Chung tay đẩy lùi thuốc lá điện tử trong môi trường học đường

Một buổi sinh hoạt ngoại khóa chuyên đề "Môi trường trường học không khói thuốc" trong trường học ở Cao Bằng

Trước thực trạng đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cao Bằng đã chủ động phối hợp với ngành Giáo dục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm ngăn chặn sự xâm nhập của các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới vào trường học.

Tuyên truyền đến từng trường học

Không giống thuốc lá truyền thống, các sản phẩm này thường được thiết kế hiện đại, bắt mắt, có nhiều mùi hương trái cây, bánh kẹo, dễ tạo cảm giác thích thú đối với học sinh. Việc mua bán cũng diễn ra khá thuận lợi thông qua mạng xã hội hoặc tại một số cửa hàng, quán nước, khiến công tác kiểm soát gặp không ít khó khăn.

Đáng lo ngại hơn, nhiều học sinh vẫn cho rằng thuốc lá điện tử chỉ là sản phẩm giải trí, ít gây hại cho sức khỏe hơn thuốc lá thông thường. Chính nhận thức sai lệch này đã tạo điều kiện để thuốc lá thế hệ mới từng bước xâm nhập vào môi trường học đường.

Ông Sầm Ngọc Bắc, Phó Trưởng khoa Phòng chống bệnh không lây nhiễm, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Cao Bằng cho biết, thực tế các sản phẩm thuốc lá điện tử đều chứa nicotine - chất gây nghiện rất mạnh, cùng nhiều hóa chất độc hại có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ tim mạch, hệ thần kinh và đặc biệt làm cản trở sự phát triển não bộ ở lứa tuổi thanh thiếu niên. Vì vậy, việc ngăn chặn học sinh tiếp cận thuốc lá ngay từ đầu có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công tác bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ.

Xác định trường học là "lá chắn" quan trọng trong phòng, chống tác hại của thuốc lá, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã phối hợp chặt chẽ với Sở GD-ĐT triển khai nhiều hoạt động truyền thông sâu rộng.

Các buổi sinh hoạt dưới cờ, ngoại khóa được lồng ghép nội dung tuyên truyền về tác hại của thuốc lá truyền thống cũng như thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Học sinh được cung cấp những kiến thức khoa học, dễ hiểu, đồng thời được giải đáp những thắc mắc liên quan đến các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới đang phổ biến trên thị trường.

Song song với đó, Trung tâm còn biên soạn và cấp phát tài liệu truyền thông, pa-nô, áp phích tuyên truyền đến các cơ sở giáo dục; tổ chức các lớp tập huấn cho giáo viên và cán bộ y tế trường học nhằm nâng cao kỹ năng truyền thông, giúp đội ngũ này trở thành những tuyên truyền viên ngay tại cơ sở.

Theo ông Sầm Ngọc Bắc, bên cạnh hoạt động truyền thông trong nhà trường, gia đình cũng giữ vai trò hết sức quan trọng. Phụ huynh cần quan tâm, đồng hành cùng con em, thường xuyên trò chuyện để kịp thời phát hiện những biểu hiện bất thường, đồng thời định hướng cho các em tránh xa thuốc lá và các chất gây nghiện.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh tập huấn kỹ năng nhận diện và phòng, chống thuốc lá thế hệ mới cho đội ngũ giáo viên các trường học trên địa bàn.

Đối với học sinh, việc nói không với thuốc lá ngay từ lần đầu tiên, tích cực tham gia các hoạt động thể thao, văn hóa, ngoại khóa sẽ góp phần xây dựng lối sống lành mạnh và hình thành "lá chắn" tự bảo vệ bản thân trước những cám dỗ.

Nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa ngành Y tế và ngành Giáo dục, công tác phòng, chống tác hại thuốc lá trong trường học tại Cao Bằng đã đạt nhiều kết quả tích cực.

Trong giai đoạn 2024-2025, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã tổ chức hơn 40 buổi truyền thông ngoại khóa với sự tham gia của 13.275 giáo viên và học sinh; mở 15 lớp tập huấn về phòng, chống tác hại thuốc lá cho 600 giáo viên cốt cán; cấp phát khoảng 80.000 tờ rơi tuyên truyền cho học sinh, 12.000 tài liệu giảng dạy dành cho giáo viên và treo 100 pa-nô tuyên truyền tại 35 cơ sở y tế, trường học.

Những hoạt động này bước đầu đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Tỷ lệ hút thuốc lá chung trên địa bàn tỉnh năm 2024 giảm còn 20,3%, thấp hơn so với mức 21,2% của năm 2022. Tỷ lệ hút thuốc thụ động tại gia đình và nơi công cộng cũng ghi nhận xu hướng giảm đáng kể.

Đây là kết quả của quá trình truyền thông liên tục, bền bỉ, góp phần thay đổi nhận thức của cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ về những nguy cơ mà thuốc lá gây ra đối với sức khỏe.

Cần sự chung tay của toàn xã hội

Mặc dù đã đạt được những kết quả tích cực, song cuộc chiến ngăn chặn thuốc lá thế hệ mới trong học đường vẫn còn nhiều thách thức. Việc mua bán thuốc lá điện tử trên môi trường mạng vẫn diễn biến phức tạp; các sản phẩm liên tục thay đổi mẫu mã, hình thức nhằm thu hút giới trẻ.

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh xác định sẽ tiếp tục duy trì mục tiêu 100% cơ sở giáo dục thực hiện nghiêm quy định cấm hút thuốc trong khuôn viên trường học; đồng thời không ngừng đổi mới nội dung, phương thức truyền thông phù hợp với từng cấp học, từng nhóm đối tượng nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục phòng, chống tác hại thuốc lá.

Tuy nhiên, để xây dựng môi trường học đường thực sự an toàn và không khói thuốc, nỗ lực của ngành Y tế và ngành Giáo dục là chưa đủ. Cần có sự phối hợp đồng bộ của các ban, ngành, đoàn thể, chính quyền địa phương trong việc tăng cường quản lý thị trường, kiểm soát hoạt động mua bán thuốc lá thế hệ mới, đặc biệt trên không gian mạng. Quan trọng hơn cả là sự quan tâm, đồng hành của mỗi gia đình trong việc giáo dục, giám sát con em mình.

Chỉ khi nhà trường, gia đình và toàn xã hội cùng chung tay hành động, những "lá chắn" bảo vệ thế hệ trẻ trước tác hại của thuốc lá mới thực sự phát huy hiệu quả, góp phần xây dựng môi trường học đường trong lành, văn minh và an toàn cho tương lai.