Chuyển đổi xanh, chuyển đổi số góp phần nâng sức cạnh tranh sản phẩm công nghiệp nông thôn
Trước yêu cầu ngày càng cao của thị trường, đổi mới công nghệ, chuyển đổi xanh và ứng dụng thương mại điện tử đang trở thành những hướng đi quan trọng để các cơ sở công nghiệp nông thôn Hà Nội nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường và phát triển bền vững.

Các sản phẩm công nghiệp nông thôn được thay đổi mẫu mã để mở rộng tệp khách hàng. (Ảnh: MINH THU)
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, các cơ sở công nghiệp nông thôn không thể chỉ dựa vào lợi thế lao động thủ công hay những giá trị truyền thống để duy trì thị trường. Việc ứng dụng máy móc, thiết bị tiên tiến, cải tiến quy trình sản xuất và phát triển sản phẩm thân thiện với môi trường đang trở thành yêu cầu ngày càng cấp thiết.
Chuyển đổi trước sức ép cạnh tranh
Với các làng nghề truyền thống, yêu cầu này đặt ra bài toán vừa đổi mới phương thức sản xuất, vừa bảo tồn những giá trị riêng có. Nghệ nhân Ưu tú Phan Thị Thuận, Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Dâu tằm tơ Mỹ Đức cho rằng, các cơ sở làm nghề truyền thống đang phải cạnh tranh với sản phẩm công nghiệp được sản xuất bằng máy móc tự động, robot. Vì vậy, người làm nghề phải tìm cách đổi mới để đáp ứng nhu cầu thị trường nhưng vẫn giữ được giá trị riêng của sản phẩm thủ công.

Nghệ nhân Ưu tú Phan Thị Thuận giới thiệu về sản phẩm vải tơ tằm. (Ảnh: MAI ANH)
Trong bối cảnh hiện nay người tiêu dùng đang ngày càng quan tâm hơn đến những sản phẩm thân thiện với môi trường, góp phần thúc đẩy kinh tế xanh và trong thực tế, việc tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có tại địa phương, gắn hoạt động sản xuất với môi trường tự nhiên đã hiện diện trong phương thức làm nghề của nhiều thế hệ trước. Đây cũng là những giá trị có thể tiếp tục phát huy trong quá trình phát triển kinh tế tuần hoàn, nâng cao giá trị sản phẩm làng nghề. Tuy nhiên, để thích ứng với thị trường hiện đại, các cơ sở sản xuất cần có thêm điều kiện đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Thực tế cho thấy, đổi mới công nghệ không chỉ giúp các cơ sở công nghiệp nông thôn nâng cao năng suất mà còn góp phần cải thiện chất lượng, giảm chi phí và sử dụng hiệu quả hơn nguồn lực sản xuất.
Đây là một trong những trọng tâm của Chương trình khuyến công thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030 được Ủy ban nhân dân thành phố phê duyệt tại Quyết định số 6069/QĐ-UBND ngày 7/12/2025. Theo đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh được xác định là những động lực thúc đẩy công nghiệp nông thôn phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.

Đánh giá, xét chọn các cơ sở công nghiệp nông thôn để hỗ trợ đầu tư, máy móc, thiết bị hiện đại, hướng đến mục tiêu đổi mới công nghệ, nâng cao năng suất và sức cạnh tranh. (Ảnh: MAI ANH)
Chương trình đặt mục tiêu hỗ trợ xây dựng 5 mô hình trình diễn kỹ thuật nhằm phổ biến công nghệ mới, sản xuất sản phẩm mới, ưu tiên các mô hình ứng dụng công nghệ cao, chế biến sâu và tổ chức sản xuất theo hướng tuần hoàn.
Thành phố cũng dự kiến hỗ trợ 65-70 cơ sở công nghiệp nông thôn ứng dụng máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ tiên tiến, hiện đại vào các khâu sản xuất; 50-60 cơ sở hoàn thiện quy trình công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất. Bên cạnh đó, 50-60 cơ sở được định hướng hỗ trợ ứng dụng hệ thống quản lý, công cụ cải tiến năng suất, chất lượng tiên tiến nhằm giảm chi phí, tối ưu hóa nguồn lực.
Đáng chú ý, định hướng này đã được cụ thể hóa qua các hoạt động khuyến công trong năm 2026. Hà Nội đã hỗ trợ 10 lượt cơ sở công nghiệp nông thôn đầu tư máy móc, thiết bị tiên tiến, hiện đại; tổ chức 7 lớp đào tạo nghề, truyền nghề cho 245 lao động nông thôn. Đây là những hoạt động vừa hỗ trợ đổi mới sản xuất, vừa góp phần duy trì nguồn nhân lực cho các ngành nghề truyền thống.
Cùng với hỗ trợ thiết bị, thành phố tổ chức 27 lớp tập huấn về quản trị doanh nghiệp, thiết kế mẫu, xuất nhập khẩu, bán hàng, tài chính và các kỹ năng liên quan cho hơn 2.000 lượt cán bộ quản lý doanh nghiệp, cơ sở công nghiệp nông thôn. Điều này cho thấy hoạt động khuyến công đang từng bước mở rộng từ hỗ trợ đầu tư máy móc sang nâng cao năng lực quản trị, tổ chức sản xuất.
Tuy nhiên, chuyển đổi xanh không đơn thuần là thay thế thiết bị cũ bằng máy móc hiện đại. Đối với các cơ sở sản xuất, nhất là tại các làng nghề, yêu cầu đặt ra còn là đổi mới quy trình, sử dụng hợp lý nguyên liệu, năng lượng, giảm chất thải và bảo đảm hài hòa giữa hiệu quả kinh tế với bảo vệ môi trường.
Vì vậy, việc kết hợp hỗ trợ công nghệ với hoàn thiện quy trình sản xuất, nâng cao năng lực quản lý sẽ có ý nghĩa quan trọng, giúp các cơ sở công nghiệp nông thôn từng bước chuyển đổi theo hướng hiệu quả và bền vững.
Đưa sản phẩm làng nghề đến gần hơn với thị trường
Cùng với đổi mới phương thức sản xuất, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ là yếu tố quyết định khả năng duy trì sức cạnh tranh của các cơ sở công nghiệp nông thôn.
Trong bối cảnh thị hiếu người tiêu dùng liên tục thay đổi, sản phẩm làng nghề không chỉ cần bảo đảm chất lượng mà còn phải đáp ứng yêu cầu về thiết kế, mẫu mã, bao bì và khả năng tiếp cận khách hàng. Đặc biệt, với những sản phẩm thủ công mỹ nghệ, việc giữ được bản sắc truyền thống nhưng có thiết kế phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại sẽ tạo thêm lợi thế cạnh tranh.
Theo Quyết định số 6069/QĐ-UBND, giai đoạn 2026-2030, Hà Nội dự kiến hỗ trợ 100-150 cơ sở công nghiệp nông thôn ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quảng bá, giới thiệu và phát triển sản phẩm; hỗ trợ 200-250 cơ sở sản xuất, kinh doanh hàng thủ công mỹ nghệ phát triển mẫu mã, bao bì phù hợp với xu hướng thị trường.
Trong năm 2026, thành phố đã hỗ trợ 40 lượt doanh nghiệp, cơ sở sản xuất thiết kế mẫu mã, bao bì sản phẩm; tổ chức các hoạt động triển lãm, hội chợ và xúc tiến thương mại trong nước, quốc tế. Các chương trình xúc tiến thu hút gần 800 lượt cơ sở, doanh nghiệp tham gia với tổng cộng gần 1.200 gian hàng, tạo điều kiện quảng bá sản phẩm, kết nối giao thương và tìm kiếm thị trường mới.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số và thương mại điện tử cũng mở ra thêm cơ hội để các cơ sở sản xuất tiếp cận khách hàng, giảm phụ thuộc vào các kênh phân phối truyền thống. Tuy nhiên, khả năng khai thác những nền tảng này vẫn là vấn đề cần được quan tâm, nhất là đối với các cơ sở quy mô nhỏ, hạn chế về nhân lực và kỹ năng kinh doanh trực tuyến.

Các sản phẩm truyền thống được đưa lên các trang thương mại điện tử để tăng khả năng tiếp cận đến khách hàng. (Ảnh: LÊ CHI)
Ông Trịnh Quốc Đạt, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam cho rằng, thương mại điện tử có vai trò quan trọng trong quảng bá sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và quốc tế. Dù hoạt động đào tạo đã được quan tâm, song cần tiếp tục đầu tư, mở rộng các lớp tập huấn, bồi dưỡng kỹ năng thương mại điện tử cho doanh nghiệp, cơ sở sản xuất.
Theo ông Đạt, đào tạo không nên chỉ dừng ở những kiến thức cơ bản mà cần có các chương trình nâng cao, giúp doanh nghiệp khai thác hiệu quả hơn các sàn thương mại điện tử, từng bước chuyên nghiệp hóa hoạt động kinh doanh trực tuyến.
Cùng với đào tạo nghề, nâng cao năng lực quản trị và phát triển sản phẩm, Hà Nội tiếp tục chú trọng kết nối cung cầu nguyên liệu, xúc tiến thương mại, hỗ trợ các cơ sở mở rộng kênh phân phối, phát triển thị trường trong nước và xuất khẩu.
Chia sẻ tại Hội nghị Khuyến công các tỉnh, thành phố khu vực phía bắc lần thứ XX năm 2026 diễn ra tại thành phố Hải Phòng đầu tháng 10/2026, ông Hoàng Minh Lâm, Giám đốc Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại Hà Nội cho biết, thành phố xác định tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức triển khai chương trình khuyến công theo hướng thiết thực, sát nhu cầu doanh nghiệp; ưu tiên những hoạt động có tác động trực tiếp đến sản xuất, thị trường và sức cạnh tranh của cơ sở công nghiệp nông thôn.
Từ hỗ trợ đổi mới công nghệ đến phát triển sản phẩm, mở rộng thị trường, chính sách khuyến công đang hướng tới giải quyết đồng bộ những yêu cầu đặt ra đối với công nghiệp nông thôn. Đây không chỉ là nguồn lực giúp các cơ sở sản xuất nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn góp phần phát huy giá trị làng nghề, thúc đẩy chuyển đổi xanh và tạo nền tảng cho công nghiệp nông thôn Hà Nội phát triển bền vững.
