Chuyển đổi số giáo dục nghề nghiệp cần đi vào chiều sâu

Sinh viên Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội. Ảnh: ITN.

Quản trị bằng dữ liệu

Chuyển đổi số đang tạo ra bước chuyển trong giáo dục nghề nghiệp, khi công nghệ ngày càng tham gia sâu hơn vào quản lý, tổ chức đào tạo và hỗ trợ người học. Quyết định 2222/QĐ-TTg về chuyển đổi số giáo dục nghề nghiệp, cùng các định hướng mới về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đều cho thấy yêu cầu chuyển từ ứng dụng công nghệ sang phát triển năng lực số và đổi mới phương thức quản trị.

Thực tế tại nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp cho thấy, các hoạt động tuyển sinh, quản lý chương trình, kế hoạch đào tạo, thời khóa biểu, hồ sơ người học và kết quả học tập đã từng bước được đưa lên môi trường số. LMS, cổng thông tin người học, học liệu điện tử, dạy học kết hợp cũng ngày càng phổ biến.

Tuy nhiên, số hóa nhanh chưa đồng nghĩa với chuyển đổi số sâu. Dữ liệu vẫn có thể nằm ở những phần mềm, bộ phận và khâu nghiệp vụ khác nhau, thiếu khả năng chia sẻ, tái sử dụng và phân tích. Khi đó, công nghệ mới chỉ thay đổi cách xử lý công việc, chưa thực sự thay đổi cách ra quyết định.

Sinh viên Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội trình bày dự án tại Cuộc thi “Ý tưởng khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo HHT – 2025”.

TS Phạm Xuân Khánh, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội, Chủ nhiệm CLB Khối trường Cao đẳng Công nghệ và Kinh doanh cho rằng, giá trị cốt lõi của chuyển đổi số nằm ở khả năng kết nối dữ liệu và tái cấu trúc quy trình quản trị.

“Giá trị của chuyển đổi số không nằm ở số lượng phần mềm, mà ở khả năng phá vỡ các "ốc đảo dữ liệu", kết nối những quy trình rời rạc thành một hệ sinh thái số, nơi dữ liệu được chuẩn hóa, liên thông và chuyển hóa thành năng lực điều hành, cảnh báo, dự báo và ra quyết định”, ông Khánh chia sẻ.

Theo hướng này, chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp cần bắt đầu từ việc rà soát, chuẩn hóa các quy trình cốt lõi, xác định dữ liệu được hình thành ở đâu, ai chịu trách nhiệm và dữ liệu sẽ được sử dụng như thế nào. Khi dữ liệu được kết nối, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp mới có điều kiện phát triển công cụ phân tích, cảnh báo và hỗ trợ điều hành.

Cùng với quản trị, chuyển đổi số đang làm thay đổi không gian đào tạo nghề. LMS, học liệu số, mô phỏng, AI, VR/AR mở thêm phương thức để người học tiếp cận kiến thức, luyện tập quy trình và xử lý tình huống. Nhưng với giáo dục nghề nghiệp, công nghệ không thể tách rời yêu cầu hình thành kỹ năng thực hành. Đây cũng là lý do việc ứng dụng công nghệ cần xuất phát từ bài toán đào tạo cụ thể, thay vì chạy theo xu hướng.

Công nghệ phải phục vụ năng lực nghề

Chuyển đổi số ở Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội đang được triển khai theo hướng gắn với đổi mới quản trị và tổ chức đào tạo. Hệ thống phần mềm được sử dụng trong các hoạt động quản lý, góp phần giảm thủ tục, giấy tờ và tạo nền tảng để từng bước liên thông dữ liệu. Trong dạy học, LMS, học liệu điện tử, bài giảng số và các hình thức đào tạo kết hợp được khai thác nhằm mở rộng khả năng tiếp cận học liệu và hỗ trợ người học tự học.

Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội đã đưa AI vào những bài toán cụ thể. Cuộc thi HHT AI Challenge 2026 thu hút 220 sản phẩm, trong đó 20 sản phẩm tiêu biểu được lựa chọn vào vòng chung kết. Nhà trường cũng nghiệm thu phần mềm cố vấn học tập ảo hỗ trợ đào tạo nghề, cho thấy hướng tiếp cận AI không chỉ dừng ở sử dụng công cụ mà từng bước gắn với nhu cầu thực tế của đào tạo.

TS Khổng Hữu Lực chia sẻ kinh nghiệm chuyển đổi số trong quản lý và tổ chức đào tạo đối với cơ sở giáo dục nghề nghiệp.

TS Khổng Hữu Lực, Trưởng phòng Quản lý Đào tạo, Trường Cao đẳng Công nghệ cao Hà Nội cho rằng, điểm quan trọng nhất là phải đặt công nghệ trong mối quan hệ trực tiếp với năng lực nghề nghiệp của người học.

“AI, mô phỏng hay VR/AR có thể mở rộng không gian học tập, hỗ trợ người học luyện tập và tiếp cận các tình huống nghề nghiệp, nhưng công nghệ phải bổ trợ cho thực hành trên thiết bị thật và trải nghiệm tại doanh nghiệp, không thể thay thế năng lực thực hành nghề nghiệp”, TS Khổng Hữu Lực trao đổi.

Cách tiếp cận này cũng đặt ra yêu cầu về năng lực số của đội ngũ. Người quản lý không chỉ cần sử dụng phần mềm mà phải biết đọc, phân tích dữ liệu để phục vụ điều hành. Nhà giáo cần có khả năng thiết kế học liệu, tổ chức dạy học trên môi trường số và khai thác AI, mô phỏng phù hợp với mục tiêu đào tạo. Với người học, năng lực số phải gắn với năng lực nghề, khả năng tự học và thích ứng với môi trường lao động ngày càng số hóa.