Chuyên gia: Lãi suất huy động đã ở vùng đỉnh, có thể bắt đầu giảm từ quý IV

Ảnh minh họa

Mặt bằng lãi suất quý II neo cao do áp lực thanh khoản

Bước sang quý II/2026 chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng huy động của nền kinh tế tiếp tục được nới rộng so với cùng kỳ, với mức chênh lệch trung bình trong quý đạt khoảng 2,7%. Tính đến hết 26/06/2026, tỷ lệ LDR toàn nền kinh tế cũng đã tăng đáng kể, tăng 7,1 điểm % so với cùng kỳ và tăng 2,9 điểm % so với cuối năm 2025.

Trong bối cảnh đó, trên thị trường 1, mặt bằng lãi suất trong quý II của các ngân hàng thương mại (NHTM) tiếp tục duy trì xu hướng tăng so với quý trước, song đà tăng đã có dấu hiệu giảm tốc.

Theo số liệu thống kê tháng 5 của NHNN, lãi suất tiền gửi bình quân của các NHTM đối với khoản tiền gửi mới và cũ tại các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên đã tăng khoảng 0,1-0,3 điểm % so với tháng 4, tương đương với mức tăng 0,7-1,5 điểm % so với cuối 2025.

Tương đồng với đà tăng của lãi suất huy động, lãi suất cho vay bình quân cũng ghi nhận tăng nhẹ 0,1-0,2 điểm % so với tháng trước, tương đương với mức tăng 1,1-1,3 điểm % so với cuối 2025.

Ảnh: KBSV

Trên thị trường 2, sau giai đoạn biến động mạnh trong quý I, lãi suất liên ngân hàng trong quý II nhìn chung đã có sự ổn định hơn khi NHNN tiếp tục điều tiết thanh khoản linh hoạt thông qua kênh OMO, chủ động bơm/hút vốn theo diễn biến thị trường, qua đó hạn chế các đợt biến động mạnh của lãi suất.

Lãi suất liên ngân hàng tại các kỳ hạn ngắn (ON–1W) chủ yếu dao động trong khoảng 5–7% trong phần lớn thời gian của quý; ngoại trừ hai nhịp tăng mạnh vào đầu và cuối tháng 6 khi lãi suất kỳ hạn ON tăng lên mức 10,5-12,5%, do các NHTM gia tăng nhu cầu thanh khoản để cân đối các chỉ số tài chính.

Tuy nhiên, các đợt tăng cục bộ này nhanh chóng hạ nhiệt khi NHNN kịp thời triển khai hai đợt hoán đổi ngoại tệ với quy mô tối đa 1 tỷ USD/đợt tại các thời điểm tương ứng, qua đó bổ sung thanh khoản VND cho hệ thống và đưa lãi suất liên ngân hàng trở lại vùng ổn định.

Ảnh: KBSV

Dù vậy, mặt bằng lãi suất liên ngân hàng quý II vẫn ở mức tương đối cao so với giai đoạn trước, phản ánh trạng thái thanh khoản hệ thống chưa thực sự dồi dào.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc NSNN liên tục duy trì trạng thái bội thu (lũy kế 6 tháng đầu năm bội thu NSNN đạt 419 nghìn tỷ đồng) và lượng tiền mặt lưu thông ngoài hệ thống ngân hàng gia tăng (tỷ trọng tiền mặt lưu thông trên tổng phương tiện thanh toán neo lên mức 11%).

Trong bối cảnh đó, thị trường liên ngân hàng được kỳ vọng sẽ tiếp tục vận động trong trạng thái ổn định nhưng khó quay trở lại mặt bằng lãi suất thấp như giai đoạn 2023–2024 nếu chưa có sự cải thiện rõ rệt của nguồn vốn huy động.

Lãi suất huy động đã ở vùng đỉnh, có thể giảm nhẹ từ quý IV

Dự báo triển vọng lãi suất trong các quý còn lại của năm, Chứng khoán KBSec (KBSV) nhận định rằng đến nay, áp lực thanh khoản của hệ thống ngân hàng nhiều khả năng đã chạm đỉnh và có thể bắt đầu xu hướng hạ nhiệt trong thời gian tới, khi các chỉ số về chênh lệch tăng trưởng tín dụng – huy động và tỷ lệ LDR toàn nền kinh tế đã xuất hiện tín hiệu cải thiện kể từ đầu quý.

Do đó, các chuyên gia cho rằng lãi suất huy động đã đang ở vùng đỉnh, sẽ tiếp tục neo cao trong quý III, và kỳ vọng có thể giảm nhẹ vào đầu quý IV nhờ một số yếu tố hỗ trợ.

Thứ nhất là tiến triển khả quan trong cục diện xung đột Mỹ - Iran được kỳ vọng sẽ giảm bớt áp lực lên giá dầu và lạm phát trong nước. Theo kịch bản cơ sở, KBSV dự báo giá dầu bình quân nửa cuối năm sẽ ở trong khoảng 70 – 75 USD/thùng. Cùng với việc tỷ giá USD/VND vẫn đang duy trì trạng thái ổn định, NHNN sẽ có thêm dư địa để hỗ trợ thanh khoản cho hệ thống.

Thứ hai là những thay đổi trong cơ chế điều hành của NHNN và Chính phủ nhằm hạ nhiệt mặt bằng lãi suất và giảm áp lực huy động của các NHTM dự kiến sẽ phát huy hiệu quả kể từ quý III. Đồng thời, nhóm phân tích cũng kỳ vọng sẽ có thêm chính sách mới được đưa ra vào nửa cuối năm từ Chính phủ và NHNN để đạt mục tiêu tăng trưởng.

Cuối cùng, giải ngân đầu tư công dự kiến sẽ tăng tốc trong phần còn lại của năm để đạt được mục tiêu tăng trưởng 10%. Việc Chính phủ tích cực tháo gỡ các điểm nghẽn và áp dụng cơ chế chấm điểm, đánh giá kết quả giải ngân của các bộ, ngành và địa phương được kỳ vọng sẽ nâng cao trách nhiệm thực thi, thúc đẩy tiến độ giải ngân.

Theo ước tính của KBSV, NSNN dự kiến sẽ bội chi khoảng 239 nghìn tỷ đồng trong nửa sau của năm, bù đắp một phần vào con số bội thu của 6 tháng đầu năm.

Diễn biến lãi suất cho vay được kỳ vọng sẽ có sự tương đồng với lãi suất huy động trong nửa cuối năm, nhưng với độ trễ nhất định do các ngân hàng cần thời gian hấp thụ chi phí vốn cao trong giai đoạn trước.

Tuy nhiên, xu hướng giảm nhiều khả năng sẽ mang tính chọn lọc, tập trung vào các lĩnh vực được ưu tiên như xuất khẩu, sản xuất công nghiệp, hạ tầng và các ngành nghề đóng vai trò động lực tăng trưởng kinh tế, trong khi mặt bằng lãi suất đối với các lĩnh vực có mức độ rủi ro cao có thể sẽ ít biến động.