Chuẩn nghề nghiệp được thiết kế theo đặc thù 'vừa giáo dục, vừa học nghề'

Thông tư gắn chuẩn nghề nghiệp với hạng chức danh, vị trí việc làm, nhiệm vụ giảng dạy, chế độ làm việc và chính sách tiền lương; tạo căn cứ để các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tuyển dụng, sử dụng, đánh giá và phát triển đội ngũ.

Hoạt động thực hành trong giáo dục nghề nghiệp. Ảnh minh họa: AI

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Thông tư là xác định chức danh riêng đối với giáo viên trung học nghề, gồm hạng I, hạng II và hạng III, đồng bộ với hệ thống chức danh nhà giáo trong giáo dục quốc dân.

Việc xác định chức danh riêng giúp làm rõ vị trí việc làm, yêu cầu nghề nghiệp, nhiệm vụ và chế độ tiền lương; đồng thời tạo cơ sở để giáo viên phát triển nghề nghiệp theo từng hạng chức danh.

Chuẩn nghề nghiệp gồm các yêu cầu về đạo đức nghề nghiệp, trình độ đào tạo, bồi dưỡng và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ. Yêu cầu về trình độ đào tạo được quy định đối với hai nhóm: giáo viên dạy phần kiến thức văn hóa THPT và giáo viên dạy phần chuyên môn nghề.

Trong đó, giáo viên dạy phần chuyên môn nghề phải có năng lực sư phạm kết hợp với năng lực thực hành nghề khi dạy thực hành hoặc tích hợp. Yêu cầu này phù hợp với đặc thù giáo dục nghề nghiệp, đồng thời bảo đảm sự thống nhất với tiêu chuẩn đối với giảng viên cao đẳng, giáo viên trung cấp dạy thực hành và giáo viên sơ cấp.

Thông tư quy định người có bằng cử nhân hoặc văn bằng trình độ tương đương trở lên thuộc một số ngành đào tạo của giáo dục đại học có thể đáp ứng yêu cầu dạy thực hành phần chuyên môn nghề trong chương trình giáo dục trung học nghề. Quy định này vừa nâng cao yêu cầu về chất lượng đội ngũ, vừa bảo đảm tính mở, linh hoạt và không làm phát sinh thủ tục hành chính không cần thiết.

Các văn bằng, chứng chỉ, chứng nhận về năng lực sư phạm và chứng chỉ bồi dưỡng chuẩn nghề nghiệp đã được cấp tiếp tục được công nhận. Thông tư cũng có quy định chuyển tiếp để nhà giáo giáo dục nghề nghiệp tiếp tục giảng dạy các chương trình đào tạo trong cùng cơ sở.

Quy định mới tạo điều kiện thu hút người có trình độ và kinh nghiệm thực tiễn trong nhiều lĩnh vực tham gia giảng dạy như nghệ nhân, kỹ sư, bác sĩ, thầy thuốc, vận động viên hoặc người đạt giải thưởng nghề nghiệp quốc gia, quốc tế. Đây là nguồn nhân lực có kiến thức chuyên sâu về công nghệ, kỹ thuật và thực tiễn nghề nghiệp.

Về bổ nhiệm, xếp lương, giáo viên được bố trí vào vị trí việc làm nào thì được bổ nhiệm vào hạng chức danh tương ứng và phải đáp ứng chuẩn nghề nghiệp của hạng đó. Khi thay đổi vị trí việc làm, chức danh tương đương được xác định trên cơ sở trình độ đào tạo hoặc mức độ phức tạp của công việc, bảo đảm công khai, minh bạch, khách quan và bình đẳng.

Chế độ làm việc của giáo viên trung học nghề được thiết kế theo hai nhóm nhiệm vụ: dạy phần kiến thức chương trình THPT và dạy phần chuyên môn nghề.

Giáo viên đáp ứng chuẩn nghề nghiệp có thể đồng thời giảng dạy cả hai phần trong một năm học. Định mức giờ chuẩn được xác định theo phần có khối lượng giảng dạy thực tế nhiều hơn. Nếu khối lượng bằng nhau, áp dụng định mức của giáo viên dạy phần chuyên môn nghề.

Theo đó, giáo viên trung học nghề không áp dụng một định mức giờ chuẩn cứng nhắc mà được xác định theo nhiệm vụ và nội dung giảng dạy thực tế. Thời gian làm việc là 42 tuần đối với giáo viên dạy phần kiến thức THPT và 44 tuần đối với giáo viên dạy phần chuyên môn nghề.

Các hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ, đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, cập nhật kỹ năng thực hành và công nghệ mới cũng được tính trong chế độ làm việc. Tùy ngành, nghề giảng dạy và nhiệm vụ được phân công, giáo viên có thể thực hiện các nhiệm vụ này thông qua cơ chế giảm định mức hoặc quy đổi thành giờ chuẩn.

Thông tư đồng thời quy định trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục nghề nghiệp trong bố trí, phân công giáo viên theo vị trí việc làm; đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ; xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ.

Người đứng đầu cơ sở phải xác định sự phù hợp giữa năng lực thực hành nghề, trình độ chuyên môn của giáo viên với môn học, mô đun được phân công. Quy định này tăng tính chủ động cho cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đồng thời gắn trách nhiệm quản lý, sử dụng đội ngũ với chất lượng đào tạo.