Tinh gọn mạng lưới trường học, dự kiến giảm 47% đầu mối cơ sở giáo dục công lập

Chuẩn bị cho năm học mới, Trường THCS Lê Lợi (phường Thành Vinh, Nghệ An) đang khẩn trương rà soát cơ sở vật chất, đội ngũ và phương án tổ chức trường lớp. Trong bối cảnh sắp xếp lại mạng lưới trường học, yêu cầu đặt ra không chỉ là tinh gọn đầu mối mà còn phải đổi mới cách thức quản trị để phù hợp với quy mô mới.

Theo cán bộ Trường THCS Lê Lợi, khi quy mô trường học được mở rộng, người đứng đầu cần có năng lực bao quát, điều hành linh hoạt, đồng thời phân công, phân quyền rõ ràng cho các phó hiệu trưởng và tổ chuyên môn, bảo đảm mọi hoạt động được triển khai đồng bộ, hiệu quả.

UBND tỉnh Nghệ An tổ chức hội nghị trực tuyến với 130 xã, phường nhằm cho ý kiến về phương án sắp xếp các cơ sở giáo dục công lập trên địa bàn

Tại xã Trung Lộc, 12 trường học ở 3 cấp được dự kiến sắp xếp còn 6 trường. Cùng với việc giảm đầu mối là bài toán bố trí lại đội ngũ cán bộ quản lý. Từ 12 hiệu trưởng sẽ còn 6 hiệu trưởng; 18 phó hiệu trưởng cũng phải được rà soát, sắp xếp theo yêu cầu của mô hình mới.

Một số cán bộ quản lý còn đủ tuổi công tác có thể được bố trí đảm nhận nhiệm vụ chuyên môn như tổ trưởng chuyên môn hoặc trở lại giảng dạy. Đây là vấn đề không đơn giản, bởi mỗi phương án nhân sự đều liên quan trực tiếp đến tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, giáo viên, đồng thời phải bảo đảm bộ máy sau sắp xếp vận hành hiệu quả.

Ông Đậu Khắc Thân, Phó Chủ tịch UBND xã Trung Lộc, cho biết địa phương xác định việc lựa chọn cán bộ quản lý phải căn cứ tiêu chí của ngành Giáo dục, đồng thời xem xét năng lực thực tế của từng người.

“Người được bố trí phải có năng lực nổi trội trong công tác quản lý, có khả năng quy tụ tập thể và sau sắp xếp phải phát huy được hiệu quả, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ”, ông Thân nói.

Nếu tại các địa bàn thuận lợi, việc sáp nhập trường có thể tạo điều kiện tập trung nguồn lực, cơ sở vật chất và đội ngũ thì ở khu vực miền núi, việc sắp xếp đòi hỏi cách tiếp cận thận trọng hơn.

Việc giảm đầu mối cơ sở giáo dục công lập kéo theo yêu cầu sắp xếp lại đội ngũ cán bộ quản lý

Xã Nga My là địa bàn vùng sâu, vùng xa, có đông đồng bào Thái, Ơ Đu sinh sống. Hiện địa phương có 1 trường THCS, 2 trường tiểu học và 2 trường mầm non. Địa bàn rộng, giao thông còn khó khăn, nhiều bản cách xa trung tâm. Có điểm trường cách điểm chính hơn 20km, trong khi những điểm gần nhất cũng cách 7 - 8km.

Vì vậy, phương án được địa phương tính toán theo hướng giảm đầu mối nhưng tiếp tục duy trì các phân hiệu, điểm trường ở những khu vực có khoảng cách quá xa. Mục tiêu là tinh gọn tổ chức nhưng không làm gia tăng khoảng cách đến trường của học sinh, nhất là trẻ em ở các bản vùng khó khăn.

Ông Kha Văn Thông, Hiệu trưởng Trường PTDTBT Tiểu học Nga My, cho biết cán bộ quản lý, giáo viên đã chuẩn bị tâm thế để thực hiện chủ trương sắp xếp chung.

Theo ông Thông, sau sắp xếp, công tác quản lý sẽ đặt ra yêu cầu cao hơn khi một trường có thể quản lý nhiều điểm trường, phân hiệu ở những địa bàn cách xa nhau. Người đứng đầu không chỉ quản lý hoạt động chuyên môn tại điểm trường chính mà còn phải tổ chức, kiểm tra, điều phối hiệu quả hoạt động ở các điểm trường.

Nghệ An đang triển khai đề án sắp xếp, tinh gọn mạng lưới trường học công lập giai đoạn 2026 - 2030, hướng tới giảm các đầu mối có quy mô nhỏ, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Tại các địa bàn miền núi, phương án sắp xếp trường học vẫn phải bảo đảm học sinh không phải đi quá xa để đến trường. Ảnh: Hồ Phương

Theo phương án đang được xây dựng, tỉnh dự kiến giảm khoảng 47% đầu mối cơ sở giáo dục công lập. Đây là một trong những địa phương có tỉ lệ sắp xếp mạng lưới trường học ở mức cao.

Đi cùng với việc giảm đầu mối là yêu cầu sắp xếp đội ngũ cán bộ quản lý. Dự kiến khoảng 1.100 cán bộ quản lý sẽ được bố trí trở lại làm công tác giảng dạy hoặc đảm nhiệm các vị trí chuyên môn phù hợp.

Với hệ thống giáo dục thường xuyên và giáo dục nghề nghiệp, Sở GD&ĐT Nghệ An cũng xây dựng phương án theo hướng tinh gọn.

Theo đó, địa phương dự kiến giảm khoảng 52,38% số trung tâm giáo dục thường xuyên và 44,45% số trường trung cấp công lập, từng bước hình thành mô hình trường trung học nghề, đáp ứng yêu cầu đào tạo nhân lực trong giai đoạn mới.

Thực tế, trong giai đoạn 2021 - 2025, Nghệ An đã giảm 34 trường công lập và 251 điểm trường lẻ. Đến cuối năm học 2025 - 2026, toàn tỉnh còn 1.528 cơ sở giáo dục và 883 điểm trường lẻ.

Ông Nguyễn Văn Khoa, Giám đốc Sở GD&ĐT Nghệ An, cho biết việc sắp xếp lần này không chỉ hướng tới mục tiêu tinh gọn đầu mối mà quan trọng hơn là đổi mới phương thức vận hành, chuyển từ “quản lý giáo dục” sang “quản trị phát triển giáo dục”.

Theo đó, trường học có thể lớn hơn, địa bàn quản lý rộng hơn nhưng hoạt động dạy và học phải được duy trì ổn định; giáo viên được bố trí phù hợp, cơ sở vật chất được khai thác hiệu quả và quyền lợi học tập của học sinh phải được bảo đảm.

“Việc sắp xếp mạng lưới trường học được ngành triển khai theo quy trình chặt chẽ, công khai và có sự tham gia của các địa phương”, ông Nguyễn Văn Khoa nhấn mạnh.

Sau sắp xếp, bài toán không chỉ là còn bao nhiêu trường mà quan trọng hơn là mỗi trường sẽ được vận hành như thế nào. Khi một ngôi trường có quy mô lớn hơn, nhiều điểm trường hơn và phạm vi quản lý rộng hơn, vai trò của người đứng đầu càng trở nên quan trọng. Chất lượng lựa chọn, bố trí cán bộ quản lý sẽ là một trong những yếu tố quyết định hiệu quả của quá trình tinh gọn mạng lưới trường học tại Nghệ An.