Chuyển đổi số đất đai: Nỗ lực làm sạch dữ liệu, tạo nền tảng quản lý thống nhất

Các thành viên tham gia chiến dịch làm sạch dữ liệu đất đai tại xã Thanh Trì. Ảnh: Thanh Hồng

Thách thức từ thực tế

Theo báo cáo mới nhất của Bộ Nông nghiệp và Môi trường gửi Thủ tướng Chính phủ, tính đến hết tháng 7-2026, hệ thống thông tin đất đai quốc gia (VNLIS) đã tiếp nhận và đồng bộ được 73.161.310 trên tổng số 100.675.623 thửa đất của cả nước. Trong đó, có 38.597.571 thửa đất đã bảo đảm tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống” và 34.563.739 thửa đất vẫn cần tiếp tục bổ sung, xác thực thông tin để làm sạch.

Tuy nhiên, việc làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai đang gặp nhiều khó khăn, thách thức. Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Thị Phương Hoa cho biết, bản đồ địa chính, hồ sơ địa chính, giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được xây dựng qua nhiều thời kỳ, với các quy định kỹ thuật và hệ tọa độ khác nhau. Bên cạnh đó, việc tra cứu hồ sơ địa chính bằng giấy tại một số địa phương còn nhiều hạn chế, cơ sở vật chất lưu trữ chưa được đầu tư đúng mức kết hợp tình trạng thiếu hụt nguồn nhân lực kỹ thuật chất lượng cao đã tạo áp lực lên đội ngũ cán bộ Văn phòng Đăng ký đất đai. Đặc biệt, đối với các tỉnh vùng cao, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, việc xác thực thông tin chủ sử dụng đất với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư gặp nhiều trở ngại do hồ sơ cũ thiếu thông tin hoặc sai lệch thông tin cá nhân...

Nhóm địa phương có tốc độ đồng bộ dữ liệu thấp như: Thành phố Hồ Chí Minh, Nghệ An, Cần Thơ, Gia Lai, An Giang đang đối mặt với áp lực lớn trong việc rà soát, cập nhật các trường thông tin cần thiết. Việc thiếu hạ tầng kỹ thuật đồng bộ và sự phụ thuộc vào các phần mềm miễn phí trước đây cũng là rào cản khiến các địa phương lúng túng trong việc chuẩn hóa dữ liệu theo tiêu chuẩn mới của Trung tâm Dữ liệu quốc gia...

Để giải quyết vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thành lập các đoàn công tác liên ngành trực tiếp tháo gỡ vướng mắc kỹ thuật cho địa phương trọng điểm như: Sơn La, Điện Biên, Thanh Hóa, Nghệ An...; đồng thời kiến nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép điều chỉnh tiến độ hoàn thành đối với nhóm thửa đất đã có hồ sơ nhưng chưa đạt tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống” kéo dài đến hết năm 2026 và tiến độ hoàn thành đo đạc, xây dựng cơ sở dữ liệu đối với diện tích chưa có dữ liệu kéo dài đến hết năm 2027.

Hà Nội quyết tâm phủ kín dữ liệu số

Song hành với tiến độ chung của cả nước, Hà Nội đang cho thấy sự quyết liệt xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai với vai trò địa phương đi đầu trong chuyển đổi số. Với tổng diện tích tự nhiên 335.984ha, công tác kiểm kê và xây dựng dữ liệu số tại Hà Nội không chỉ phục vụ quản lý hành chính mà còn là nền tảng cốt lõi để Thủ đô phát triển kinh tế - xã hội bền vững, tạo dựng môi trường đầu tư minh bạch.

Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Nam cho biết, đến thời điểm hiện tại, thành phố đã hoàn thành cơ sở dữ liệu đối với 1.301.525 thửa đất thuộc nhóm 1, bảo đảm tiêu chí “đúng - đủ - sạch - sống”. Với quyết tâm cao độ, Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành làm sạch và đưa vào hệ thống thêm khoảng 1,2 triệu thửa đất trước ngày 25-8-2026. Đây là khối lượng công việc rất lớn, đòi hỏi sự tập trung tối đa của toàn bộ bộ máy chính quyền từ thành phố tới xã, phường. Sở đã hoàn thành việc kiểm kê, lập bản đồ hiện trạng sử dụng đất năm 2024 tại 126 xã, phường sau sắp xếp đơn vị hành chính, tạo tiền đề vững chắc cho việc quản lý đất đai theo đơn vị hành chính mới.

Bên cạnh việc đẩy mạnh số hóa dữ liệu, Hà Nội cũng đang thực hiện quyết liệt Nghị quyết số 487/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội về di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường. Việc rà soát 53 cơ sở sản xuất công nghiệp (28 cơ sở ở nội thành và 25 cơ sở ở ngoại thành) cùng với thành lập đoàn kiểm tra đối với 7 cơ sở để xử lý nghiêm vi phạm không chỉ giúp bảo vệ môi trường sống mà còn tạo không gian cho tái thiết, sắp xếp lại quỹ đất công, phục vụ các dự án phát triển cơ sở hạ tầng thiết yếu và công cộng.

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, sự đồng bộ giữa quản lý đất đai dựa trên cơ sở dữ liệu số và xử lý vấn đề môi trường là cách tiếp cận tổng thể của Thủ đô. Việc ứng dụng công nghệ để quản lý 335.984ha đất tự nhiên sẽ giúp thành phố hoạch định chính sách phát triển chính xác, giảm thiểu thủ tục hành chính cho người dân và doanh nghiệp thông qua dịch vụ công trực tuyến, tiến tới xây dựng chính quyền số hiện đại, minh bạch, hiệu quả.

Có thể thấy, dù lộ trình xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia có điều chỉnh về thời gian để bảo đảm chất lượng nhưng mục tiêu vẫn không thay đổi, đó là sở hữu hệ thống dữ liệu đất đai quốc gia toàn diện, sạch, tính kết nối cao và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới...