Chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải trong lĩnh vực giao thông vận tải

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn phát biểu. Ảnh: Bộ Xây dựng

Gia tăng lượng phương tiện sử dụng năng lượng xanh

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Anh Tuấn cho biết, thực hiện nhiệm vụ Chính phủ giao, Bộ Xây dựng đã tổ chức tổng kết, đánh giá tình hình thực hiện Quyết định số 876/QĐ-TTg, đồng thời xây dựng dự thảo Quyết định mới về chương trình hành động chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính trong lĩnh vực giao thông vận tải, thay thế Quyết định số 876/QĐ-TTg.

Sau 4 năm triển khai, với sự tham gia của các bộ, ngành và địa phương, chính sách phát triển phương tiện giao thông xanh từng bước được hoàn thiện; hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật được ban hành, cơ bản đáp ứng yêu cầu chuyển đổi. Số lượng phương tiện sử dụng năng lượng xanh tiếp tục gia tăng, đặc biệt là xe đạp điện và ô tô điện.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi vẫn còn những khó khăn, rào cản về cơ chế, chính sách, công nghệ, nguồn lực và hạ tầng. Theo Thứ trưởng Lê Anh Tuấn, Báo cáo tổng kết cần đánh giá đầy đủ kết quả đạt được, làm rõ những tồn tại, hạn chế và thách thức, từ đó xác định yêu cầu đối với Quyết định thay thế.

Trong đó, một trong những vấn đề cần đặc biệt quan tâm là khả năng cung ứng năng lượng và phát triển hạ tầng phục vụ phương tiện xanh, nhất là hạ tầng sạc đối với phương tiện giao thông đường bộ.

Toàn cảnh Hội nghị. Ảnh: Bộ Xây dựng

Thứ trưởng Lê Anh Tuấn cũng đề nghị tiếp tục rà soát mục tiêu, lộ trình chuyển đổi, bảo đảm thống nhất với chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật mới ban hành và các cam kết cập nhật của Việt Nam về giảm phát thải khí nhà kính.

Theo Thứ trưởng, đổi mới công nghệ và sản xuất phương tiện đòi hỏi nguồn lực lớn, trong khi doanh nghiệp cần có thời gian chuẩn bị, đầu tư và thích ứng. Vì vậy, chương trình cần có tầm nhìn dài hạn, lựa chọn hình thức văn bản và lộ trình thực hiện phù hợp, bảo đảm tính khả thi.

Đối với khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, cần thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng, chuyển giao và từng bước làm chủ công nghệ phương tiện sử dụng năng lượng xanh, công nghệ lưu trữ và cung cấp năng lượng.

Các công nghệ và nguồn nhiên liệu mới như pin nhiên liệu, hydrogen xanh, nhiên liệu sinh học, nhiên liệu tổng hợp, nhiên liệu hàng không và hàng hải bền vững cũng cần được tiếp tục nghiên cứu, đánh giá về tiềm năng và khả năng ứng dụng.

Từng bước hình thành hệ sinh thái giao thông xanh

Báo cáo tại Hội nghị, Phó Giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng Nguyễn Thị Phương Hiền cho biết, hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách liên quan đến chuyển đổi xanh thời gian qua từng bước được bổ sung, hoàn thiện.

Phó giám đốc Học viện Chiến lược, bồi dưỡng cán bộ xây dựng Nguyễn Thị Phương Hiền báo cáo tại Hội nghị. Ảnh: Bộ Xây dựng

Các quy định trong lĩnh vực đường bộ, trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đường sắt, hàng không dân dụng và bảo vệ môi trường đã lồng ghép yêu cầu sử dụng năng lượng sạch, phát triển phương tiện phát thải thấp, kiểm soát khí thải và xây dựng hạ tầng phục vụ phương tiện điện.

Theo Báo cáo tổng kết, hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách liên quan đến chuyển đổi xanh trong giao thông vận tải từng bước được bổ sung, hoàn thiện. Cùng với đó, 28 tiêu chuẩn Việt Nam liên quan đến hệ sinh thái xe điện và 2 quy chuẩn kỹ thuật trọng tâm về hạ tầng sạc đã được ban hành.

Các chính sách về ưu đãi đầu tư, thuế, lệ phí trước bạ, giá điện phục vụ sạc xe điện và thị trường các-bon cũng từng bước tạo cơ sở huy động nguồn lực cho quá trình chuyển đổi xanh.

Ở cấp địa phương, theo bà Nguyễn Thị Phương Hiền, chính sách đang từng bước chuyển từ định hướng sang triển khai cụ thể. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh đã xây dựng các công cụ quản lý vùng phát thải thấp, hỗ trợ chuyển đổi phương tiện sạch, phát triển giao thông công cộng và từng bước kiểm soát phương tiện cá nhân tại khu vực trung tâm.

Yêu cầu chuyển đổi xanh cũng được tích hợp vào quy hoạch kết cấu hạ tầng giao thông và quy hoạch năng lượng. Các định hướng phát triển hạ tầng sạc, trạm dừng nghỉ, cảng xanh, sân bay xanh, đường sắt điện khí hóa và logistics được đặt trong mối liên kết giữa nguồn cung năng lượng, kết cấu hạ tầng và phương tiện.

Lộ trình chuyển đổi phải phù hợp khả năng cung ứng năng lượng

Góp ý vào dự thảo Quyết định mới, đại diện các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp tập trung vào các điều kiện bảo đảm tính khả thi của quá trình chuyển đổi, nhất là sự đồng bộ giữa tốc độ chuyển đổi phương tiện với hạ tầng và khả năng cung ứng năng lượng.

Phó vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng Nguyễn Hữu Tiến phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Bộ Xây dựng

Một số ý kiến đề nghị hoàn thiện hệ thống đo đạc, theo dõi, báo cáo và kiểm tra chuyên ngành, tạo cơ sở đánh giá kết quả chuyển đổi, kiểm soát phát thải và nâng cao tính minh bạch trong quá trình thực hiện.

Đại diện Bộ Công Thương đề nghị nghiên cứu điều chỉnh lộ trình thực hiện, tạo thêm thời gian chuẩn bị đồng bộ về nguồn năng lượng, hạ tầng và các điều kiện triển khai; đồng thời bảo đảm tốc độ chuyển đổi phương tiện phù hợp với khả năng đáp ứng của hệ thống năng lượng, tránh tạo áp lực quá lớn lên hạ tầng điện trong từng thời kỳ.

Dự thảo Quyết định mới được xây dựng theo hướng cụ thể hóa mục tiêu, lộ trình chuyển đổi; bảo đảm sự đồng bộ giữa phương tiện, kết cấu hạ tầng giao thông và nguồn cung năng lượng, gắn với quy hoạch đô thị và quy hoạch điện lực.

Theo nội dung được trình bày tại Hội nghị, lộ trình chuyển đổi cũng được nghiên cứu theo hướng linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế. Các phương tiện điện hóa như xe hybrid được xem xét như một giải pháp chuyển tiếp. Đối với các tuyến vận tải tại miền núi, vùng sâu, vùng xa, nơi hạ tầng năng lượng chưa đáp ứng yêu cầu, lộ trình chuyển đổi cần được xác định phù hợp với điều kiện triển khai.

Bộ Xây dựng cho biết sẽ tiếp thu ý kiến của các bộ, ngành, địa phương, chuyên gia và doanh nghiệp để tiếp tục hoàn thiện Báo cáo tổng kết thực hiện Quyết định số 876/QĐ-TTg và dự thảo Quyết định thay thế, bảo đảm chính sách chuyển đổi năng lượng xanh trong giao thông vận tải phù hợp thực tiễn và có tính khả thi.