Chuyển đổi số hộ kinh doanh: Đo hiệu quả chuyển đổi số bằng chi phí tiết kiệm

Khi tiến trình chuyển đổi số quốc gia bước sang giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra không chỉ dừng lại ở việc đưa nhiều hoạt động hơn lên môi trường mạng hay gia tăng số lượng nền tảng. Điều cốt lõi là các nguồn lực công nghệ phải được chuyển hóa thành năng lực quản trị mới, nâng cao năng suất và tạo ra giá trị đo lường được bằng các con số đóng góp cụ thể cho kinh tế - xã hội.

Các diễn giả tham gia phiên tọa đàm chuyên đề Kinh tế số, xã hội số và năng lực quốc gia trong Diễn đàn cấp cao Chuyển đổi số quốc gia.

Trong khối kinh tế tư nhân, nhóm hộ kinh doanh và tiểu thương bán buôn, bán lẻ là lực lượng đông đảo nhưng cũng gặp nhiều rào cản nhất khi tiếp cận công nghệ. Thực tế cho thấy, nhiều nơi đang thực hiện chuyển đổi số vì thực hiện nghĩa vụ tuân thủ (như hóa đơn điện tử), chứ chưa phát huy được đầy đủ lợi ích của quá trình này.

Tại Diễn đàn cấp cao Chuyển đổi số quốc gia, ông Nguyễn Phú Tiến - Phó Vụ trưởng Vụ Kinh tế số và Xã hội số (Bộ Khoa học và Công nghệ), nhấn mạnh rằng cơ quan quản lý đang có sự thay đổi lớn trong tư duy đánh giá hiệu quả chuyển đổi số của các hộ kinh doanh.

"Chúng tôi không đánh giá bằng việc có bao nhiêu hộ tiếp cận nền tảng, mà đưa ra các tiêu chí đánh giá cụ thể xem khi ứng dụng công nghệ thì giảm được bao nhiêu phần trăm chi phí vận hành, giảm bao nhiêu thời gian xử lý và khả năng tiếp cận khách hàng ra sao", ông Nguyễn Phú Tiến khẳng định.

Khảo sát và đánh giá thực tiễn từ các chương trình thí điểm hỗ trợ hộ kinh doanh, cửa hàng tại Đà Nẵng, Đồng Nai và Bắc Ninh cho thấy, việc đưa các hoạt động cốt yếu của hộ kinh doanh lên môi trường số giúp tiết kiệm trung bình 25% chi phí vận hành, giảm 80% thời gian xử lý đơn hàng và giảm tới 90% sai sót trong xử lý đơn hàng. Dữ liệu này chứng minh chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp tiểu thương cắt giảm chi phí ẩn, giảm lao động thủ công và nâng cao biên lợi nhuận.

Năng lực số của người sử dụng cũng được đánh giá như một phần của quá trình chuyển đổi số. Một số nền tảng số lớn như TikTok cũng đang áp dụng bộ tiêu chí định lượng năng lực số của người bán hàng, hộ kinh doanh.

Ông Đặng Kim Long - Giám đốc Quan hệ Chính phủ TikTok Việt Nam cho biết, năng lực số của người bán hàng, hộ kinh doanh hiện được đo bằng khả năng duy trì tài khoản ổn định, thường xuyên, có hệ thống và biến công nghệ thành công cụ tạo ra doanh thu, lợi nhuận bền vững và mở rộng thị trường, đồng thời thích ứng với các quy định chính sách của nền tảng.

Theo đó, TikTok đưa ra tiêu chí đánh giá năng lực số cho người bán hàng, hộ kinh doanh trực tuyến gồm 4 trụ cột chính.

Thứ nhất là khả năng thiết lập, vận hành tài khoản lành mạnh, thường xuyên và không vi phạm các quy định chính sách của nền tảng cũng như pháp luật (15% trọng số). Thứ hai là khả năng sử dụng công cụ dữ liệu và công nghệ để nhắm đúng tệp khách hàng theo ngành hàng (thực phẩm, thời trang, tiêu dùng...) (chiếm 20% trọng số). Thứ ba là khả năng ứng dụng công nghệ để chốt đơn, gia tăng doanh số và tối ưu lợi nhuận (chiếm tới 40% trọng số). Và cuối cùng là khả năng mở rộng quy mô bán hàng (chiếm 25% trọng số).

Người dùng có kỹ năng số có thể sử dụng công nghệ để hỗ trợ tối ưu chi phí. Ông Đặng Kim Long dẫn chứng, trước đây, việc sản xuất một video clip quảng cáo sản phẩm đòi hỏi tốn nhiều thời gian quay chụp, dựng phim với chi phí lên tới hàng ngàn USD. Hiện nay, nhờ các ứng dụng tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), người bán hàng chỉ mất khoảng 15 phút để tạo ra một video quảng cáo hấp dẫn, giúp tiết kiệm đáng kể ngân sách.

Để tiến trình chuyển đổi số trong khối hộ kinh doanh đi vào chiều sâu, sự kết hợp giữa chính sách hỗ trợ của Nhà nước và tính tiện ích từ các nền tảng doanh nghiệp đóng vai trò quyết định. Khi tiểu thương nhận thấy lợi ích kinh tế trực tiếp như bán được nhiều hàng hơn, chi phí giảm đi và thao tác ít tốn sức hơn, họ sẽ chủ động nâng cao kỹ năng số.

Việc chuyển hướng từ "đếm số app" sang đo lường kết quả cắt giảm chi phí và tăng trưởng doanh thu chính là chìa khóa đưa kinh tế số phát triển thực chất, tạo động lực tăng trưởng bền vững cho hàng triệu hộ kinh doanh trên cả nước.