Chương trình Lương thực Thế giới đối mặt với lo ngại về an ninh dữ liệu

Chương trình Lương thực Thế giới hỗ trợ hàng triệu người trên toàn cầu. Ảnh: ST

Lo ngại về quyền riêng tư dữ liệu

Một báo cáo kiểm toán nội bộ bị rò rỉ từ Văn phòng Tổng Thanh tra WFP bày tỏ mối quan ngại về việc Palantir chưa bảo đảm quyền riêng tư trong xử lý dữ liệu cho WFP - chương trình đang quản lý cơ sở dữ liệu sinh trắc học thuộc loại lớn và quan trọng nhất thế giới, khi lưu trữ thông tin của hàng triệu người, trong đó nhiều người là đối tượng thụ hưởng viện trợ nhân đạo trên phạm vi toàn cầu.

Tập trung vào các vấn đề trong lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông, báo cáo chỉ ra tình trạng quản lý rủi ro chưa hiệu quả, đồng thời cho thấy sự thiếu hụt các chính sách và hướng dẫn phù hợp về quyền riêng tư dữ liệu trong mối quan hệ giữa WFP và Palantir. Vấn đề này được đánh giá đặc biệt quan trọng và xếp vào nhóm “ưu tiên cao”.

Để hỗ trợ WFP theo dõi hoạt động viện trợ nhân đạo và quản lý dữ liệu chuỗi cung ứng, Palantir đã phát triển Hệ thống chuyển đổi và vận hành kỹ thuật số (DOTS). Tuy nhiên, theo báo cáo kiểm toán, kể từ khi quan hệ hợp tác giữa hai bên bắt đầu, những lo ngại về quyền riêng tư liên quan đến việc sử dụng DOTS vẫn chưa được giải quyết thỏa đáng. WFP “thiếu một hệ thống thống nhất và đáng tin cậy” để quản lý dữ liệu. Cùng với đó, “những lo ngại về uy tín liên quan đến quan hệ hợp tác với Palantir đã gây ra sự bất định trong nội bộ tổ chức”.

Một vấn đề khác được báo cáo đặt ra là những chi phí và khó khăn tiềm ẩn nếu quan hệ hợp tác giữa WFP và Palantir bị chấm dứt. Theo báo cáo, hiện chưa có chiến lược rút lui nào được xác định rõ ràng cho DOTS, cũng như chưa rõ các khoản chi phí nào có thể phát sinh nếu quan hệ đối tác này bị chấm dứt giữa chừng.

Báo cáo ghi nhận, bộ phận công nghệ của WFP “đã đánh giá các phương án xuất và lưu trữ dữ liệu từ DOTS trong trường hợp quan hệ đối tác chấm dứt”. Tuy nhiên, kế hoạch này vẫn chưa được trình lên các bên chủ chốt tại WFP và Palantir, trong khi các khoản kinh phí đầu tư lớn vào DOTS vẫn tiếp tục được thực hiện.

Thắt chặt quản trị dữ liệu

Đây không phải là lần đầu tiên Palantir bị WFP cảnh báo. Một cuộc kiểm toán năm 2020 do Văn phòng Pháp lý của cơ quan này thực hiện cũng đã nêu lên một số vấn đề đáng lo ngại. Các công việc liên quan hiện được giao cho nhóm kiểm toán nội bộ của WFP tiếp tục thực hiện và báo cáo trực tiếp với lãnh đạo cơ quan.

Báo cáo kiểm toán tiếp tục đặt vấn đề về mức độ an toàn của việc tích hợp phần mềm vào hệ sinh thái dữ liệu liên quan đến nguồn cung thực phẩm. Báo cáo nhấn mạnh: “Trong bối cảnh nạn đói ngày càng bị lợi dụng như "một vũ khí chiến tranh", WFP cần đánh giá lại việc tích hợp phần mềm vào hệ sinh thái dữ liệu liên quan đến nguồn cung thực phẩm có đảm bảo an toàn không, việc quản lý dữ liệu hiện tại của họ có gây ra rủi ro không”.

Ông Nathaniel Raymond - Giám đốc điều hành Phòng Nghiên cứu nhân đạo thuộc Trường Đại học Y tế Công cộng Yale (Hoa Kỳ) - nhấn mạnh mức độ đặc biệt quan trọng của nguồn dữ liệu mà WFP và các tổ chức nhân đạo khác đang nắm giữ. Theo ông, đây là những dữ liệu về “những nhóm người dễ bị tổn thương nhất thế giới”, giúp hiểu rõ cách thức di chuyển, tìm kiếm thực phẩm, nước uống và nơi trú ẩn của người dân trong bối cảnh xung đột, đồng thời cung cấp thông tin về tỷ lệ tử vong và bệnh tật.

Đáng chú ý, nguồn dữ liệu này còn bao gồm thông tin định danh cá nhân và thông tin nhân khẩu học về những đối tượng mục tiêu hàng đầu của nhiều lực lượng quân sự và cơ quan tình báo trên toàn cầu. Ông Nathaniel Raymond cảnh báo: “Nếu rơi vào tay kẻ xấu, những thông tin như vậy có thể gây ra hậu quả vô cùng nghiêm trọng”.

Trong khi đó, ông Andrew Gilmour - một chuyên gia nhân quyền của UN - đã kêu gọi WFP chấm dứt quan hệ hợp tác với Palantir, đồng thời bày tỏ lo ngại rằng WFP “có thể đang vi phạm các nghĩa vụ cốt lõi về thẩm định nhân quyền”.

Tuy nhiên, ông Andrew Gilmour cũng lo ngại các hệ thống của WFP hiện đã gắn kết chặt chẽ với Palantir, khiến việc chuyển đổi hệ thống chuỗi cung ứng sang một nền tảng khác có thể rất tốn kém và gian nan. Vì vậy, dù quan hệ hợp tác đang đối mặt với nhiều cản trở, việc chấm dứt vẫn rất khó khăn.

Về phía WFP, cơ quan này cho biết Palantir đã giúp WFP tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả hoạt động trong thời gian qua. Khẳng định sẽ “thực hiện quy trình thẩm định kỹ lưỡng để đảm bảo mọi dịch vụ hoặc năng lực được cung cấp đều tuân thủ các yêu cầu nghiêm ngặt của WFP về quản trị dữ liệu, quyền riêng tư và bảo mật”, WFP cho biết sẽ tự xử lý và kiểm soát toàn bộ dữ liệu, đồng thời áp dụng các biện pháp bảo vệ dữ liệu chặt chẽ trong mọi hợp đồng./.

(Theo france24.com và tổng hợp)