Chuyện chưa kể về nữ cảnh sát hình sự duy nhất trong đơn vị Anh hùng ở Lai Châu

Trung tá Lâm Thị Thúy Phượng, Đội trưởng Đội Tham mưu tổng hợp, điều tra viên trung cấp về Phòng Cảnh sát hình sự từ năm 2004.

Hơn hai thập kỷ, chị tham gia đấu tranh nhiều loại tội phạm, từ giết người, mua bán người, đánh bạc đến các đường dây lừa đảo trên không gian mạng. Những năm gần đây, địa bàn công tác còn vượt ra ngoài biên giới. Những phần việc ấy nằm trong guồng công việc của Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Lai Châu.

Khi được hỏi về dấu ấn trong hơn 22 năm ấy, Trung tá Phượng không chỉ nhắc đến một vụ án hay chuyên án cụ thể. Điều chị tự hào nhất là cảm giác được trở thành một phần của tập thể anh hùng.

“Mỗi lần bước vào phòng truyền thống, đứng trước bảng ghi danh hiệu Anh hùng của đơn vị, tôi lại nhớ tới khoảng thời gian trực tiếp soạn thảo báo cáo thành tích đề nghị phong tặng danh hiệu này. Trải qua 30 đêm gần như thức trắng để hoàn thành dự thảo báo cáo dày 200 trang về đơn vị, mỗi lần ghép nối các dữ liệu lịch sử về đơn vị, tôi rưng rưng xúc động, tự hào”, Trung tá Phượng mở đầu câu chuyện với VietNamNet.

Gần 200 trang báo cáo nêu trên đã ghi lại chặng đường của nhiều thế hệ phòng Cảnh sát hình sự Lai Châu. Trong dòng chảy đó cũng có những trang đầu tiên của chính chị Phượng, bắt đầu từ năm 2004.

 Năm 2004, sau khi tốt nghiệp Trường Trung cấp Cảnh sát nhân dân I, cô gái dân tộc Thái Lâm Thị Thúy Phượng tình nguyện lên công tác tại Công an tỉnh Lai Châu.

Tỉnh vừa chia tách, điều kiện còn thiếu thốn. Phòng Cảnh sát hình sự khi ấy làm việc trong một căn phòng chật tại trụ sở công an huyện cũ.

“Đơn vị có 9 người, khi chúng tôi về là 11. Cầm quyết định bước vào phòng, tôi được Trưởng phòng chủ động bắt tay và nói: “Chào đón đồng chí về ngôi nhà Cảnh sát hình sự”, chị Phượng nhớ lại.

Hai tuần sau ngày về đơn vị, nữ cảnh sát hình sự trẻ cùng đồng đội vượt những cung đường núi để triệt phá ổ nhóm đánh bạc lớn ở Mường So (huyện Phong Thổ cũ). Vụ án thành công, để lại cho chị những trải nghiệm đầu tiên về thực tế nghề nghiệp, bản lĩnh và trách nhiệm của người lính hình sự.

Chưa đầy nửa năm sau, nữ cảnh sát trẻ bước vào cái Tết đầu tiên của lính hình sự.

Ngày 30 Tết năm 2005, tại xã Lản Nhì Thàng, huyện Phong Thổ cũ, một nạn nhân được phát hiện nằm bất động trong vũng máu cạnh bếp. Vụ án xảy ra đúng dịp Tết, khiến người dân địa phương bất an. Mùng Một Tết, Công an tỉnh xác lập chuyên án truy xét mang bí số 1-05S.

Chị Phượng nhớ lại: “Áp lực lớn nhất khi ấy là phải tìm ra thủ phạm, giải tỏa nỗi bất an của người dân. Cả đơn vị, từ lãnh đạo đến chiến sĩ đều không nghỉ Tết. Trong cái rét vùng cao, chúng tôi ngày đêm bám địa bàn, lần tìm dấu vết, rà soát từng thông tin”.

Thời điểm ấy, công nghệ thông tin còn hạn chế. Chị Phượng cùng chính quyền địa phương tổ chức họp bản, vận động người dân cung cấp thông tin, tố giác tội phạm.

Sau 5 ngày truy xét, tối 14/2/2005, đối tượng bị bắt về hành vi giết người, cướp tài sản.

“Chính cái Tết ấy giúp tôi hiểu rằng để người dân được bình yên, có những ngày đoàn tụ mà người lính hình sự phải gác lại. Trải qua những vất vả ấy cùng đồng đội, tôi cảm nhận rõ mình đã gắn bó với nghề”, Trung tá Phượng chia sẻ.

Những năm sau, các chuyến đi của chị đã dài hơn rất nhiều, có lúc vượt hàng nghìn km và sang tận bên kia biên giới.

Năm 2026, Trung tá Lâm Thị Thúy Phượng được lựa chọn tham gia đoàn công tác sang Bokeo, Lào đấu tranh chuyên án lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng. Trong đoàn công tác “xuất ngoại” phá án, chị là nữ cán bộ duy nhất.

Chuyên án được phá thành công, 40 đối tượng trong đường dây lừa đảo hơn 1.000 nạn nhân bị bắt giữ. Trong số 5 phụ nữ, có người đang mang thai.

“Điều khiến tôi nhớ nhất chính là 2 trường hợp đang mang thai. Đường trở về Việt Nam rất dài, thời điểm đó lại mưa lũ nên ngoài yêu cầu quản lý chặt chẽ, mình phải thường xuyên chú ý đến tình trạng sức khỏe của họ. Tôi càng thấm thía rằng sự nghiêm minh của pháp luật phải đi cùng cách ứng xử phù hợp với những trường hợp có tình trạng sức khỏe đặc biệt”, chị Phượng kể.

Cũng trong quá trình đấu tranh chuyên án, chị được giao phối hợp với Công an TP Cần Thơ truy bắt Dương Phương Thảo, một đối tượng cốt cán đang lẩn trốn. Đối tượng được bắt giữ sau 24 giờ phối hợp.

Đây không phải lần đầu Trung tá Phượng tham gia đoàn “xuất ngoại” phá án.

Năm 2025, chị cũng là nữ cán bộ được lựa chọn tham gia đoàn công tác sang Campuchia đấu tranh chuyên án lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng.

Sau 4 ngày xác minh, đoàn công tác phối hợp với các lực lượng của Việt Nam và Campuchia đột kích nơi hoạt động của nhóm lừa đảo tại Bokor, tỉnh Kampot, bắt giữ 59 đối tượng.

Sau cuộc vây bắt là hành trình đưa các đối tượng từ An Giang về Lai Châu bằng đường bộ, quãng đường khoảng 2.700km, kéo dài 3 ngày 2 đêm, đi qua nhiều địa phương đang mưa lụt.

Trong số 59 người bị dẫn giải có 15 phụ nữ, nhiều người mới ở tuổi mười tám, đôi mươi.

Nữ trung tá chia sẻ: “Có người rất hoang mang, có thể nảy sinh suy nghĩ tiêu cực. Mình vừa phải quản lý chặt chẽ, vừa thường xuyên nắm bắt tâm lý, theo dõi sức khỏe. Chúng tôi lo cho các đối tượng ăn uống, vệ sinh xong mới thay nhau dùng bữa. Có lúc rất mệt nhưng làm tốt từng việc cụ thể ấy cũng là để bảo đảm an toàn cho cả hành trình”.

Qua hai lần làm nhiệm vụ ở nước ngoài, Trung tá Phượng đúc rút: “Sự mềm mỏng phải đi cùng sự tỉnh táo. Việc quan tâm, chia sẻ với đối tượng vẫn phải nằm trong khuôn khổ kỷ luật và yêu cầu nghiệp vụ”.

Khi được hỏi một ngày đời thường của nữ cảnh sát hình sự sẽ như thế nào, Trung tá Lâm Thị Thúy Phượng chia sẻ: “Với lính hình sự, giờ bắt đầu có thể định trước, còn giờ kết thúc rất khó hẹn. Một cuộc điện thoại có thể thay đổi toàn bộ kế hoạch”.

Những ngày không phải đi công tác, chị thường dậy lúc 4h50 để chạy bộ, sau đó về tưới sen đá, chăm lan, chuẩn bị cho các con đi học.

“Đến cơ quan, công việc lại cuốn tôi vào văn bản, tổng hợp, tham mưu. Có hôm đến sát giờ đón con tôi mới giật mình. Nhiều lúc tôi ước một ngày có 48 tiếng”, chị kể.

Nhưng đó là những ngày “không có đột xuất”. Chị Phượng là mẹ của ba người con. Hai con sau là sinh đôi, sinh thiếu tháng và từng thường xuyên đau ốm.

Chị trải lòng: “Có những lúc tôi cảm thấy mình gần chạm giới hạn. Tôi vừa là cán bộ hình sự, vừa là vợ, là mẹ của ba đứa trẻ. Có lúc quá mệt, quá áp lực, tôi đã bật khóc vì thương con và day dứt, mình không thể ở bên chăm sóc các con như mong muốn”.

Hè năm 2026 là một lần như thế.

Chị hứa với ba con rằng nếu học tốt, mẹ sẽ thưởng một chuyến đi biển. Nhưng đúng thời gian ấy, chị lại tham gia các chuyên án 0426M và 0726L.

“Ngày tôi lên máy bay sang Lào phá án cũng chính là ngày ba con theo gia đình đi biển. Tôi thương con lắm vì lại thêm một lần mẹ lỗi hẹn”.

Sinh ra trong gia đình có bố là công an, từ nhỏ chị quen với những chuyến công tác xa nhà của bố. Lớn lên lập gia đình, chồng chị cũng là cán bộ công an. Những năm đầu cuộc sống gia đình, một người công tác ở lực lượng cảnh sát ma túy, một người làm cảnh sát hình sự.

“Có lẽ vì cả hai đều hiểu đặc thù công việc nên dễ chia sẻ với nhau hơn. Anh ấy hỗ trợ tôi rất nhiều, là hậu phương khi tôi phải đi công tác dài ngày. Ba đứa trẻ cũng lớn lên cùng những lần mẹ bất chợt vắng nhà. Chị cả biết giúp mẹ chăm hai em, hai bé sinh đôi sớm quen với việc tự lập. Có những chuyến công tác, tôi gọi điện về nhìn thấy con mà chỉ muốn khóc. Các con bảo: ‘Ở trường cô giáo bảo bọn con mẹ đi bắt tội phạm để bảo vệ mọi người nên con tự hào về mẹ lắm’”, chị tâm sự.

Trước mỗi chuyến đi hoặc lúc gọi điện về, mấy đứa lại tranh nhau dặn: “Mẹ ơi, mẹ đi bắt tội phạm à? Mẹ nhớ ăn cơm no mẹ nhé”.

Sau những ngày dài ở hiện trường hay trên các chuyến xe dẫn giải, điều chị mong nhất khi trở về cũng rất bình thường.

“Chỉ cần nhìn ba đứa trẻ chạy ra tranh nhau kể chuyện cho mẹ nghe, nhìn mảnh vườn trong nhà hoa vẫn nở, tôi thấy mọi mệt mỏi vơi đi rất nhiều”, chị kể.

Hơn 22 năm kể từ ngày cô gái tuổi đôi mươi bước vào “ngôi nhà cảnh sát hình sự”, khi được hỏi mình thay đổi rõ nhất ở điều gì, chị Phượng trả lời: “Điềm tĩnh hơn”.

“Ngày mới ra trường, tôi háo hức, muốn nhanh chóng làm được việc và chứng minh mình. Bây giờ tôi hiểu, làm hình sự có lúc phải quyết đoán nhưng cũng có lúc phải chậm lại, kiểm tra thêm một chi tiết, nghe hết một lời khai. Một quyết định có thể tác động đến cả cuộc đời một người, nên càng làm nghề lâu càng phải tự hỏi: mình đã xem xét đủ chưa?”.

Nếu được trở lại năm 2004, chị Phượng nói mình vẫn chọn Lai Châu, vẫn chọn làm lính hình sự nơi biên cương.

“Nếu có thể nói với cô gái năm ấy một điều, tôi sẽ nói: đừng nóng lòng phải chứng tỏ. Hãy học thật chắc, chịu khó lắng nghe và giữ sự ngay thẳng trong từng việc nhỏ”, nữ trung tá cảnh sát hình sự chia sẻ.