Chuyện ít biết về hậu trường chuẩn bị bầu cử Đại biểu Quốc hội

18h ngày 30/3, đèn vẫn sáng tại Văn phòng Hội đồng Bầu cử quốc gia. Những khâu chuẩn bị cuối cùng cho Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác bầu cử đang được gấp rút hoàn tất, khép lại một kỳ bầu cử với nhiều dấu ấn đặc biệt.

Là Phó chánh Văn phòng Thường trực Văn phòng Hội đồng Bầu cử quốc gia, đồng thời là Ủy viên Tiểu ban nhân sự, đại biểu Quốc hội Tạ Thị Yên tất bật với giấy tờ và công việc nhưng luôn nở nụ cười, tranh thủ thời gian ít ỏi để trò chuyện cùng phóng viên. Cuộc phỏng vấn với phóng viên Báo Xây dựng nhìn lại hậu trường chuẩn bị cho cuộc bầu cử vừa qua đã bắt đầu như vậy.

Chủ tịch Quốc hội thăm Văn phòng bầu cử Quốc gia. Ảnh: Phạm Thắng.

Có lẽ hình ảnh tất bật này thường thấy trong suốt thời gian chuẩn bị bầu cử vừa qua, thưa đại biểu?

Đúng vậy! Kỳ bầu cử lần này rất đặc biệt vì được thực hiện khi vừa sửa đổi luật bầu cử, thời gian chuẩn bị rút ngắn hai tháng và tổ chức bộ máy sau sáp nhập có nhiều đổi mới. Do đó, áp lực về thời gian rất lớn.

Tuy nhiên, các khâu vẫn được thực hiện đầy đủ theo quy định, đồng thời bảo đảm chất lượng, thậm chí có mặt được đánh giá cao hơn so với trước.

Để đảm bảo tiến độ, hình ảnh làm việc đến tối khuya thậm chí xuyên đêm là thường thấy. Thậm chí trong ngày bầu cử, cả văn phòng làm việc đến 1 - 2h sáng để nhận cập nhật từ địa phương và chốt số liệu. Nhiều người phải ngủ lại ở văn phòng.

Nếu đến văn phòng buổi trưa hay tối, trong những ngày cao điểm, sẽ không khó để thấy các chuyên viên vừa làm việc vừa tranh thủ dùng bữa ngay tại chỗ.

Vậy những khó khăn, thách thức lớn nhất khi tham gia chuẩn bị công tác bầu cử là gì, thưa bà?

Có thể nói, công tác chuẩn bị bầu cử là nhiệm vụ rất lớn với nhiều yêu cầu cao hơn so với những nhiệm kỳ trước, nên đặt ra không ít khó khăn, thách thức.

Thách thức lớn nhất là việc tổ chức bầu cử trong bối cảnh tổ chức bộ máy vừa triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Điều này đòi hỏi phải vừa bảo đảm tính kỷ luật, tuân thủ chặt chẽ các quy định của pháp luật, vừa phải linh hoạt trong tổ chức thực hiện, phù hợp điều kiện thực tiễn của từng địa phương.

Bên cạnh đó, yêu cầu nâng cao chất lượng đại biểu ngày càng cao cũng tạo áp lực lớn đối với quy trình hiệp thương, giới thiệu người ứng cử. Làm thế nào để lựa chọn được những người thực sự tiêu biểu, đủ đức, đủ tài, bản lĩnh, có khả năng tham gia vào quyết sách lớn của đất nước là bài toán không đơn giản.

Ngoài ra, khối lượng công việc rất lớn trong khi thời gian triển khai rút ngắn 2 tháng so với trước đây, rất gấp gáp, khẩn trương.

Đặc biệt, việc rà soát, lập danh sách cử tri với quy mô hàng chục triệu người, đòi hỏi độ chính xác rất cao; cùng đó là việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý dữ liệu cũng đặt ra những yêu cầu mới đối với đội ngũ thực hiện.

Tuy nhiên, chính trong những khó khăn đó, tinh thần trách nhiệm, sự chủ động, sáng tạo của các cấp, ngành và sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị đã giúp chúng ta từng bước tháo gỡ, bảo đảm công tác chuẩn bị bầu cử được triển khai đúng tiến độ, đúng pháp luật và đạt chất lượng đề ra.

Phó chánh Văn phòng Thường trực Văn phòng Hội đồng Bầu cử quốc gia, Ủy viên Tiểu ban nhân sự, đại biểu Quốc hội Tạ Thị Yên. Ảnh: Trang Trần.

Là người trực tiếp tham gia quá trình chuẩn bị bầu cử, bà có thể chia sẻ kỷ niệm hoặc hình ảnh ấn tượng nhất?

Trong quá trình tham gia và theo dõi công tác chuẩn bị bầu cử, có rất nhiều kỷ niệm đáng nhớ, nhưng điều để lại ấn tượng sâu sắc nhất với tôi là hình ảnh chân thực, sinh động ở cơ sở, đặc biệt là tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Có những nơi điều kiện đi lại rất khó khăn, cán bộ làm công tác bầu cử phải đi bộ nhiều giờ, thậm chí băng rừng, vượt suối để rà soát danh sách cử tri, phát tài liệu tuyên truyền, bảo đảm không để sót một cử tri nào.

Dù vất vả như vậy, tinh thần trách nhiệm của đội ngũ làm công tác bầu cử ở cơ sở luôn rất cao, làm việc tỉ mỉ, cẩn trọng.

Tôi cũng rất xúc động khi chứng kiến hình ảnh các cụ già, có cụ trên 100 tuổi, vẫn trực tiếp đến điểm bỏ phiếu để thực hiện quyền công dân của mình.

Có những cụ đi lại rất chậm, phải có người hỗ trợ, nhưng vẫn nhất quyết tự tay bỏ lá phiếu. Đó là những hình ảnh rất đẹp, thể hiện tinh thần trách nhiệm và niềm tin của người dân đối với chế độ, đối với Quốc hội và chính quyền các cấp.

Cùng đó là không khí hồ hởi, phấn khởi của cử tri trong ngày bầu cử. Ngay từ sáng sớm, nhiều nơi người dân đã có mặt đông đủ tại khu vực bỏ phiếu, ăn mặc trang trọng, trao đổi, trò chuyện với nhau vui vẻ, tạo nên không khí thực sự là ngày hội của toàn dân.

Những hình ảnh đó cho thấy, cuộc bầu cử không chỉ là nhiệm vụ chính trị, mà thực sự là ngày hội lớn, nơi quyền làm chủ của nhân dân được thể hiện một cách trực tiếp, sinh động.

Vậy còn thời điểm tổng hợp kết quả, kiểm phiếu, cảm xúc theo dõi các chỉ số nhích lên theo thời gian thực như thế nào, thưa bà?

Đó cũng là kỷ niệm khó quên trong suốt quá trình tham gia công tác bầu cử của tôi, bởi kỳ này, với sự hỗ trợ kỹ thuật, chúng tôi đã triển khai ngay tại trung tâm điều hành một hệ thống hiển thị số liệu trực quan theo dạng biểu đồ.

Màn hình của hệ thống cập nhật theo thời gian thực tạo nên không khí theo dõi sôi động. Nhìn tiến độ hiển thị tăng dần từng bước, ai cũng hồi hộp. Khi tỷ lệ đạt tới 99,68%, cả văn phòng vui mừng vỡ òa.

Theo bà, yếu tố nào đóng vai trò quyết định giúp công tác chuẩn bị bầu cử được triển khai đúng tiến độ, đảm bảo dân chủ, khách quan và an toàn?

Theo tôi, có thể khái quát ở ba nhóm yếu tố mang tính quyết định.

Trước hết là sự lãnh đạo toàn diện, xuyên suốt của Đảng. Các chỉ đạo được ban hành rất kịp thời, cụ thể, bám sát thực tiễn, tạo sự thống nhất cao trong toàn hệ thống chính trị, từ Trung ương đến cơ sở. Đây là yếu tố có tính định hướng và quyết định thành công chung.

Văn phòng Hội đồng Bầu cử quốc gia. Ảnh: Phạm Thắng.

Thứ hai là khuôn khổ pháp lý ngày càng hoàn thiện, rõ ràng, cùng công tác chuẩn bị được thực hiện từ sớm, từ xa, bài bản và khoa học. Hội đồng Bầu cử quốc gia và các cơ quan liên quan đã chủ động xây dựng kế hoạch, phân công nhiệm vụ rất cụ thể, đồng thời tăng cường kiểm tra, hướng dẫn, kịp thời tháo gỡ những vướng mắc phát sinh.

Thứ ba và cũng là yếu tố rất quan trọng, đó là con người - tinh thần trách nhiệm, sự chủ động, nghiêm túc của đội ngũ trực tiếp làm công tác bầu cử ở các cấp. Từ khâu hiệp thương, lập danh sách cử tri, tổ chức tuyên truyền đến ngày bỏ phiếu đều được triển khai đồng bộ, chặt chẽ.

Đặc biệt, không thể không nhắc đến sự đồng thuận, tin tưởng và tham gia tích cực của cử tri cả nước. Chính sự tham gia này đã làm nên bản chất dân chủ của cuộc bầu cử, đồng thời là yếu tố bảo đảm để cuộc bầu cử diễn ra an toàn, đúng pháp luật và thành công tốt đẹp.

Với riêng đại biểu, điều bà tâm đắc nhất trong toàn bộ quá trình bầu cử này là gì?

Dù áp lực lớn và khối lượng công việc cao, nhưng mọi mệt mỏi tan biến khi những đề xuất, tham mưu chuyên môn đều được cấp trên tiếp thu và triển khai hiệu quả trong thực tế, nhất là những tham mưu về ứng viên để hướng tới mục tiêu bầu đủ 500 đại biểu ngay trong một lần với chất lượng được đánh giá ngày càng cao.

Công tác nhân sự được kiểm soát chặt ngay từ đầu, đặc biệt ở khâu thẩm định. Những trường hợp không đáp ứng yêu cầu được sàng lọc sớm, không để phát sinh vướng mắc ở các bước sau. Nhờ đó, dù có tiếp nhận một số đơn thư, khiếu nại nhưng phần lớn nội dung không liên quan trực tiếp nhân sự hay quy trình bầu cử.

Là đại biểu tái cử, bà có thể chia sẻ những yêu cầu quan trọng nhất với những đại biểu Quốc hội lần đầu tham gia nghị trường để có thể nhanh chóng bắt nhịp với hoạt động nghị trường?

Bà Tạ Thị Yên. Ảnh: Trang Trần.

Đối với các đại biểu Quốc hội lần đầu trúng cử, để có thể nhanh chóng bắt nhịp với hoạt động nghị trường, theo tôi, có một số yêu cầu rất quan trọng.

Trước hết phải nhanh chóng nắm vững chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của đại biểu Quốc hội, cũng như quy trình, thủ tục trong hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước. Đây là nền tảng để đại biểu có thể tham gia chủ động, đúng vai và hiệu quả ngay từ đầu nhiệm kỳ.

Thứ hai là tinh thần chủ động học hỏi và tự nâng cao năng lực. Hoạt động của Quốc hội ngày càng chuyên nghiệp, đòi hỏi đại biểu phải có kiến thức tổng hợp về pháp luật, kinh tế - xã hội, quản trị quốc gia, đồng thời phải cập nhật nhanh những vấn đề mới, vấn đề lớn đang đặt ra. Việc tham gia đầy đủ chương trình bồi dưỡng, tập huấn và tự nghiên cứu là rất cần thiết.

Thứ ba là phải giữ mối liên hệ chặt chẽ với cử tri, lắng nghe và phản ánh trung thực ý chí, nguyện vọng của nhân dân. Đây là bản chất của người đại biểu và cũng là cơ sở để nâng cao chất lượng ý kiến phát biểu, đề xuất chính sách tại nghị trường.

Ngoài ra, tôi cho rằng, đại biểu mới cũng cần rèn luyện bản lĩnh, tư duy độc lập, khả năng phân tích, tranh luận và đặc biệt là tinh thần trách nhiệm trong mỗi quyết định.

Trong bối cảnh yêu cầu ngày càng cao đối với Quốc hội, mỗi ý kiến, mỗi lá phiếu của đại biểu đều có ý nghĩa rất lớn, tác động trực tiếp đến sự phát triển của đất nước.

Nếu hội tụ được những yếu tố đó, tôi tin các đại biểu lần đầu trúng cử sẽ nhanh chóng thích ứng, phát huy tốt vai trò của mình và có những đóng góp thiết thực ngay từ đầu nhiệm kỳ.

Trang Trần