Chủ tịch Quốc hội gợi ý lộ trình đóng BHXH cho lao động nền tảng số từ năm 2028

Góp ý vào dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội tại phiên thảo luận tổ chiều 21/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn bày tỏ tán thành chủ trương mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội đối với lao động trên nền tảng số theo tinh thần Nghị quyết số 28 của Trung ương.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, quy định về người làm việc không có quan hệ lao động và người làm việc trên nền tảng số là quá rộng, chưa làm rõ được những vấn đề căn cốt như: ai đóng, đóng trên cơ sở thu nhập nào và nền tảng số phải chịu trách nhiệm đến đâu?

“Nếu chưa định danh rõ đối tượng mà đã quy định tham gia bắt buộc thì sẽ rất khó thực thi, dễ phát sinh tranh chấp”, Chủ tịch Quốc hội nói và đề nghị cơ quan soạn thảo thực hiện đầy đủ kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, quy định rõ đối tượng và thời điểm áp dụng.

Chủ tịch Quốc hội gợi ý có thể nghiên cứu mốc năm 2028 để có đủ thời gian hoàn thiện pháp luật lao động, kết nối dữ liệu bảo hiểm xã hội, dữ liệu thuế và dữ liệu của các nền tảng số.

“Nếu chưa rõ, chưa đủ điều kiện thực hiện thì nên giữ quy định hiện hành, không nên vội vàng mở rộng đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc”, Chủ tịch Quốc hội nêu quan điểm.

Từ thực tiễn sửa đổi Luật Bảo hiểm y tế, Chủ tịch Quốc hội dẫn lại câu chuyện tháo gỡ những rào cản về địa giới hành chính trong khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, tạo thuận lợi cho người dân khi chuyển tuyến, khám và điều trị.

Theo Chủ tịch Quốc hội, trước đây, nhiều người dân, đặc biệt là bệnh nhân nặng, phải chờ đợi các thủ tục chuyển tuyến, gây khó khăn và ảnh hưởng đến cơ hội điều trị. Khi đề xuất tháo gỡ các rào cản này, đã có những lo ngại về tình trạng quá tải và khả năng cân đối quỹ bảo hiểm y tế.

“Tuy nhiên, từ thực tiễn khó khăn của người dân, cần mạnh dạn nghiên cứu, quyết định những chính sách thực sự mang lại lợi ích thiết thực. Cái gì có lợi cho dân, cho nước thì mình quyết định ngay”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh và cho rằng đây phải là tinh thần xuyên suốt trong quá trình xây dựng, hoàn thiện pháp luật.

Về bảo hiểm hưu trí bổ sung, Chủ tịch Quốc hội đồng tình giữ nguyên quy định hiện hành, cho rằng khi chính sách chưa được đánh giá đầy đủ về hiệu quả, còn tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để huy động vốn hoặc né tránh nghĩa vụ thuế thì chưa nên mở rộng.

Về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động, Chủ tịch Quốc hội bày tỏ trăn trở khi mỗi năm vẫn xảy ra hàng nghìn vụ tai nạn lao động, tập trung ở các ngành xây dựng, khai khoáng, điện lực và các công việc trên cao.

Trong khi đó, công tác bảo đảm an toàn lao động ở khu vực phi chính thức “gần như còn bỏ ngỏ”; bệnh nghề nghiệp chưa được phát hiện sớm; hoạt động huấn luyện, kiểm định ở một số nơi còn mang tính hình thức, lực lượng thanh tra mỏng và chế tài chưa đủ sức răn đe.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý, lần sửa đổi này, dù phạm vi hẹp, nhưng phải bảo đảm yêu cầu xuyên suốt là “cắt giảm thủ tục nhưng không buông lỏng an toàn; giảm tiền kiểm thì phải đẩy mạnh hậu kiểm”.

Đề nghị tập trung hoàn thiện nội dung liên quan đến huấn luyện an toàn lao động, Chủ tịch Quốc hội tán thành cắt giảm điều kiện đầu tư, kinh doanh nhưng yêu cầu kiểm soát chất lượng thông qua chuẩn đầu ra, gắn với trách nhiệm của tổ chức huấn luyện và cơ chế hậu kiểm thực chất.

Chủ tịch Quốc hội đặc biệt lưu ý các văn bản hướng dẫn thi hành không được làm phát sinh trở lại các loại “giấy phép con” dưới bất kỳ hình thức nào. Việc cắt giảm thủ tục phải đi đôi với theo dõi, kiểm tra, giám sát quá trình thực hiện tại địa phương.

Đối với máy móc, thiết bị có yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn lao động, Chủ tịch Quốc hội đề nghị xây dựng cơ sở dữ liệu theo dõi toàn bộ vòng đời thiết bị, từ kiểm định, khai báo, sử dụng đến thanh lý, bảo đảm liên thông giữa các bộ, ngành và địa phương.

“Đây là khâu then chốt để phòng ngừa các vụ tai nạn lao động nghiêm trọng”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Về chế tài xử phạt và khu vực lao động phi chính thức, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ rà soát, hoàn thiện các quy định xử phạt đối với hành vi cố ý vi phạm quy định về an toàn, vệ sinh lao động, gây hậu quả nghiêm trọng.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị rà soát, hoàn thiện chế tài xử phạt hành vi cố ý vi phạm quy định an toàn lao động gây hậu quả nghiêm trọng; nghiên cứu chính sách hỗ trợ huấn luyện, kiểm định cho làng nghề, hợp tác xã, hộ kinh doanh và lao động tự do khi sửa đổi toàn diện luật.