Chuyển đổi cây trồng, nâng hiệu quả sản xuất

Ông Ya Phương tích lũy được nhiều kinh nghiệm trồng chanh dây.

Trồng xen canh, lấy ngắn nuôi dài

Ông Nguyễn Vũ Linh Sang - Chủ tịch UBND xã Tà Năng cho biết, sau 1 năm sáp nhập, tình hình phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tương đối ổn định. Đồng bào DTTS đã từng bước thay đổi thói quen sản xuất nông nghiệp, lựa chọn những cây trồng mới có hiệu quả kinh tế cao.

Là một trong những người DTTS tiên phong thử nghiệm cây chanh dây, ông Ya Phương (thôn Ma Bó) đã trải qua quá trình lựa chọn khá kỹ trước khi gắn bó với loại cây trồng này. Trước đó, gia đình ông từng trồng thử sầu riêng, mắc ca nhưng hiệu quả không cao. Sau mỗi lần thử nghiệm, ông lại tự tìm hiểu, học hỏi và nhờ cán bộ địa phương hướng dẫn kỹ thuật.

Từ thực tế sản xuất, ông nhận thấy chanh dây phù hợp hơn với điều kiện thời tiết ở Ma Bó. Hiện ông trồng chanh dây xen với cà phê. Theo tính toán, chanh dây sau khoảng 6 tháng cho thu hoạch và có thể thu liên tục trong khoảng 2 năm. Đây cũng là thời điểm vườn cà phê bắt đầu trưởng thành và cho thu bói. Khi tán cà phê chưa quá rộng, ông có thể tận dụng giàn sắt để trồng chanh dây theo kiểu thả dây.

“Cách làm này giúp gia đình khai thác thêm giá trị trên cùng diện tích đất. Cà phê là cây trồng lâu năm, chanh dây tạo nguồn thu sớm hơn, giúp gia đình có thêm nguồn thu trong thời gian chờ cây cà phê cho thu hoạch ổn định”, ông Ya Phương nói.

Ông Ya Phương thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm trồng chanh dây với người dân trên địa bàn

Hiện sản phẩm chanh dây được bán trực tiếp cho thương lái với giá khoảng 15.000 đồng/kg, có thời điểm lên đến 25.000 đồng/kg. Với nguồn thu này, gia đình ông vừa duy trì sản xuất lúa, cà phê, vừa có thêm khoản thu từ chanh dây để trang trải cuộc sống và đầu tư trở lại cho sản xuất.

Theo ông Ya Phương, cách làm “lấy ngắn nuôi dài” phù hợp với điều kiện sản xuất của gia đình. Sau 4 năm trồng chanh dây, ông vẫn tiếp tục tích lũy thêm kinh nghiệm, nhất là kỹ thuật chăm sóc và phòng, chống nấm bệnh trong mùa mưa. Nhận thấy đây là cây trồng cho hiệu quả, ông thường xuyên chia sẻ kinh nghiệm sản xuất với bà con trên địa bàn.

Phát triển các hướng đi hiệu quả

Theo Chủ tịch UBND xã Tà Năng, hiện trên địa bàn đã có các mô hình trồng thanh long, mắc ca, sầu riêng, chanh dây... giúp người dân có thêm lựa chọn trong sản xuất. Từ những diện tích trồng thử nghiệm ban đầu, đến nay toàn xã có hơn 750 ha cây mắc ca và cây ăn trái các loại, hơn 770 ha trồng rau, hoa… Sự thay đổi này cho thấy, người dân đang từng bước chuyển từ sản xuất theo tập quán sang lựa chọn cây trồng dựa trên điều kiện thực tế và hiệu quả kinh tế.

Đời sống bà con DTTS ở Tà Năng có nhiều khởi sắc

Một số hộ còn chuyển từ bán nông sản tươi sang sơ chế, chế biến. Như chị Hà Thúy Diện (người dân tộc Tày ở thôn Chơ Ré), sau khi nhận thấy mắc ca trồng xen cà phê cho năng suất khá cao, chị tiếp tục đầu tư giàn phơi và máy sấy. Từ hạt mắc ca, gia đình chị phát triển các sản phẩm như: mắc ca sấy, bánh quy hạt mắc ca. Các sản phẩm được thị trường ưa chuộng. Nhờ đó, giá trị sản phẩm được nâng lên so với bán hạt tươi.

Cùng với sự chủ động của người dân, địa phương cũng tăng cường kết nối doanh nghiệp. Tháng 7/2026, UBND xã Tà Năng làm việc với doanh nghiệp, khảo sát và định hướng hợp tác phát triển nông nghiệp hữu cơ theo chuỗi giá trị; tập trung xây dựng vùng nguyên liệu, liên kết sản xuất, chuyển giao kỹ thuật và kết nối tiêu thụ. Đây là hướng đi phù hợp để sản xuất gắn với yêu cầu thị trường.

Theo ông Sang, để chuyển đổi đạt hiệu quả, xã tiếp tục tuyên truyền, vận động người dân thay đổi tập quán canh tác; phối hợp các ngành chuyên môn tổ chức tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật. Từ những diện tích sản xuất còn nhiều khó khăn, người dân Tà Năng đang từng bước thay đổi cách nghĩ, cách làm. Việc lựa chọn giống phù hợp và đa dạng hóa cây trồng trên cùng diện tích đất giúp tăng nguồn thu, hướng đến sản xuất nông nghiệp bền vững.