Chủ động ứng phó thiên tai, dự kiến chi hơn 1.159 tỷ đồng

Đây không chỉ là giải pháp ứng phó thiên tai cấp bách mà còn là bước đi quan trọng nhằm bảo vệ tính mạng người dân, tạo sinh kế bền vững và từng bước thay đổi diện mạo khu vực vùng cao.

Các khu vực miền núi Thanh Hóa thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai

Những năm gần đây, các xã miền núi Thanh Hóa liên tiếp hứng chịu nhiều đợt mưa lớn kéo dài, gây ra lũ ống, lũ quét và sạt lở đất nghiêm trọng. Nhiều bản làng nằm ven suối, dưới chân taluy hoặc trong khu vực địa hình có nguy cơ sạt lở cao luôn đối mặt với hiểm họa thiên tai mỗi khi mùa mưa bão đến.

Trước thực trạng đó, UBND tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt Đề án “Sắp xếp, ổn định dân cư khu vực có nguy cơ cao xảy ra lũ quét, sạt lở đất tại các xã khu vực miền núi của tỉnh giai đoạn 2026–2030”. Theo kế hoạch, toàn tỉnh sẽ thực hiện sắp xếp, ổn định cho 2.758 hộ dân thuộc 47 xã miền núi có nguy cơ cao xảy ra thiên tai.

Cầu treo vào bản Mạ (Thường Xuân) bị ngập do lũ

Trong tổng số các hộ dân thuộc diện sắp xếp, có 493 hộ được ổn định tại chỗ thông qua việc gia cố, nâng cấp nhà ở; 269 hộ thực hiện tái định cư xen ghép và 1.996 hộ được bố trí vào các khu tái định cư tập trung.

Riêng giai đoạn 2026–2028, tỉnh đặt mục tiêu hoàn thành việc sắp xếp, ổn định cho 2.633 hộ dân, qua đó giảm thiểu tối đa rủi ro trước mùa mưa lũ.

Các địa phương có số hộ dân cần di dời lớn tập trung tại những xã vùng biên, vùng núi cao như Mường Lát, Trung Lý, Quang Chiểu, Na Mèo, Sơn Điện, Tam Chung, Trung Thành, Yên Nhân, Bát Mọt, Linh Sơn... Đây đều là những khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai, địa hình chia cắt và đời sống người dân còn nhiều khó khăn.

Thiên tai hàng năm gây thiệt hại lớn cho người dân

Để bảo đảm tiến độ thực hiện đề án, tỉnh Thanh Hóa ưu tiên đẩy nhanh đầu tư 8 khu tái định cư đã hoàn thành các thủ tục cần thiết và đang được triển khai, dự kiến bố trí ổn định cho gần 300 hộ dân. Nhiều dự án được thực hiện theo tình huống khẩn cấp nhằm kịp thời đưa người dân ra khỏi khu vực nguy hiểm trước mùa mưa bão.

Không chỉ dừng lại ở việc di dời dân cư, đề án còn hướng tới mục tiêu lâu dài là xây dựng các khu tái định cư đồng bộ về hạ tầng, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt, sản xuất và phát triển kinh tế của người dân.

Triển khai xây dựng hạ tầng, tái định cư cho người dân

Một trong những yêu cầu được tỉnh Thanh Hóa đặc biệt chú trọng là việc sắp xếp dân cư phải đi đôi với ổn định đời sống và tạo sinh kế lâu dài cho người dân sau tái định cư.

Theo đó, đối với các hộ ổn định tại chỗ, các địa phương sẽ lồng ghép nhiều nguồn lực để đầu tư hạ tầng, hỗ trợ gia cố nhà ở, nâng cao khả năng chống chịu trước thiên tai. Đối với các hộ tái định cư xen ghép, chính quyền cơ sở có trách nhiệm rà soát quỹ đất, cập nhật quy hoạch sử dụng đất và vận động người dân hỗ trợ chuyển nhượng đất ở cho các hộ phải di dời.

Với các khu tái định cư tập trung, tỉnh yêu cầu lựa chọn vị trí bảo đảm an toàn, có điều kiện sinh hoạt thuận lợi và không quá xa nơi ở cũ nhằm hạn chế tác động đến tập quán sản xuất, sinh hoạt của đồng bào dân tộc thiểu số.

Song song với việc bố trí nơi ở mới, các địa phương sẽ lồng ghép nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia để hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, xây dựng các mô hình sinh kế phù hợp với điều kiện thực tế. Tỉnh định hướng phát triển các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, sản phẩm OCOP, nâng cao hiệu quả sản xuất nông - lâm nghiệp, góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập và ổn định đời sống cho người dân sau tái định cư.

Theo kế hoạch, tổng kinh phí thực hiện đề án trong giai đoạn 2026–2030 dự kiến hơn 1.159 tỷ đồng. Nguồn vốn chủ yếu được dành cho đầu tư hạ tầng các khu tái định cư, hỗ trợ trực tiếp các hộ dân di dời và triển khai công tác tuyên truyền, tập huấn, kiểm tra, giám sát.

Mặc dù đây là nguồn lực đầu tư lớn trong bối cảnh các địa phương miền núi còn nhiều khó khăn, song việc triển khai đề án được đánh giá là hết sức cần thiết. Không chỉ góp phần bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của người dân trước thiên tai, đề án còn tạo nền tảng quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội, từng bước nâng cao chất lượng cuộc sống và xây dựng khu vực miền núi Thanh Hóa phát triển bền vững.