Chủ động ứng phó với những tháng cao điểm mùa mưa bão

 Mưa lũ làm các tuyến đường dân sinh, bờ sông bị sạt lở ở các xã vùng A Lưới.

Tuyệt đối không chủ quan

Ông Bùi Thanh Quỳnh, Phó Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn TP. Huế thông tin: Tháng 9 có khả năng xuất hiện 1 - 2 đợt mưa lớn trên diện rộng; tháng 10 và 11, mỗi tháng có thể xuất hiện 2 - 3 đợt mưa lớn. Cùng với đó là các đợt mưa dông diện rộng, mưa lớn cục bộ. Trong cơn dông có thể xuất hiện lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh, tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro đối với người dân, cơ sở hạ tầng và hoạt động sản xuất, sinh hoạt.

Qua diễn biến thời tiết từ đầu năm 2026 đến nay cho thấy, không thể chủ quan chỉ vì chưa xuất hiện những đợt mưa bão lớn. Từ tháng 6 đến giữa tháng 8/2026, trên địa bàn TP. Huế chưa xảy ra đợt mưa lớn diện rộng, nhưng đã xuất hiện nhiều ngày mưa dông, mưa lớn cục bộ. Đáng chú ý, ngày 18/6, một trận mưa dông mạnh kèm lốc, sét và gió giật đã xảy ra trên địa bàn thành phố. Tại Trạm Khí tượng Huế, gió giật mạnh nhất đạt 15m/s, tương đương cấp 7.

Nền nhiệt thời gian qua cũng ở mức cao. Tháng 6 và tháng 7 liên tiếp xuất hiện các đợt nắng nóng, có thời điểm nhiệt độ tại Huế lên tới 39,5 độ C, Nam Đông 40 độ C. Riêng tháng 7, độ ẩm thấp nhất tại Trạm Khí tượng Huế xuống 30%, vượt giá trị lịch sử cùng kỳ. Trong 15 ngày đầu tháng 8, nền nhiệt trên toàn thành phố tiếp tục cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,7 - 1 độ C.

“Sự đan xen giữa các hình thái thời tiết cực đoan cho thấy, nguy cơ thiên tai không chỉ đến từ những cơn bão lớn. Sau những ngày nắng nóng kéo dài, mưa dông có thể xuất hiện đột ngột, kèm lốc, sét và gió giật mạnh. Khi bước vào cao điểm mùa mưa bão, các hình thái thời tiết nguy hiểm có thể diễn biến nhanh, gây khó khăn cho công tác phòng ngừa nếu chính quyền cơ sở và người dân không chuẩn bị phương án ứng phó từ trước”, ông Bùi Thanh Quỳnh nhận định.

Đài Khí tượng Thủy văn TP. Huế lưu ý, từ tháng 9 đến tháng 11, tổng lượng mưa tại các khu vực trên địa bàn TP. Huế được dự báo xấp xỉ và thấp hơn trung bình nhiều năm, phổ biến đạt 70 - 110%; riêng khu vực vùng núi có nơi trên 120%.

Theo ông Bùi Thanh Quỳnh, tổng lượng mưa cả mùa không phải là yếu tố duy nhất quyết định mức độ nguy hiểm của thiên tai. Những đợt mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn vẫn có thể gây lũ, ngập úng, lũ quét và sạt lở đất, nhất là tại các khu vực có địa hình thấp trũng, ven sông suối hoặc vùng núi có địa chất yếu.

Chủ động sớm, giảm thiệt hại

Đài Khí tượng Thủy văn TP. Huế khuyến cáo, từ nay đến cuối năm 2026, các địa phương thường xuyên rà soát những khu vực có nguy cơ ngập sâu, sạt lở, lũ quét; kiểm tra các công trình xung yếu, hồ đập, đê kè và hệ thống tiêu thoát nước; xây dựng, cập nhật phương án sơ tán người dân tại các khu vực nguy hiểm, bảo đảm sẵn sàng triển khai khi có tình huống xảy ra.

“Là vùng thấp trũng, yêu cầu đặt ra của địa phương là phòng, chống thiên tai phải được triển khai theo phương châm chủ động, không chờ đến khi thiên tai xảy ra mới ứng phó”, ông Nguyễn Ngọc Tiến, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Đan Điền chia sẻ.

“Do sinh sống dọc tuyến sông Ô Lâu, nên chúng tôi rất quan tâm đến việc thường xuyên cập nhật thông tin dự báo, cảnh báo thời tiết chính thống từ các phương tiện truyền thông và cơ quan chức năng. Từ đó, chủ động ứng phó, hạn chế những thiệt hại do thời tiết cực đoan gây ra”, ông Nguyễn Văn Tý, trú tại thôn Siêu Quần, xã Phong Bình cũ (nay là tổ dân phố Siêu Quần, phường Phong Dinh) cho biết.

Không chỉ khu vực đồng bằng, vùng thấp trũng, người dân ở miền núi cũng cần đặc biệt cảnh giác với nguy cơ lũ quét, sạt lở đất sau các đợt mưa lớn. Các hộ dân sinh sống gần sườn núi, taluy, ven sông, suối cần theo dõi sát diễn biến mưa; chủ động di chuyển đến nơi an toàn khi phát hiện dấu hiệu bất thường hoặc khi chính quyền phát lệnh sơ tán. Đối với khu vực ven biển, các hoạt động khai thác, nuôi trồng thủy sản cũng cần được đặt trong trạng thái sẵn sàng ứng phó.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Giám đốc Đài Khí tượng Thủy văn TP. Huế nhấn mạnh: Công tác phòng ngừa không chỉ cần tập trung cho những tháng cao điểm mưa bão trước mắt, mà phải tính toán cho cả giai đoạn cuối năm và đầu năm 2027. Từ tháng 12/2026 đến tháng 2/2027, không khí lạnh được dự báo hoạt động mạnh nhất trong năm, dù số đợt có khả năng ít hơn trung bình nhiều năm. Riêng tháng 12 vẫn có khả năng xuất hiện 1 - 2 đợt mưa lớn diện rộng. Từ tháng 1 đến tháng 2/2027, ít khả năng xảy ra mưa lớn diện rộng, nhưng vẫn có thể xuất hiện mưa diện rộng, mưa lớn cục bộ do tác động của không khí lạnh và không khí lạnh tăng cường.

“Không chỉ phụ thuộc vào năng lực dự báo, cảnh báo của đơn vị chức năng, mà còn phụ thuộc rất lớn vào sự chủ động của chính quyền và người dân. Cảnh báo càng sớm, phương án càng cụ thể, công tác chuẩn bị càng kỹ lưỡng, ý thức chủ động của người dân càng cao thì khả năng giảm thiểu thiệt hại do thời tiết càng mang lại hiệu quả”, ông Nguyễn Văn Hùng khẳng định.