Chuyển biến rõ nét trong đấu tranh chống xâm phạm sở hữu trí tuệ

Quang cảnh buổi hop báo của Bộ Khoa học và Công nghệ ngày 1/6.

Sau 3 tuần cao điểm, xử lý hơn 1.400 vụ xâm phạm sở hữu trí tuệ

Tại cuộc họp báo của Bộ Khoa học và Công nghệ sáng 1/6, ông Trần Lê Hồng, Phó Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cho biết, Bộ Khoa học và Công nghệ hiện đang là đầu mối tổng hợp báo cáo hằng ngày về tình hình xử lý vi phạm trên phạm vi toàn quốc để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg, hầu hết các tỉnh, thành phố trên cả nước đã tổ chức ra quân triển khai đợt cao điểm kiểm tra, xử lý vi phạm và đã có kết quả báo cáo về Bộ Khoa học và Công nghệ; nhiều địa phương đã thành lập Tổ công tác liên ngành, tăng cường phối hợp giữa lực lượng Công an, Quản lý thị trường, Hải quan và các cơ quan liên quan trong kiểm tra, phát hiện và xử lý vi phạm.

Đến ngày 27/5/2026, các bộ, ngành và địa phương đã phát hiện, xử lý 1.438 vụ việc xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; xử lý hành chính 1.146 vụ, khởi tố hình sự 28 vụ; tổng số tiền xử phạt hơn 12,6 tỷ đồng, trị giá hàng hóa vi phạm khoảng 35,7 tỷ đồng; phát hiện 28 vụ việc nghiêm trọng, phức tạp, điển hình. Sau 3 tuần ra quân, số vụ việc bị xử lý vi phạm hành chính đã gấp khoảng 3 lần trung bình của một tháng năm 2025; số vụ xử lý của lực lượng Quản lý thị trường cả nước đã tăng khoảng 210% so tháng 5/2025 và vượt khoảng 158% so chỉ tiêu đề ra; số vụ án bị khởi tố hình sự liên quan đến hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đã bằng khoảng 60% tổng số vụ án bị khởi tố của cả năm 2025.

Đáng chú ý, bên cạnh các vụ việc giả mạo nhãn hiệu, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, các cơ quan chức năng cũng đã tăng cường xử lý các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên môi trường số. Ngày 15/5/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố 5 vụ án hình sự về tội “Xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan” theo Điều 225 Bộ luật Hình sự. Các vụ án này liên quan đến một số đơn vị hoạt động trong lĩnh vực nội dung số, giải trí, thu hút sự quan tâm lớn của dư luận, gồm vụ án tại Công ty BH Media; Công ty TNHH Lululola Entertainment; vụ án liên quan đến nhóm 1900 Group; Công ty TNHH Mây Sài Gòn và Trung tâm Giọng ca để đời. Bên cạnh đó, lực lượng chức năng cũng đã xử phạt 17 vụ việc vi phạm hành chính đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan.

Bên cạnh vai trò là đầu mối tổng hợp báo cáo hằng ngày về tình hình xử lý vi phạm trên phạm vi toàn quốc để phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; Bộ Khoa học và Công nghệ đồng thời đã chỉ đạo Cục Sở hữu trí tuệ tăng cường hỗ trợ chuyên môn cho các cơ quan thực thi. Đến nay, Cục Sở hữu trí tuệ đã cung cấp 9 ý kiến chuyên môn phục vụ xử lý các vụ việc xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp và công khai đầu mối hỗ trợ tra cứu, phối hợp cung cấp thông tin phục vụ xử lý vi phạm.

Còn nhiều thách thức trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ

Đánh giá về những thuận lợi trong thực thi quyền sở hữu trí tuệ, ông Trần Lê Hồng cho biết, trong thời gian qua, công tác thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam đã có nhiều chuyển biến tích cực. Hệ thống pháp luật về sở hữu trí tuệ tiếp tục được hoàn thiện; cơ chế phối hợp giữa các cơ quan thực thi từng bước được tăng cường; nhận thức của doanh nghiệp và người dân về bảo vệ quyền sở hữu ngày càng được nâng cao. Các lực lượng thực thi như Công an, Quản lý thị trường, Hải quan, Tòa án… đã xử lý nhiều vụ việc lớn, phức tạp, đặc biệt trong lĩnh vực hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền tác giả và vi phạm trên môi trường số.

Tuy nhiên, ông Trần Lê Hồng cũng cho rằng, tình hình xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn diễn biến phức tạp. Hành vi vi phạm ngày càng tinh vi, có tổ chức, mở rộng mạnh sang môi trường thương mại điện tử và xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan trên các nền tảng số; nhiều vụ việc liên quan hàng hóa giả mạo nhãn hiệu nổi tiếng, quyền tác giả, quyền liên quan trên Internet, gây ảnh hưởng lớn đến môi trường đầu tư, hoạt động sản xuất kinh doanh và quyền lợi người tiêu dùng.

Đối với đợt cao điểm triển khai theo Công điện số 38/CĐ-TTg, điểm thuận lợi lớn nhất là có sự chỉ đạo quyết liệt, trực tiếp của Thủ tướng Chính phủ, tạo sự chuyển động đồng bộ trên phạm vi toàn quốc. Sau khi Công điện được ban hành, hầu hết các tỉnh, thành phố đã tổ chức ra quân kiểm tra, xử lý vi phạm và có kết quả báo cáo về Bộ Khoa học và Công nghệ; nhiều địa phương đã thành lập Tổ công tác liên ngành để tăng cường phối hợp giữa các lực lượng thực thi. Công tác trao đổi thông tin, hỗ trợ chuyên môn giữa các cơ quan cũng được cải thiện rõ rệt.

Bên cạnh đó, vẫn còn một số khó khăn, thách thức. Thứ nhất, hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hiện nay diễn ra trên phạm vi rộng, liên quan nhiều lĩnh vực, nhiều phương thức kinh doanh, đặc biệt trên môi trường số nên việc phát hiện, thu thập chứng cứ và xử lý gặp nhiều khó khăn.

Thứ hai, công tác phối hợp, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan thực thi tuy đã được cải thiện nhưng vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

Thứ ba, việc xác định yếu tố xâm phạm trong một số vụ việc phức tạp đòi hỏi thời gian và hỗ trợ chuyên môn sâu. Ngoài ra, số lượng vụ việc lớn trong khi nguồn lực thực thi tại một số địa phương còn hạn chế cũng tạo áp lực đáng kể trong quá trình triển khai đợt cao điểm.

Ông Trần Lê Hồng cũng cho biết, từ thời điểm phát hiện vụ việc đến khi hoàn tất quá trình xác minh, điều tra, xử lý hành chính hoặc hình sự là một quá trình cần thời gian, đặc biệt đối với các vụ việc phức tạp, quy mô lớn hoặc liên quan môi trường số. Trong khi đó, đợt cao điểm theo Công điện số 38/CĐ-TTg mới được triển khai hơn 2 tuần, do đó nhiều kết quả xử lý thực chất, đặc biệt là các vụ việc hình sự, vẫn cần tiếp tục theo dõi, tổng hợp và sẽ được phản ánh rõ hơn trong thời gian tới.

Với sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ, sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương và sự tham gia tích cực của cộng đồng doanh nghiệp, tin tưởng rằng đợt cao điểm lần này sẽ tạo chuyển biến thực chất trong công tác đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.