Chuyển dịch việc làm, nâng kỹ năng để tăng năng suất lao động

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà vừa ký Quyết định 1685/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch thực hiện Kết luận 62-KL/TW của Ban Bí thư về nâng cao năng suất lao động quốc gia gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả trong giai đoạn mới.

Ảnh minh họa.

Kế hoạch xác định nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, hiệu quả trong giai đoạn mới là nhiệm vụ quan trọng, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng "hai con số" và nâng cao năng lực quốc gia.

Tám nhóm giải pháp được đặt ra, gồm nâng cao nhận thức về nâng cao năng suất lao động gắn với phát triển thị trường lao động; hoàn thiện thể chế phát triển thị trường lao động; tạo việc làm năng suất cao; nâng chất lượng nhân lực; thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tập trung đào tạo nhân lực chất lượng cao; thúc đẩy phát triển việc làm bền vững và phát triển thị trường lao động đồng bộ, hiện đại, gắn với nâng cao năng suất lao động.

Dịch chuyển lao động từ khu vực năng suất thấp sang khu vực năng suất cao

Một trọng tâm của kế hoạch là tạo thêm việc làm có năng suất cao, đồng thời thúc đẩy chuyển dịch lao động từ khu vực năng suất thấp sang khu vực có năng suất cao.

Theo kế hoạch, quy hoạch tổng thể quốc gia, vùng, tỉnh, đô thị và nông thôn sẽ được rà soát theo hướng gắn với phân bố dân cư, nhu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tạo việc làm năng suất cao. Chính sách thu hút đầu tư cũng được hoàn thiện theo hướng ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn, quản trị hiện đại và tạo việc làm chất lượng.

Nhà nước xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao năng lực quản trị và phát triển nhân lực, qua đó tạo thêm việc làm có năng suất cao. Đồng thời, xây dựng chính sách thúc đẩy dịch chuyển khu vực kinh tế phi chính thức sang chính thức.

Trong nông nghiệp, các chính sách do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì xây dựng khuyến khích phát triển việc làm có năng suất cao gắn với thúc đẩy cơ giới hóa, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao, đồng thời đào tạo kỹ năng cho lao động nông thôn để chuyển từ việc làm giản đơn sang công việc đòi hỏi trình độ chuyên môn và kỹ năng cao hơn.

Trong lĩnh vực khoa học công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ được giao chủ trì thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước nhằm tăng chuyển giao công nghệ, tri thức và năng lực quản trị, năng lực đổi mới sáng tạo. Đồng thời, mở rộng sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam vào chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị toàn cầu.

Bộ Nội vụ chủ trì xây dựng chính sách thúc đẩy chuyển dịch lao động từ khu vực có năng suất thấp sang khu vực có năng suất cao.

Nâng cao chất lượng lao động, đáp ứng yêu cầu mới

Nâng chất lượng lao động được xác định là một trong những giải pháp then chốt để cải thiện năng suất. Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì, xây dựng nội dung và phương thức đào tạo theo hướng sát nhu cầu doanh nghiệp, thị trường lao động và yêu cầu đổi mới công nghệ.

Các mô hình đào tạo nghề kép, đào tạo thực hành, đào tạo theo đơn đặt hàng và theo vị trí việc làm được khuyến khích mở rộng. Doanh nghiệp được khuyến khích tham gia nhiều hơn vào xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo và đánh giá người lao động.

Người lao động được định hướng đào tạo lại, nâng kỹ năng số, kỹ năng AI, kỹ năng xanh và kỹ năng nghề. Đồng thời, hỗ trợ chuyển đổi nghề cho người lao động, nhất là tại các ngành chịu tác động mạnh từ tự động hóa, chuyển đổi số và đổi mới công nghệ.

Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì xây dựng chính sách đặc thù để thu hút đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học… trong và ngoài nước. Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các cơ quan liên quan hình thành đội ngũ "nông dân chuyên nghiệp", "nông dân số". Đội ngũ này có kỹ năng ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, sản xuất theo mô hình kinh tế tuần hoàn, vận hành máy móc hiện đại và tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị.

Bộ Tài chính chủ trì xây dựng cơ chế, chính sách ưu đãi hỗ trợ doanh nghiệp, chuyên gia nhằm thu hút nhân lực chất lượng cao, chuyên gia, nhà khoa học nước ngoài.

Chuyển từ coi trọng bằng cấp sang coi trọng kỹ năng

Về giải pháp đào tạo nhân lực chất lượng cao, Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì xây dựng các chương trình, đề án phát triển nguồn nhân lực, tập trung vào nhân lực kỹ thuật, nhân lực số và những ngành, lĩnh vực chiến lược.

Mô hình đào tạo cũng được xây dựng theo hướng liên thông giữa giáo dục phổ thông, giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học, trong đó chú trọng đào tạo kỹ sư thực hành, nhân lực kỹ thuật cao và các nghề mới hình thành từ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, già hóa dân số và đổi mới công nghệ.

Phát triển hệ thống học tập suốt đời, tạo điều kiện để người lao động thường xuyên học tập, đào tạo lại, nâng cao kỹ năng, thúc đẩy chuyển mạnh từ coi trọng bằng cấp sang coi trọng kỹ năng nghề, năng lực thực hành, khả năng thích ứng và hiệu quả công việc.

Đồng thời, phát triển mô hình, hệ sinh thái đào tạo nhân lực chất lượng cao gắn với các ngành công nghiệp trọng điểm, khu công nghệ cao, trung tâm đổi mới sáng tạo, vùng kinh tế trọng điểm và địa bàn chiến lược.

Tăng cường hợp tác quốc tế trong đào tạo, nghiên cứu, trao đổi chuyên gia, chuyển giao công nghệ, công nhận văn bằng, chứng chỉ. Chú trọng đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành, lĩnh vực trọng điểm, phù hợp với điều kiện của Việt Nam.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì rà soát nhu cầu nhân lực chất lượng cao, đào tạo lao động phục vụ cơ giới hóa, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ cao, đồng thời nâng kỹ năng vận hành và làm chủ máy móc, hệ thống tự động hóa hiện đại.

Bộ Công Thương chủ trì rà soát, dự báo nhu cầu nhân lực kỹ thuật gắn với yêu cầu của ngành và doanh nghiệp; tăng liên kết doanh nghiệp – hiệp hội ngành hàng – cơ sở đào tạo, tổ chức đào tạo theo nhu cầu và gắn với đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.