Định hình mô hình mới cho nông nghiệp Hà Nội

Sự chuyển đổi này không chỉ diễn ra trong nhận thức mà còn thể hiện rõ qua các mô hình sản xuất hiện đại, từng bước đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của Thủ đô.

Thay đổi tư duy căn bản

Trong cấu trúc đô thị hiện đại, nông nghiệp không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ cung cấp lương thực mà còn góp phần bảo đảm an ninh thực phẩm, nâng cao chất lượng sống và hướng tới phát triển bền vững. Chính vì vậy, tư duy phát triển nông nghiệp tại Hà Nội đang có sự thay đổi căn bản.

Tại nhiều địa phương, sự chuyển đổi đã bắt đầu từ chính nông dân. Thay vì chăn nuôi đơn lẻ, nhiều đơn vị đã chủ động tham gia vào chuỗi liên kết, từ con giống, thức ăn, quy trình chăm sóc đến tiêu thụ sản phẩm. Nhờ đó, chất lượng sản phẩm được kiểm soát chặt chẽ, từng khâu đều có thể truy xuất nguồn gốc. Hơn nữa, việc chuyển đổi phương thức sản xuất theo chuỗi không chỉ giúp cơ sở ổn định đầu ra, mà còn nâng cao giá trị sản phẩm, tạo chỗ đứng vững chắc hơn trên thị trường.

PGS.TS Đặng Văn Đông, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả Việt Nam chia sẻ tại Chương trình thời sự với chủ đề: “Phát triển nông nghiệp đô thị - thay đổi tư duy trong kỷ nguyên mới”. Ảnh: Phan Anh

Theo PGS.TS Đặng Văn Đông, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu rau quả Việt Nam: “Tư duy cũ là tư duy phát triển mở rộng về đất đai, về diện tích, về năng suất. Nhưng hiện nay chúng ta thay đổi tư duy là đổi mới sáng tạo, chuyển đổi áp dụng khoa học công nghệ để đưa ra những sản phẩm chất lượng, giá trị cao hơn, hiệu quả hơn. Nếu như trước đây chúng ta chỉ phát triển theo bề rộng, ví dụ như cần phải năng suất, chất lượng cao, nhưng bây giờ chúng ta thấy Hà Nội đang hướng định hướng là phát triển nền xanh, bền vững, an toàn, hiệu quả cao”.

PGS.TS. Đặng Văn Đông khẳng định đây là vấn đề quan trọng bởi trong cuộc sống hiện nay, việc phát triển theo hướng bền vững và phát triển xanh, ứng dụng chặt chẽ với khoa học công nghệ, bảo đảm sự bền vững, sự an toàn, mang lại lợi ích cho cộng đồng, đặc biệt là sức khỏe con người.

Chuyển mình sang hướng hiện đại, hiệu quả, bền vững

Song hành với chuyển đổi tư duy là quá trình chuyển đổi mạnh mẽ trong mô hình sản xuất. Thống kê cho thấy, toàn thành phố đã hình thành 406 mô hình sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; duy trì 172 chuỗi chăn nuôi và trồng trọt đang hoạt động hiệu quả. Từ những mô hình cụ thể đến định hướng chính sách, nông nghiệp đô thị Hà Nội đang từng bước chuyển mình theo hướng hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Không chỉ trong chăn nuôi, tư duy đổi mới còn thể hiện rõ trong lĩnh vực trồng trọt. Những mô hình nhà kính, nhà màng, hệ thống tưới tự động… đang dần thay thế phương thức canh tác truyền thống.

Tại Phúc Thọ, mô hình trồng nho sữa Hàn Quốc đang mở ra hướng đi mới đầy triển vọng trong chuyển đổi phương thức sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, phù hợp với định hướng phát triển đô thị sinh thái của địa phương. 400 gốc nho được trồng trong nhà màng, ứng dụng công nghệ đồng bộ. Với cách làm này, nông dân chủ động kiểm soát được sâu bệnh, cây nho sinh trưởng ổn định, chất lượng quả đồng đều. Khi công nghệ được đưa vào sản xuất, diện tích không còn là yếu tố quyết định. Thay vào đó là năng suất, chất lượng và khả năng đáp ứng thị trường.

Trồng hoa tại Mê Linh. Ảnh: Phạm Hùng

Điều đó cho thấy những tín hiệu tích cực khi chuyển đổi sản xuất nông nghiệp thuần túy sang nông nghiệp hiện đại, ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất, mở ra hướng đi mới gắn phát triển nông nghiệp với du lịch.

Theo PGS.TS Đặng Văn Đông, thời gian qua, Viện nghiên cứu rau quả đã gắn bó chặt chẽ với ngành Nông nghiệp Hà Nội, đồng thời phối hợp cùng các sở, ngành xây dựng nhiều mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, mang đậm đặc trưng nông nghiệp đô thị.

Có thể kể đến các mô hình trồng hoa lan tại các xã: Đan Phượng, Liên Minh, Thụy Hương… Những mô hình này áp dụng công nghệ tiên tiến trong điều khiển nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, qua đó tạo ra sản phẩm chất lượng cao, tiệm cận trình độ các nước phát triển trên thế giới.

Bên cạnh đó, các mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị cũng được triển khai hiệu quả, với nhiều liên kết trong sản xuất bưởi, cam và rau giữa người dân với thị trường. Đáng chú ý là sự gắn kết chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà khoa học và nông dân trong quá trình tổ chức sản xuất. Thời gian tới, Hà Nội cần tiếp tục nhân rộng và nâng cao chất lượng các mô hình này.

Ngoài ra, mô hình sản xuất xanh, hữu cơ, tuần hoàn đang cho thấy nhiều ưu điểm vượt trội trong bối cảnh ô nhiễm môi trường gia tăng. Không chỉ tạo ra sản phẩm an toàn, các mô hình này còn góp phần giảm thiểu ô nhiễm, tận dụng hiệu quả phụ phẩm. Chẳng hạn, chất thải từ chăn nuôi có thể sử dụng cho trồng trọt; mô hình trồng sen kết hợp nuôi cá theo hướng tuần hoàn cũng mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.

Cùng với đó, các mô hình nông nghiệp đa giá trị gắn với du lịch trải nghiệm tại Hà Nội bước đầu thành công. Viện đã giúp đỡ xã Phúc Thọ xây dựng mô hình du lịch trải nghiệm tại xã Tích Giang, giúp người dân phát triển trồng hoa, đồng thời thu hút du khách và học sinh tham quan, học tập.

PGS.TS Đặng Văn Đông cho rằng, thời gian tới, theo Quyết định số 1193, Hà Nội tiếp tục định hướng phát triển các mô hình nông nghiệp ở quy mô lớn hơn, trình độ cao hơn và liên kết chặt chẽ hơn, phù hợp với xu hướng phát triển nông nghiệp đô thị hiện đại, điều này được nhiều đô thị tiên tiến trên thế giới triển khai hiệu quả.