Hạ tầng Mỹ trước sức ép duy trì dịch vụ trong lúc nâng cấp
Ngày 17-11, Apple cho biết một bản cập nhật nội bộ đã làm gián đoạn một số dịch vụ của hãng. Vụ việc nối tiếp những trục trặc trong ngành hàng không và ngân hàng Mỹ, cho thấy ảnh hưởng của một sự cố có thể vượt xa nơi nó bắt đầu khi nhiều đơn vị cùng phụ thuộc vào một mạng liên lạc hoặc một hệ thống xử lý giao dịch.
Khi Apple khôi phục dịch vụ, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết chính phủ chưa có bằng chứng cho thấy những vụ việc xảy ra dồn dập trong năm ngày qua có liên hệ với nhau hoặc do tác nhân xấu gây ra.

Sự cố mạng liên lạc hàng không tại Arkansas khiến Mỹ phải tạm dừng các chuyến bay cất cánh trên toàn quốc trong khoảng bốn giờ rưỡi. (Ảnh minh họa tạo bằng AI)
Cũng trong ngày 17-11, Cơ quan An ninh quốc gia Mỹ (NSA) thông báo một số hệ thống nội bộ bị ảnh hưởng trong đợt bảo trì định kỳ, trong khi các hoạt động thiết yếu vẫn được duy trì. Phạm vi gián đoạn ở từng nơi khác nhau đáng kể, từ trục trặc ở một số hệ thống nội bộ đến lệnh tạm dừng cất cánh trên toàn nước Mỹ.
Từ một điểm nâng cấp đến lệnh dừng cất cánh toàn quốc
Hôm 13-11, một cán bộ Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) giám sát việc chuyển đường truyền từ dây đồng sang cáp quang tại cơ sở liên lạc ở El Dorado, bang Arkansas, rồi kiểm tra thiết bị mới và nghiệm thu công việc.
Truyền thông Mỹ thông tin chỉ tám phút sau khi nghiệm thu, mạng vô tuyến phục vụ nhiều trung tâm kiểm soát không lưu bắt đầu trục trặc. Khi phi công trên các chuyến bay ở độ cao lớn gặp khó khăn trong việc liên lạc với kiểm soát viên, FAA tạm dừng các chuyến bay cất cánh trên toàn quốc trong khoảng bốn giờ rưỡi. Nguyên nhân kỹ thuật cụ thể vẫn đang được làm rõ.
Thông tin sơ bộ từ cuộc điều tra ghi nhận El Dorado là cơ sở nhỏ, chỉ phục vụ một số ít dịch vụ, nên công việc chuyển đổi tại đây được đánh giá là ít rủi ro. Tuy nhiên, quy mô của cơ sở chỉ là một căn cứ để đánh giá. Khi đường truyền mới được đưa vào sử dụng, ảnh hưởng của trục trặc còn phụ thuộc vào cách đường truyền đó kết nối với phần còn lại của mạng vô tuyến. Thiết bị có thể hoạt động bình thường lúc kiểm tra tại chỗ, trong khi những bất thường chỉ xuất hiện sau khi chuyển đổi có thể ảnh hưởng đến các trung tâm kiểm soát không lưu ở xa.
Trong lúc cuộc điều tra tiếp tục, FAA vẫn phải thay dần đường dây đồng vì các nhà mạng đang ngừng khai thác hạ tầng này. Theo giới chức FAA, khoảng 70% công việc chuyển sang cáp quang đã hoàn tất. Với những điểm còn lại, đường truyền mới phải được đưa vào sử dụng trong khi các trung tâm kiểm soát không lưu vẫn điều hành các chuyến bay hằng ngày. Một tuyến liên lạc dự phòng có thể giúp kiểm soát viên giữ liên lạc với phi công ngay cả khi việc chuyển đổi tại một cơ sở gặp trục trặc.
Khi hệ thống đã hoạt động mà giao dịch vẫn phải chờ
Nếu ở Arkansas, ảnh hưởng lan qua mạng liên lạc dùng chung, thì trong sự cố tại JPMorgan Chase hôm 16-11, trục trặc có thể lan theo đường đi của từng khoản tiền. JPMorgan Chase cho biết lỗi phần mềm đã làm gián đoạn việc xử lý giao dịch. Cùng ngày, người dùng dịch vụ chuyển tiền Zelle và khách hàng tại một số ngân hàng khác cũng báo gặp khó khăn, dù có ngân hàng cho biết hệ thống của mình vẫn hoạt động bình thường. Khi nhiều tổ chức cùng tham gia xử lý một khoản chuyển tiền, khách hàng vẫn có thể đăng nhập vào tài khoản như thường lệ mà khoản tiền họ chờ chưa đến.
Thông báo hệ thống đã hoạt động trở lại vì thế chỉ giải đáp được một phần điều khách hàng quan tâm. Với người có khoản tiền đang chờ, thời điểm dịch vụ trở lại còn phụ thuộc vào lúc giao dịch của họ được xử lý.
Trong hàng không, việc khôi phục đường truyền cũng là điều kiện để nối lại hoạt động bay, còn hành khách đã phải chờ vẫn cần biết chuyến của mình sẽ khởi hành khi nào. Từ một phòng điều hành đến một tài khoản ngân hàng, thời gian khắc phục lỗi kỹ thuật và thời gian người dân phải chờ có thể rất khác nhau.
FAA sẽ còn phải chuyển đổi nhiều điểm trên mạng liên lạc đang hoạt động. Mỗi điểm chuyển sang cáp quang đưa công việc đến gần hơn mục tiêu thay thế đường dây đồng. Hiệu quả của đợt nâng cấp còn thể hiện ở những lần mạng gặp trục trặc mà kiểm soát viên vẫn liên lạc được với phi công, để các chuyến bay ở những nơi cách xa điểm xảy ra sự cố có thể tiếp tục theo lịch.

