Chuyển đổi số và tinh gọn bộ máy - Hành trình khẳng định niềm tin tại địa phương (Kỳ II)

1 giờ trước Gốc

Người dân thôn Tân Liêu, xã Nghĩa Sơn được hỗ trợ tìm hiểu về các tiện ích điện tử tại Nhà văn hóa thôn.

Mỗi buổi chiều, Nhà văn hóa thôn Tân Liêu, xã Nghĩa Sơn lại trở nên nhộn nhịp. Không chỉ là nơi tổ chức các cuộc họp dân hay sinh hoạt cộng đồng, nhà văn hóa còn trở thành “điểm hẹn số” của người dân địa phương. Không khí học tập diễn ra sôi nổi, người trẻ hướng dẫn người lớn tuổi, người biết hỗ trợ người chưa biết, góp phần từng bước hình thành thói quen sử dụng công nghệ số trong đời sống hằng ngày. Từ những buổi “cầm tay chỉ việc” tại nhà văn hóa, công nghệ số đang dần trở thành một phần trong đời sống của người dân thôn Tân Liêu. Không chỉ biết sử dụng điện thoại thông minh để tra cứu thông tin hay thực hiện dịch vụ công trực tuyến, nhiều người còn trở thành “hướng dẫn viên” cho chính người thân, hàng xóm của mình.

Từ những buổi hướng dẫn ngay tại nhà văn hóa, chủ trương chuyển đổi số đã nhanh chóng đi vào cuộc sống. Đánh giá về sự chuyển biến trong nhận thức của người dân, đồng chí Trần Văn Anh, Bí thư Chi bộ thôn Tân Liêu chia sẻ:

Khi người dân từng bước làm chủ công nghệ số, hiệu quả của chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở thay đổi thói quen trong đời sống mà còn tạo nền tảng để chính quyền đổi mới phương thức phục vụ theo hướng nhanh hơn, thuận tiện hơn và minh bạch hơn. Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Hoa Lư, không còn cảnh người dân phải mang theo nhiều giấy tờ hay chờ đợi lâu để hoàn tất các thủ tục hành chính. Chỉ với vài thao tác trên điện thoại thông minh hoặc sự hỗ trợ của cán bộ tại quầy giao dịch, nhiều thủ tục được tiếp nhận, xử lý nhanh chóng trên môi trường số. Năm 2025, Trung tâm đạt 95,1/100 điểm, xếp thứ 2/129 đơn vị cấp xã toàn tỉnh về chỉ số hài lòng của người dân và doanh nghiệp. Tính từ 01/7/2025 đến ngày 17/5/2026, Trung tâm đã đón tiếp, phục vụ gần 40.000 lượt công dân; tiếp nhận và xử lý 31.599 hồ sơ với tỷ lệ trả kết quả đúng hạn đạt tới 98,1%. Những con số này phản ánh rõ hiệu quả của chuyển đổi số trong cải cách thủ tục hành chính, góp phần xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch và lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo chất lượng phục vụ.

Người dân thực hiện TTHC tại Trung tâm phục vụ hành chính công phường Hoa Lư.

Để có được kết quả đó, phường Hoa Lư xác định chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ trong hoạt động quản lý mà trước hết phải giúp người dân có đủ kỹ năng để sử dụng các dịch vụ số. Từ thực tiễn đó, Phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai đồng bộ, trở thành cầu nối giữa chính quyền và người dân. Mỗi tuần, Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp phường duy trì chuyên mục “Chuyển đổi số” trên hệ thống truyền thanh; đồng thời, đẩy mạnh tuyên truyền trên các nền tảng số, fanpage và thông qua 174 tổ dân phố. Các tổ công nghệ số cộng đồng kiên trì thực hiện phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”, trực tiếp hỗ trợ người dân cài đặt, sử dụng VNeID, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không dùng tiền mặt và khai thác các tiện ích số trong đời sống hằng ngày.

Mô hình Bản tin số - Hoa Lư 360 độ Trẻ của Đoàn Thanh niên phường Hoa Lư ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào hoạt động thông tin, tuyên truyền.

Không dừng lại ở người dân, phong trào còn lan tỏa mạnh mẽ trong đội ngũ cán bộ, công chức và các lĩnh vực chuyên ngành. 100% cán bộ, công chức được sử dụng thư điện tử công vụ, chữ ký số và thường xuyên tham gia bồi dưỡng kỹ năng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xử lý công việc. Nhiều mô hình thiết thực như “Gia đình số”, “Chợ số - Nông thôn số”, “Thanh niên chung tay phổ cập kỹ năng số” được triển khai, góp phần đưa công nghệ số đến gần hơn với người dân. Đặc biệt, bản tin số “Hoa Lư 360° Trẻ” ứng dụng AI đã thu hút trên 10.000 lượt theo dõi, trở thành kênh lan tỏa hiệu quả các chủ trương về chuyển đổi số và kỹ năng số trong cộng đồng.

Đồng chí Vũ Văn Vinh, Phó Chủ tịch UBND phường Hoa Lư cho biết: Thời gian tới, phường sẽ tiếp tục đẩy mạnh Phong trào “Bình dân học vụ số”, phát huy hiệu quả hoạt động của các tổ công nghệ số cộng đồng, nhân rộng các mô hình như “Chợ số - Nông thôn số”, “Thanh niên chung tay phổ cập kỹ năng số”; đồng thời tăng cường bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ và người dân. Qua đó, từng bước nâng cao chất lượng phục vụ của chính quyền, để chuyển đổi số thực sự mang lại tiện ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tỉnh Ninh Bình đang từng bước cụ thể hóa các nhiệm vụ, giải pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn, đưa khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trở thành động lực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội. Trọng tâm được đặt vào xây dựng chính quyền số, phát triển hạ tầng số, nâng cao năng lực số cho người dân, doanh nghiệp; đồng thời thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong sản xuất, kinh doanh, giáo dục, y tế, văn hóa và các lĩnh vực của đời sống.

Từ nền tảng chính quyền số, chuyển đổi số đang từng bước lan tỏa rộng khắp trên địa bàn tỉnh, làm thay đổi phương thức quản lý, điều hành và cung cấp dịch vụ công, đồng thời mở ra những phương thức mới để người dân tiếp cận tri thức, sản xuất, kinh doanh và quảng bá sản phẩm.

Ở cơ sở, hiệu quả của chuyển đổi số được thể hiện ngày càng rõ qua những mô hình, cách làm phù hợp với đặc điểm từng địa bàn. Là một xã miền núi từng gặp nhiều khó khăn về điều kiện phát triển, Cúc Phương đang từng bước khai thác hiệu quả những lợi ích mà chuyển đổi số mang lại. Không chỉ giúp đổi mới phương thức quản lý, điều hành của chính quyền, chuyển đổi số còn lan tỏa mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội, tạo động lực phát triển bền vững cho địa phương.

Một tiết học của học sinh Trường THCS Cúc Phương.

Trong lĩnh vực giáo dục, chuyển đổi số đang mở ra cơ hội tiếp cận tri thức bình đẳng hơn cho học sinh vùng miền núi. Toàn xã hiện có 6 trường học với gần 1.400 học sinh, 100% lớp học được kết nối internet và trang bị các thiết bị dạy học hiện đại như máy tính, máy chiếu, bảng tương tác thông minh. Giáo viên tích cực ứng dụng công nghệ thông tin và từng bước đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào xây dựng bài giảng, giúp việc truyền đạt kiến thức trực quan, sinh động hơn. Không chỉ đổi mới phương pháp dạy học, chuyển đổi số còn khuyến khích học sinh chủ động tìm kiếm thông tin, khai thác học liệu số và phát triển kỹ năng số ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường.

Em Nguyễn Kim Anh, học sinh Trường THCS Cúc Phương chia sẻ: “Nhờ được tiếp cận internet và các ứng dụng học tập ngay tại trường, chúng em có thêm nhiều nguồn tài liệu để tìm hiểu kiến thức, rèn luyện kỹ năng và định hướng việc học. Những bài giảng có hình ảnh, video minh họa cũng giúp việc tiếp thu trở nên dễ dàng và hứng thú hơn”.

Đoàn viên thanh niên xã Cúc Phương phát huy vai trò xung kích, tiên phong trong phong trào Bình dân học vụ số.

Không chỉ trong giáo dục, chuyển đổi số còn từng bước tạo động lực mới cho phát triển kinh tế địa phương. Nhiều hợp tác xã, hộ sản xuất tại Cúc Phương đã chủ động ứng dụng thương mại điện tử, mạng xã hội và thanh toán không dùng tiền mặt để quảng bá, tiêu thụ sản phẩm. Những đặc sản như: mật ong Cúc Phương, sâm Cúc Phương... từng bước khẳng định thương hiệu trên môi trường số, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao giá trị sản phẩm. Người nông dân hôm nay không chỉ sản xuất mà còn từng bước trở thành những chủ thể của kinh tế số.

Ông Bùi Văn Thuận, Giám đốc Hợp tác xã Mật ong Cúc Phương cho biết: “Việc ứng dụng chuyển đổi số đã giúp sản phẩm của hợp tác xã tiếp cận khách hàng thuận lợi hơn thông qua các nền tảng trực tuyến. Không chỉ mở rộng thị trường tiêu thụ, công nghệ số còn giúp quảng bá thương hiệu, tăng giá trị sản phẩm và nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh”.

Đồng chí Phạm Mạnh Hùng, Chủ tịch UBND xã Cúc Phương cho biết: “Từ một xã miền núi còn nhiều khó khăn, Cúc Phương đang từng bước khai thác hiệu quả những lợi ích mà chuyển đổi số mang lại. Không chỉ nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, chuyển đổi số còn góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân, tạo nền tảng để địa phương phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới”.

Từ Cúc Phương có thể thấy, chuyển đổi số đang từng bước hiện diện trong nhiều lĩnh vực của đời sống, tạo thêm động lực phát triển ngay từ cơ sở. Những cách làm phù hợp với đặc điểm từng địa bàn đang góp phần đưa các mục tiêu của Nghị quyết số 57-NQ/TW đi vào thực tiễn, tạo nền tảng để Ninh Bình tiếp tục mở rộng ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Từ những chuyển biến trong đời sống cộng đồng, hoạt động của chính quyền và các lĩnh vực kinh tế - xã hội, chuyển đổi số đang từng bước được định hình thành phương thức quản trị mới trên địa bàn tỉnh. Đây cũng là bước cụ thể hóa yêu cầu đổi mới phương thức hoạt động của bộ máy sau sắp xếp đơn vị hành chính, hướng tới một nền hành chính dựa trên dữ liệu, vận hành trên môi trường số và lấy chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo. Với cách tiếp cận đó, Ninh Bình đang tập trung xây dựng đồng bộ các nền tảng số, hạ tầng số và dữ liệu số, tạo nền tảng cho quản trị hiện đại và thúc đẩy phát triển trong giai đoạn mới.

Trong lĩnh vực cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi rõ nét trong phương thức tiếp nhận, xử lý và trả kết quả. Thực hiện lộ trình xây dựng hệ thống giải quyết thủ tục hành chính tập trung, đến nay, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh tiếp tục vận hành ổn định, kết nối với Cổng Dịch vụ công quốc gia tại Trung tâm Dữ liệu quốc gia của Bộ Công an, tạo nền tảng liên thông dữ liệu giữa Trung ương và địa phương.

Từ ngày 1/1 đến ngày 10/6/2026, hệ thống giải quyết TTHC của tỉnh tiếp nhận 504.743 hồ sơ, trong đó, có 490.462 hồ sơ trực tuyến, chiếm trên 97% tổng số hồ sơ. Việc số hóa hồ sơ, thanh toán trực tuyến và tái sử dụng dữ liệu ngày càng được đẩy mạnh, giúp giảm giấy tờ, rút ngắn thời gian giải quyết và nâng cao tính minh bạch trong thực hiện thủ tục hành chính. Kết quả đánh giá theo Bộ Chỉ số phục vụ người dân, doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công, tính đến ngày 10/6/2026, Ninh Bình đạt 95,6/100 điểm, xếp loại xuất sắc, cao hơn mức trung bình cả nước ở tất cả các tiêu chí.

Kết quả này cho thấy, chuyển đổi số đang dần chuyển từ yêu cầu ứng dụng công nghệ sang yêu cầu đổi mới phương thức quản trị. Khi dữ liệu được số hóa, quy trình được chuẩn hóa và các khâu xử lý được liên thông, khoảng cách giữa chính quyền và người dân được rút ngắn, đồng thời tạo điều kiện để hoạt động công vụ được kiểm soát minh bạch, giảm chi phí và nâng cao trách nhiệm giải trình. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng một nền hành chính hiện đại, trong đó hiệu quả phục vụ được đo bằng kết quả thực chất thay vì chỉ bằng quy trình xử lý hồ sơ.

Theo đó, tỉnh đã tiếp tục đầu tư đồng bộ hạ tầng số. Mạng truyền số liệu chuyên dùng, trung tâm dữ liệu, hệ thống hội nghị trực tuyến và các nền tảng số dùng chung được duy trì ổn định; hạ tầng viễn thông phủ tới 100% thôn, bản, cùng với việc nâng cấp trang thiết bị, bảo đảm an toàn thông tin và triển khai đầy đủ chứng thư số phục vụ hoạt động trên môi trường điện tử. Hạ tầng số được xác định là điều kiện căn bản để dữ liệu được kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả, đồng thời tạo khả năng mở rộng các dịch vụ số từ cấp tỉnh đến cơ sở.

Từ nền tảng hạ tầng và dữ liệu, chuyển đổi số tiếp tục mở rộng sang kinh tế số và xã hội số. Năm 2025, kinh tế số đóng góp khoảng 15% GRDP của tỉnh. Công tác đào tạo nguồn nhân lực số được đẩy mạnh với 30 lớp tập huấn về dữ liệu, chuyển đổi số và AI cho 900 học viên; 141 lớp tập huấn về quản trị mạng, phần mềm điều hành tác nghiệp cho 2.460 lượt cán bộ, công chức. Tỉnh cũng đặt mục tiêu trong năm 2026, phổ cập kỹ năng số đến 100% cán bộ, công chức, thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng và người dân trong độ tuổi lao động.

Cùng với đó, phong trào “Bình dân học vụ số” được triển khai rộng khắp, góp phần nâng cao nhận thức và kỹ năng số cho người dân. Đến nay, 100% thôn, tổ dân phố đã thành lập Tổ công nghệ số cộng đồng, với 4.654 tổ và hơn 36.100 thành viên, trở thành lực lượng nòng cốt đưa chuyển đổi số đến từng khu dân cư. Qua đó, chuyển đổi số được đặt trên nền tảng rộng hơn: không chỉ là câu chuyện của cơ quan nhà nước hay doanh nghiệp công nghệ, mà từng bước trở thành năng lực chung của cộng đồng.

Trên cơ sở những kết quả đã đạt được, Ninh Bình đang tiếp tục cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị bằng việc triển khai thí điểm mô hình chuyển đổi số cấp xã theo hướng đồng bộ, hiện đại, lấy dữ liệu làm nền tảng và người dân, doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Mô hình được xây dựng trên kiến trúc 4 lớp gồm: hạ tầng số và an ninh mạng; dữ liệu và nền tảng lõi; ứng dụng, nghiệp vụ, kênh tương tác; cùng hệ thống đo lường hiệu quả, bảo đảm kết nối và chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống thông tin.

Cùng với đó, tỉnh triển khai thử nghiệm Trung tâm Điều hành thông minh (IOC) và Ứng dụng Công dân số NinhBinh-S tại các sở, ngành và 10 xã, phường. Trong đó, IOC đóng vai trò là “bộ não số”, hỗ trợ giám sát, tổng hợp, phân tích dữ liệu phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành theo thời gian thực; còn NinhBinh-S là kênh tương tác số giữa chính quyền với người dân, tích hợp nhiều tiện ích như giải quyết thủ tục hành chính, phản ánh hiện trường và tiếp cận các dịch vụ số.

Chuyển đổi số đang từng bước trở thành động lực đổi mới phương thức quản trị, nâng cao chất lượng phục vụ và tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của địa phương. Với quyết tâm thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Ninh Bình đang tạo dựng nền tảng vững chắc để xây dựng chính quyền số, kinh tế số và xã hội số. Đây cũng chính là động lực quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị, chất lượng phục vụ Nhân dân và thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.