Chuyên gia chỉ cách chăm sóc sức khỏe chủ động

Tọa đàm khoa học có chủ đề: "Chăm sóc sức khỏe chủ động, ngay từ bữa ăn". (Ảnh: MINH QUYẾT)

Ngày 25/9, Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam phối hợp Trung tâm Truyền thông giáo dục sức khỏe Trung ương, Trung tâm Nội dung số và Truyền thông Thông tấn xã Việt Nam tổ chức tọa đàm khoa học với chủ đề: "Chăm sóc sức khỏe chủ động, ngay từ bữa ăn".

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Phạm Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam, chúng ta thường nghĩ chăm sóc sức khỏe là việc của bệnh viện, của bác sĩ, của thuốc men. Nhưng trên thực tế, sức khỏe được hình thành từ bữa ăn hằng ngày, một bữa ăn không chỉ cung cấp năng lượng, nó tác động lâu dài đến thể chất, chuyển hóa, sức đề kháng, quá trình lão hóa và nguy cơ mắc nhiều bệnh không lây nhiễm. Vì vậy, chăm sóc sức khỏe chủ động không nên bắt đầu khi bệnh xuất hiện, mà phải bắt đầu từ trước đó - từ chính những gì chúng ta đưa vào cơ thể mỗi ngày.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Phạm Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam. (Ảnh: MINH QUYẾT)

Có ba sự chuyển đổi quan trọng cần thực hiện để tạo ra sự thay đổi. Thứ nhất, chuyển từ “ăn theo thói quen” sang “ăn có hiểu biết”. Không phải cứ ăn ngon là ăn tốt; không phải thực phẩm đắt tiền là thực phẩm phù hợp… mà cần kiến thức tối thiểu để biết lựa chọn thực phẩm, cân đối khẩu phần và nhận diện những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến sức khỏe.

Thứ hai, chuyển từ “kiểm soát chất lượng hình thức” sang “kiểm soát chất lượng thực chất”. Điều quan trọng là chất lượng thực tế, mức độ an toàn và khả năng kiểm soát trong suốt quá trình sản xuất, chế biến và sử dụng.

Thứ ba, chuyển từ “trách nhiệm của một ngành” sang “trách nhiệm của toàn xã hội”. Sức khỏe cộng đồng không thể chỉ là trách nhiệm của ngành y tế. Cơ quan quản lý y tế có trách nhiệm xây dựng chính sách và công cụ giám sát hiệu quả. Doanh nghiệp phải đề cao trách nhiệm với sản phẩm và người tiêu dùng. Các nhà khoa học cung cấp bằng chứng và giải pháp. Các cơ quan truyền thông đưa kiến thức đúng đến cộng đồng. Và mỗi người dân chính là một chủ thể quyết định sức khỏe của bản thân và gia đình mình.

Tại buổi tọa đàm, các chuyên gia dinh dưỡng đã chỉ ra một trong những "điểm đen" nguy hại nhất trong thói quen chế biến của người Việt là việc lạm dụng dầu mỡ chiên rán nhiều lần. Quá trình này bẻ gãy cấu trúc chất béo, sinh ra các Acid béo tự do, tổng hợp chất phân cực, chất béo chuyển hóa và Acrylamide – các tác nhân hàng đầu phá hủy hệ tim mạch và kích hoạt tế bào gây ung thư.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Nguyễn Trọng Hưng trao đổi tại tọa đàm. (Ảnh: MINH QUYẾT)

Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trọng Hưng, Giám đốc Trung tâm tư vấn, Phục hồi dinh dưỡng và Kiểm soát béo phì, Viện Dinh dưỡng quốc gia chỉ rõ một số thói quen ăn uống đang âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe người Việt là: Sử dụng nhiều thực phẩm chiên rán, giàu năng lượng; ăn uống thiếu cân đối; sử dụng dầu không đúng cách hoặc tái sử dụng dầu nhiều lần; ăn nhiều đạm nhưng ít rau và tinh bột.

Đáng chú ý, không cần kiêng hoàn toàn dầu mỡ, mà nên sử dụng hợp lý và ưu tiên thực phẩm chế biến ít dầu, chẳng hạn luộc hoặc hấp. Khi cần chiên, nên chọn nhiệt độ phù hợp với từng loại dầu và đọc nhãn để làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất… Mặt khác, khẩu phần ăn hằng ngày cần bảo đảm sự đa dạng, cân đối giữa các nhóm chất, phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và nhu cầu năng lượng của mỗi người.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trịnh Bảo Ngọc, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển dinh dưỡng khẳng định: Chất béo không phải là thành phần có hại nếu được sử dụng đúng số lượng, chất lượng và tần suất. Tuy nhiên, việc lạm dụng món chiên xào hoặc đun dầu ở nhiệt độ cao, tái sử dụng dầu nhiều lần có thể làm phát sinh các sản phẩm oxy hóa và chất béo chuyển hóa, ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe. Do vậy, người tiêu dùng cần lựa chọn loại dầu phù hợp với phương pháp chế biến, hạn chế dùng dầu đã biến đổi về màu, mùi hoặc chất lượng.

Người dân không nhất thiết phải chọn thực phẩm đắt tiền mà cần ưu tiên thực phẩm tươi, theo mùa, có nguồn gốc rõ ràng và bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Điều quan trọng khác là lựa chọn đúng, ăn đủ lượng, đa dạng thực phẩm và thay đổi thực đơn thường xuyên.