiều năm nữa mới xuất hiện và chưa cần vội chuyển đổi hệ thống bảo mật. Vì sao rủi ro “thu thập ngay, giải mã sau” (Harvest Now, Decrypt Later - HNDL) lại đặt ra yêu cầu bảo vệ dữ liệu từ thời điểm hiện tại, đặc biệt với các lĩnh vực như ngân hàng, viễn thông và chính phủ?

Nhiều doanh nghiệp cho rằng máy tính lượng tử thương mại vẫn còn nhiều năm nữa mới xuất hiện và chưa cần vội chuyển đổi hệ thống bảo mật. Vì sao rủi ro “thu thập ngay, giải mã sau” (Harvest Now, Decrypt Later - HNDL) lại đặt ra yêu cầu bảo vệ dữ liệu từ thời điểm hiện tại, đặc biệt với các lĩnh vực như ngân hàng, viễn thông và chính phủ?

Máy tính lượng tử có khả năng phá vỡ các phương thức mã hóa hiện nay có thể chưa được thương mại hóa rộng rãi trong thời gian ngắn, nhưng dữ liệu bị đánh cắp hôm nay hoàn toàn có thể được lưu trữ để giải mã trong tương lai. Vì vậy, các tổ chức không thể chờ đến khi máy tính lượng tử đủ mạnh mới bắt đầu chuẩn bị.

Một yếu tố khác cần tính đến là thời điểm xuất hiện máy tính lượng tử có khả năng phá vỡ các hệ thống mã hóa hiện nay có thể đến sớm hơn dự báo. Các công ty công nghệ như IonQ đặt mục tiêu phát triển máy tính lượng tử đủ năng lực thực hiện những cuộc tấn công như vậy vào năm 2028; trong khi Microsoft và Google khuyến nghị các tổ chức cần chuẩn bị cho giai đoạn chuyển đổi trước năm 2029. Cùng với đó, nhiều cơ quan và tổ chức quốc tế cũng đang đẩy nhanh lộ trình chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử.

Đáng chú ý, với hình thức tấn công HNDL, tin tặc có thể thu thập và lưu trữ dữ liệu được mã hóa ngay từ hôm nay, chờ đến khi có đủ năng lực tính toán để giải mã trong tương lai. Điều này đặc biệt nguy hiểm đối với những dữ liệu nhạy cảm, có giá trị lâu dài như thông tin tài chính, dữ liệu cá nhân, hồ sơ chính phủ và bí mật kinh doanh.

Do đó, các tổ chức cần triển khai ngay những biện pháp giảm thiểu rủi ro, đánh giá mức độ phơi nhiễm và xây dựng lộ trình chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử. Đây không còn là một nguy cơ xa vời cần chờ đợi, mà là mối đe dọa đang hiện hữu và đòi hỏi hành động từ hôm nay.

Bên cạnh bảo mật hậu lượng tử, một vấn đề đáng chú ý khác là chống giả mạo bằng AI (deepfake), đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam có số lượng lớn camera giám sát và các giao dịch ngày càng dựa vào chữ ký điện tử. Ông có thể chia sẻ cách công nghệ của Quantropi giúp xác thực tính toàn vẹn của tài liệu, giao dịch và dữ liệu video như thế nào?

Bên cạnh bảo mật hậu lượng tử, một vấn đề đáng chú ý khác là chống giả mạo bằng AI (deepfake), đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam có số lượng lớn camera giám sát và các giao dịch ngày càng dựa vào chữ ký điện tử. Ông có thể chia sẻ cách công nghệ của Quantropi giúp xác thực tính toàn vẹn của tài liệu, giao dịch và dữ liệu video như thế nào?

Bên cạnh nguy cơ “thu thập ngay, giải mã sau” (Harvest Now, Decrypt Later), còn có một rủi ro khác là “thu thập ngay, giả mạo sau” (Harvest Now, Forge Later). Khi các thuật toán chữ ký số hiện nay bị máy tính lượng tử đủ mạnh phá vỡ, những hợp đồng điện tử, lệnh thanh toán và tài liệu đã ký số có thể đối mặt với nguy cơ bị giả mạo. Vì vậy, việc chuyển sang các thuật toán chữ ký số an toàn trước máy tính lượng tử, kết hợp với cơ chế tạo số ngẫu nhiên có entropy cao, đóng vai trò rất quan trọng.

Trong mật mã học, entropy thể hiện mức độ ngẫu nhiên và khó dự đoán của dữ liệu được sử dụng để tạo khóa mã hóa hoặc chữ ký số. Entropy càng cao, khả năng dự đoán hoặc tái tạo khóa trái phép càng thấp, qua đó tăng cường khả năng bảo vệ hệ thống trước các hình thức tấn công.

Đối với dữ liệu video, nguy cơ càng trở nên đáng quan ngại khi AI có thể can thiệp, thay đổi hình ảnh, thậm chí giả mạo danh tính người xuất hiện trong bản ghi. Điều này khiến việc xác định tính xác thực của video ngày càng khó khăn.

Quantropi tiếp cận vấn đề bằng giải pháp chữ ký số an toàn lượng tử theo mô hình Zero Trust, tích hợp trực tiếp ở cấp camera. Cụ thể, chữ ký mật mã được gắn vào từng khung hình ngay tại thời điểm ghi hình. Nhờ đó, dữ liệu video gốc có thể được xác thực và phát hiện những thay đổi hoặc hành vi can thiệp sau khi rời khỏi thiết bị ghi hình.

Cách tiếp cận này tương tự cơ chế ký số phần mềm (code signing), nhưng được áp dụng trực tiếp đối với dữ liệu hình ảnh. Mục tiêu là bảo đảm tính toàn vẹn và khả năng xác thực của video ngay từ thời điểm được ghi nhận, tạo thêm một lớp bảo vệ trước nguy cơ giả mạo bằng AI.

Hiện nay, một trong những lo ngại của các tổ chức tài chính khi triển khai thuật toán mã hóa mới là nguy cơ làm tăng độ trễ, ảnh hưởng đến tốc độ xử lý giao dịch thời gian thực. Giải pháp bảo mật hậu lượng tử của Quantropi giải quyết bài toán hiệu năng như thế nào để bảo đảm hoạt động của các hệ thống hiện hữu không bị gián đoạn?

Hiện nay, một trong những lo ngại của các tổ chức tài chính khi triển khai thuật toán mã hóa mới là nguy cơ làm tăng độ trễ, ảnh hưởng đến tốc độ xử lý giao dịch thời gian thực. Giải pháp bảo mật hậu lượng tử của Quantropi giải quyết bài toán hiệu năng như thế nào để bảo đảm hoạt động của các hệ thống hiện hữu không bị gián đoạn?

Đây là một thách thức kỹ thuật quan trọng. Các nhà khai thác mạng và tổ chức tài chính đều chịu áp lực phải nâng cấp hệ thống bảo mật nhưng vẫn bảo đảm thông lượng, tốc độ xử lý và các cam kết về chất lượng dịch vụ (SLA). Vì vậy, yêu cầu đặt ra đối với giải pháp của Quantropi là tăng cường bảo mật mà không tạo thêm gánh nặng đáng kể cho hạ tầng hiện có.

Chuyển đổi sang bảo mật hậu lượng tử là cần thiết, nhưng bài toán quan trọng là làm thế nào để giảm chi phí và hạn chế gián đoạn trong quá trình triển khai. Để giải quyết vấn đề này, Quantropi thiết kế kiến trúc triển khai dạng lớp phủ (overlay), cho phép tích hợp lớp bảo mật mới và tận dụng tối đa hạ tầng, phần mềm cũng như các ứng dụng hiện hữu, thay vì phải thay thế toàn bộ hệ thống.

Với công nghệ Phân phối khóa an toàn lượng tử (QSKD), doanh nghiệp có thể bổ sung lớp bảo vệ nâng cao mà không làm gián đoạn các phiên kết nối mạng đang hoạt động. Theo Quantropi, các thử nghiệm tại Canada cho thấy hệ thống vẫn duy trì được thông lượng đường truyền cáp quang 800 Gbps sau khi tích hợp giải pháp bảo mật lượng tử.

Bên cạnh đó, các thuật toán độc quyền của Quantropi được thiết kế theo hướng gọn nhẹ, tối ưu hiệu quả tính toán và có tốc độ thực thi tương đương các thuật toán mật mã cổ điển đang được sử dụng. Nhờ vậy, doanh nghiệp có thể tăng cường khả năng bảo vệ trước các mối đe dọa từ máy tính lượng tử mà vẫn duy trì hiệu năng vận hành của hệ thống.

Doanh nghiệp cần tiếp cận quá trình chuyển đổi sang bảo mật hậu lượng tử như thế nào để bảo đảm an toàn cho hệ thống hiện hữu mà không phải thay thế toàn bộ hạ tầng với chi phí lớn, thưa ông?

Doanh nghiệp cần tiếp cận quá trình chuyển đổi sang bảo mật hậu lượng tử như thế nào để bảo đảm an toàn cho hệ thống hiện hữu mà không phải thay thế toàn bộ hạ tầng với chi phí lớn, thưa ông?

Theo tôi, trước hết doanh nghiệp cần áp dụng mô hình phòng thủ nhiều lớp (defense-in-depth), trong đó không chỉ bảo vệ các khóa mật mã mà còn phải bảo đảm an toàn cho toàn bộ cơ chế quản lý và phân phối khóa. Điều này đòi hỏi sự kết hợp giữa mật mã hậu lượng tử (PQC), thuật toán mã hóa đối xứng mạnh và kiến trúc phân phối khóa an toàn ngoài băng tần (out-of-band), được triển khai xuyên suốt hệ thống mạng, từ lớp biên đến lõi.

Trên thực tế, không có một giải pháp đơn lẻ nào có thể bảo vệ hệ thống trước mọi loại hình tấn công, nhất là khi các mối đe dọa liên quan đến AI ngày càng đa dạng và khó dự đoán. Vì vậy, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược bảo mật tổng thể, kết hợp nhiều lớp công nghệ và cơ chế bảo vệ bổ trợ cho nhau.

Về phương diện triển khai, bộ giải pháp của Quantropi được cung cấp hoàn toàn dưới dạng phần mềm (software stack), không đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư lớn để nâng cấp hoặc thay thế hạ tầng phần cứng. Các tổ chức có thể tích hợp phần mềm vào hệ thống hiện có để tăng cường bảo mật, thay vì phải xây dựng lại toàn bộ hạ tầng. Cách tiếp cận này giúp đơn giản hóa quá trình chuyển đổi, hạn chế gián đoạn hoạt động và giảm đáng kể chi phí đầu tư.

Ngoài ra, các doanh nghiệp luôn phải cân đối ngân sách đầu tư công nghệ, vậy Quantropi có thể triển khai dự án thử nghiệm (pilot) trong thời gian bao lâu? Doanh nghiệp cần chuẩn bị những nguồn lực gì và chi phí đánh giá, thử nghiệm được tính toán như thế nào trước khi quyết định đầu tư?

Ngoài ra, các doanh nghiệp luôn phải cân đối ngân sách đầu tư công nghệ, vậy Quantropi có thể triển khai dự án thử nghiệm (pilot) trong thời gian bao lâu? Doanh nghiệp cần chuẩn bị những nguồn lực gì và chi phí đánh giá, thử nghiệm được tính toán như thế nào trước khi quyết định đầu tư?

Chúng tôi sẽ tổ chức các buổi đánh giá và hội thảo kỹ thuật riêng với từng khách hàng để xác định nhu cầu cụ thể, căn cứ vào quy mô mạng lưới, số lượng nút kết nối và các điểm cần được bảo vệ.

Thông thường, một dự án chứng minh tính khả thi (Proof of Concept - POC) tiêu chuẩn có thể được triển khai trong vài ngày. Do giải pháp được cung cấp hoàn toàn dưới dạng phần mềm và đã được thử nghiệm với nhiều nhà cung cấp thiết bị mạng lớn, quá trình kiểm chứng không đòi hỏi nhiều nguồn lực hay thời gian chuẩn bị từ phía khách hàng.

Về chi phí, mức đầu tư phụ thuộc vào loại thiết bị đầu cuối cần bảo vệ, chẳng hạn như tường lửa, đường truyền cáp quang hoặc bộ định tuyến hỗ trợ giao thức MACsec. Theo ước tính của Quantropi, chi phí cấp phép phần mềm thường chỉ bằng một phần nhỏ so với các phương án sử dụng phần cứng chuyên dụng, đồng thời có khả năng mở rộng khi triển khai trên quy mô lớn.

Lợi thế đáng kể của cách tiếp cận này là giảm sự phụ thuộc vào phần cứng chuyên dụng, vốn đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu (CapEx) và bảo trì cao. Trong một số trường hợp, chi phí trang bị phần cứng chuyên dụng mới có thể lên tới hàng trăm nghìn USD cho mỗi điểm cuối.

Thay vào đó, Quantropi cung cấp lộ trình nâng cấp dựa trên nền tảng phần mềm thương mại sẵn có (Commercial Off-The-Shelf - COTS), giúp giảm chi phí và đơn giản hóa quá trình triển khai. Giải pháp cũng có thể tích hợp trên nhiều môi trường khác nhau, từ trung tâm dữ liệu, đám mây riêng đến đám mây công cộng, không bị giới hạn bởi khả năng tương thích với một hệ thống phần cứng chuyên dụng nhất định.

“Tại Việt Nam, Quantropi đã ký kết hợp tác chiến lược với Công ty Cổ phần VNet nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp, tổ chức đánh giá mức độ sẵn sàng và chuẩn bị lộ trình chuyển đổi sang các giải pháp bảo mật có khả năng chống chịu trước những tiến bộ của điện toán lượng tử.

Giải pháp của Quantropi được cung cấp dưới dạng các gói phần mềm container hóa, sử dụng phương thức triển khai DevOps tiêu chuẩn và tương thích với cả hạ tầng tại chỗ lẫn các nền tảng điện toán đám mây. Doanh nghiệp có thể tận dụng đội ngũ kỹ sư mạng và công nghệ thông tin hiện có để cài đặt, cấu hình và vận hành hệ thống mà không cần đào tạo nhân lực chuyên biệt. Trong nhiều trường hợp, việc tích hợp chỉ cần bổ sung một thành phần phần mềm vào hệ thống bảo mật hiện hữu và có thể hoàn thành trong vài giờ.

Với vai trò đối tác độc quyền của Quantropi tại Việt Nam, VNet cung cấp dịch vụ đào tạo kỹ thuật, hỗ trợ triển khai và đồng hành cùng khách hàng trong quá trình vận hành, bản địa hóa giải pháp.

Về mô hình thương mại, Quantropi áp dụng các hình thức cấp phép và tính phí khác nhau tùy theo từng sản phẩm, giải pháp. Chẳng hạn, đối với khách hàng doanh nghiệp, giải pháp QSKD được cung cấp theo mô hình thuê bao phần mềm định kỳ, không tính phí theo số lượng thiết bị được bảo vệ. Theo đó, một nền tảng có thể bảo vệ hàng nghìn, thậm chí hàng trăm nghìn thiết bị Internet vạn vật (IoT) với cùng một mức phí bản quyền.

Tại Việt Nam, khách hàng sẽ ký hợp đồng trực tiếp với VNet. Đối với các doanh nghiệp quy mô lớn, Quantropi cũng có thể đàm phán các thỏa thuận cấp phép trên phạm vi toàn doanh nghiệp. Hai bên sẽ phối hợp đánh giá hạ tầng công nghệ và nhu cầu vận hành của từng khách hàng, từ đó đề xuất mô hình cấp phép phù hợp”.

Nội dung bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 46-2026 phát hành ngày 16/11/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Nội dung bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 46-2026 phát hành ngày 16/11/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-46-2026.html

Nguồn VnEconomy: https://vneconomy.vn/chuyen-doi-sang-mat-ma-hau-luong-tu-khong-can-phai-thay-doi-toan-bo-ha-tang.htm