Chuẩn hóa thuê bao, củng cố nền tảng an toàn cho ngân hàng số

Hạ tầng số phát triển gắn với an toàn kết nối

Phát biểu tại sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026, ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, thực hiện định hướng, chỉ đạo của Đảng và Chính phủ, thời gian qua hạ tầng viễn thông Việt Nam đã có những bước phát triển mạnh mẽ, chuyển dịch sang hạ tầng số hiện đại, dung lượng lớn, tốc độ cao, an toàn và ngày càng phổ cập. Đáng chú ý, chỉ sau một năm thương mại hóa 5G, các doanh nghiệp viễn thông đã triển khai hơn 40.000 trạm, đưa vùng phủ sóng tới 92% dân số. Tốc độ internet băng rộng di động đạt 210 Mbps, đưa Việt Nam lên vị trí thứ 9 toàn cầu. Trong khi đó, mạng 4G tiếp tục duy trì độ phủ trên 99,8% dân số.

Ông Nguyễn Anh Cương, Phó Cục trưởng Cục Viễn thông, Bộ Khoa học và Công nghệ phát biểu tại sự kiện Chuyển đổi số ngành Ngân hàng năm 2026 (Ảnh: Ban Tổ chức)

Hạ tầng băng rộng cố định cũng tiếp tục được mở rộng với hơn 1,3 triệu km cáp quang đã được triển khai tới 100% xã, phường trên toàn quốc; tốc độ internet băng rộng cố định của Việt Nam xếp thứ 11 thế giới. Bên cạnh các hạ tầng truyền thống, những phương thức kết nối mới cũng đang được bổ sung khi dịch vụ vệ tinh quỹ đạo tầm thấp Starlink đã hoàn tất những điều kiện kỹ thuật cuối cùng để chính thức cung cấp dịch vụ.

“Quy mô kết nối hàng trăm triệu thuê bao cùng hạ tầng siêu băng rộng ngày càng phổ cập không chỉ là nền tảng cốt lõi thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia mà còn tạo cơ sở để ngành Ngân hàng triển khai các dịch vụ tài chính số thế hệ mới, phục vụ hàng chục triệu giao dịch tức thời mỗi ngày” ông Nguyễn Anh Cương nhấn mạnh.

Tuy nhiên, sự phát triển nhanh của hạ tầng số cũng kéo theo những vấn đề phức tạp như sim rác, sử dụng thuê bao di động để phát tán tin nhắn rác, cuộc gọi rác và các cuộc gọi có dấu hiệu lừa đảo. Điều này đặt ra yêu cầu phát triển hạ tầng số không chỉ cần nhanh và rộng mà còn phải bảo đảm mỗi kết nối ngày càng minh bạch, có khả năng xác thực và gắn với đúng người sử dụng.

Để xử lý vấn đề này, ông Nguyễn Anh Cương cho biết, thời gian qua Bộ Khoa học và Công nghệ đã phối hợp với Bộ Công an và các đơn vị liên quan triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trước hết tập trung làm sạch cơ sở dữ liệu thông tin thuê bao.

Về hành lang pháp lý, Bộ đã phối hợp với các bộ, ngành tham mưu Quốc hội, Chính phủ ban hành Luật Viễn thông 2023 và Nghị định 163, bổ sung các yêu cầu chặt chẽ hơn đối với việc xác thực thông tin thuê bao trước khi kích hoạt sim. Theo đó, thông tin thuê bao di động phải được đối soát với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; áp dụng cuộc gọi ghi hình để thu thập, kiểm tra, xác minh thông tin nhận biết khách hàng; đồng thời xác thực bằng tin nhắn OTP đối với sim thứ hai trở đi. Nghị định 163 cũng làm rõ trách nhiệm của nhà mạng trong quản lý, lưu trữ, xác thực thông tin, xử lý sim có thông tin không chính xác và nghĩa vụ pháp lý của chủ thuê bao khi giao kết hợp đồng sử dụng.

Song song với hoàn thiện quy định, công tác làm sạch dữ liệu được triển khai trên diện rộng. Trong giai đoạn 2022-2023, sau khi Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư được đưa vào khai thác, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Công an, đặc biệt là Cục C06, chỉ đạo các doanh nghiệp viễn thông di động rà soát, làm sạch 125 triệu thông tin thuê bao. Qua đó, 17 triệu số có thông tin thuê bao không hợp lệ đã được xử lý, tạo nền tảng để bảo đảm các thuê bao đang hoạt động có thông tin hợp pháp, gắn với giấy tờ chính xác và trùng khớp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.

Trên nền tảng này, giai đoạn 2023-2025, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các địa phương tiếp tục triển khai thanh tra, kiểm tra hoạt động quản lý thông tin thuê bao đối với các doanh nghiệp viễn thông trên cả nước, xử lý nghiêm các vi phạm, trong đó ba doanh nghiệp đã bị đình chỉ phát triển thuê bao mới.

Qua quá trình rà soát, về cơ bản các thuê bao đang hoạt động đã có thông tin chính xác, hợp pháp. Tuy nhiên, tình trạng sim không chính chủ vẫn còn tồn tại do người dùng chuyển quyền sử dụng nhưng không cập nhật thông tin, mua sim kích hoạt sẵn hoặc làm thất lạc sim nhưng không đăng ký hủy dịch vụ, tạo kẽ hở để các đối tượng lợi dụng vào hoạt động vi phạm pháp luật.

Xác thực chính chủ, thêm nền tảng an toàn cho ngân hàng số

Bước sang năm 2026, quá trình chuẩn hóa thuê bao được chuyển sang một giai đoạn mới với trọng tâm xác nhận chính chủ người sử dụng. Với sự phối hợp của Bộ Công an, đặc biệt là C06, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư 08 ngày 31/3/2026, bổ sung các giải pháp mới nhằm xử lý tình trạng sim không chính chủ.

Theo đó, thông qua ứng dụng VNeID, người dân có thể tra cứu toàn bộ số thuê bao đứng tên mình tại các nhà mạng, xác nhận những số đang sử dụng và từ chối những số không thuộc quyền sử dụng. Đây là cơ sở để triển khai rà soát, xác thực chính chủ đối với hơn 115 triệu thuê bao di động đang hoạt động. Để duy trì tính chính chủ, Thông tư 08 cũng bổ sung yêu cầu xác thực lại sinh trắc học người sử dụng khi thay đổi thiết bị đầu cuối.

Toàn cảnh sự kiện (Ảnh: Ban Tổ chức)

Sau bốn tháng triển khai, các doanh nghiệp viễn thông đã hoàn thành việc rà soát toàn bộ hơn 115 triệu thuê bao đang hoạt động. Theo ông Nguyễn Anh Cương, đến nay đã có 102 triệu số thuê bao được chuẩn hóa, xác nhận chính chủ sử dụng và tích hợp vào ví giấy tờ của công dân trên ứng dụng VNeID; xấp xỉ 13 triệu số đã bị dừng dịch vụ do chưa hoàn thành việc chuẩn hóa, xác nhận, xác thực chính chủ theo quy định.

Cùng với các giải pháp kỹ thuật, chế tài đối với hành vi vi phạm cũng được tăng cường. Theo Nghị định 174 năm 2026, doanh nghiệp viễn thông có thể chịu mức xử phạt cao nhất tới 200 triệu đồng và có thể bị đình chỉ phát triển thuê bao mới trong 7 tháng. Đối với cá nhân, mức xử phạt lên tới 500.000 đồng đối với mỗi số thuê bao vi phạm các quy định về sử dụng sim không chính chủ.

Đáng chú ý, kết quả làm sạch và định danh thuê bao không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý viễn thông mà còn tạo nền tảng hỗ trợ quá trình chuyển đổi số của ngành Ngân hàng. Theo ông Nguyễn Anh Cương, việc chuẩn hóa thuê bao sẽ giúp các tổ chức tài chính, ngân hàng giảm thời gian và chi phí xác minh trung gian. Thông qua VNeID, ngân hàng có thể kết nối, xác thực tính chính chủ của số điện thoại khách hàng sử dụng khi đăng ký mở tài khoản hoặc thực hiện giao dịch một cách nhanh chóng, bảo mật hơn. Qua đó, việc bảo đảm thuê bao gắn với đúng người sử dụng góp phần xây dựng môi trường giao dịch điện tử an toàn, minh bạch, đồng thời tạo thêm nền tảng thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt và phát triển tài chính số.

“Thời gian tới, Cục Viễn thông, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tiếp tục phối hợp với các đơn vị thuộc Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các cơ quan liên quan tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy định pháp luật tại các doanh nghiệp viễn thông; kịp thời chấn chỉnh, xử lý các trường hợp vi phạm. Qua đó, duy trì dữ liệu thuê bao di động “đúng, đủ, sạch, sống”, bảo đảm chính chủ, tạo nền tảng tin cậy đồng hành cùng quá trình chuyển đổi số của ngành Ngân hàng” ông Nguyễn Anh Cương nhấn mạnh.