Chuyển tư duy chính sách từ hỗ trợ sang phát triển doanh nghiệp

Sáng 28/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất, nhiệm kỳ khóa XVI, để thảo luận, góp ý một số nội dung trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, trong đó có dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Hỗ trợ theo nhu cầu và kết quả

Tại phiên họp, các đại biểu tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa. Đại biểu Trần Văn Lâm (đoàn Bắc Ninh) cho rằng, việc chuyển thành Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa thể hiện rõ hơn quan điểm ưu tiên, quan tâm phát triển lực lượng doanh nghiệp quan trọng này, để doanh nghiệp đóng góp nhiều hơn, hiệu quả hơn cho sự phát triển của đất nước.

Đại biểu Trần Văn Lâm (đoàn Bắc Ninh) phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Theo đại biểu, dự thảo đã có nhiều đổi mới tích cực: hỗ trợ theo nhu cầu và kết quả, đa dạng hóa nguồn vốn, tăng khả năng tiếp cận thị trường, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tạo điều kiện cho hộ kinh doanh chuyển thành doanh nghiệp.

Trong đó, đại biểu đánh giá việc bổ sung phiếu hỗ trợ (voucher) để doanh nghiệp chủ động lựa chọn dịch vụ là hướng đi đúng đắn, thiết thực. Đại biểu Tô Ái Vang (đoàn Cần Thơ) cũng nhận xét, các hình thức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước, trong đó có cấp phiếu hỗ trợ, đặt hàng, lựa chọn nhà thầu, là “bước tiến lớn về tư duy quản lý, chuyển sang trao quyền quyết định cho doanh nghiệp”.

Cùng đánh giá cao cách tiếp cận mới, đại biểu Nguyễn Văn Huy (đoàn Hưng Yên) nhận thấy, dự thảo đã chuyển từ tư duy chủ yếu là hỗ trợ sang tư duy phát triển doanh nghiệp, chú trọng hơn đến đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tham gia chuỗi giá trị và hiệu quả sử dụng nguồn lực nhà nước.

Góp ý cho dự thảo, một nội dung được nhiều đại biểu đề cập là đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ ngày doanh nghiệp nhỏ và vừa được cấp giấy chứng nhận đăng ký lần đầu. Đại biểu Trần Văn Lâm đồng tình với mục tiêu hỗ trợ giai đoạn đầu khởi sự, song lưu ý đây thường là thời gian doanh nghiệp đầu tư nhà xưởng, thiết bị, tìm khách hàng và xây dựng thị trường. Do đó, đại biểu đề nghị tính thời gian miễn thuế từ năm đầu tiên doanh nghiệp có thu nhập chịu thuế.

Cùng quan điểm, song đại biểu Hà Thị Anh Thư (đoàn Quảng Ngãi) đề xuất có thêm thời hạn chờ tối đa và điều kiện cụ thể để phòng ngừa việc lợi dụng chính sách.

Ở góc độ khác, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị cân nhắc phạm vi áp dụng ưu đãi. Theo đại biểu, nếu miễn thuế cho toàn bộ doanh nghiệp nhỏ và vừa mới thành lập, chính sách có thể tạo chi phí ngân sách lớn, nhưng chưa tương xứng với nhu cầu của từng nhóm. Đại biểu đề xuất phân tầng chính sách thuế, dành ưu đãi cao hơn hoặc dài hơn cho những doanh nghiệp thuộc lĩnh vực ưu tiên, có hoạt động đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sản xuất xanh, tham gia chuỗi giá trị; đồng thời ngăn việc chia, tách hoặc lập pháp nhân mới chỉ để tiếp tục hưởng ưu đãi.

Đại biểu Nguyễn Văn Huy (đoàn Hưng Yên) phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Chính sách cần thực chất, dễ tiếp cận

Về tiếp cận mặt bằng sản xuất, đại biểu Nguyễn Văn Huy đánh giá, đây là “một trong những điểm mới rất có ý nghĩa thực tiễn” của dự thảo, bởi đất đai và chi phí thuê mặt bằng là rào cản lớn khi doanh nghiệp nhỏ và vừa mở rộng quy mô. Đại biểu đề nghị làm rõ nguồn lực và trách nhiệm thực hiện tại địa phương; công khai giá thuê trước và sau hỗ trợ, đối tượng, thời gian hỗ trợ để xác định doanh nghiệp cuối cùng thực sự nhận được lợi ích gì.

Trong khi đó, đại biểu Hà Thị Anh Thư lưu ý, nhu cầu, giá thuê và tỷ lệ lấp đầy ở mỗi địa phương rất khác nhau. “Có quỹ đất nhưng doanh nghiệp không đủ khả năng thuê, thì chính sách vẫn chưa thực sự đến được với doanh nghiệp” - đại biểu nêu và đề nghị địa phương được lựa chọn giải pháp phù hợp, thay vì áp dụng một tỷ lệ diện tích cố định cho mọi nơi.

Đại biểu Lê Thanh Hoàn (đoàn Thanh Hóa) đề nghị rà soát kỹ cơ chế giảm tiền thuê đất và hoàn trả cho chủ đầu tư hạ tầng, quy định về sử dụng nhà, đất là tài sản công, cũng như thẩm quyền quyết định chính sách hỗ trợ từ ngân sách địa phương. Theo đại biểu, các cơ chế này cần được làm rõ để thống nhất với pháp luật về đất đai, tài sản công và ngân sách. Đại biểu cũng đề nghị giải trình cụ thể hình thức, cách thực hiện phiếu hỗ trợ.

Ở chính sách tín dụng, đại biểu Dương Khắc Mai (đoàn Lâm Đồng) đánh giá cao hướng mở rộng cho vay dựa trên xếp hạng tín nhiệm, dòng tiền, tài sản vô hình và sản phẩm tài chính sáng tạo.

Đại biểu Lương Thị Hoa (đoàn Thanh Hóa) tán thành chủ trương mở rộng khả năng tiếp cận vốn, đồng thời đề nghị làm rõ phạm vi tài sản được sử dụng làm căn cứ hỗ trợ và rà soát cơ chế hoạt động của các quỹ, bảo đảm kiểm soát được rủi ro tài chính.

Đại biểu Tô Ái Vang (đoàn Cần Thơ) phát biểu. Ảnh: Quochoi.vn

Đối với chính sách dành thị trường mua sắm công cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đại biểu Lã Thanh Tân (đoàn Hải Phòng) đánh giá, đây là hướng mở rộng thị trường có ý nghĩa. Việc thực hiện cần gắn với năng lực doanh nghiệp, loại gói thầu, tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng cung ứng, đồng thời bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách và tính cạnh tranh.

Nhiều ý kiến cũng quan tâm đến việc hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển thành doanh nghiệp. Đại biểu Dương Khắc Mai đánh giá, gói hỗ trợ tại dự thảo tương đối toàn diện và đề nghị bảo đảm liên thông giữa đăng ký kinh doanh, thuế, bảo hiểm xã hội, hóa đơn điện tử và kế toán, hạn chế yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại dữ liệu đã có.

Từ thực tiễn địa phương, đại biểu Lương Thị Hoa nhận định, doanh nghiệp còn khó tiếp cận hỗ trợ, dữ liệu phân tán, phương thức hỗ trợ vẫn nặng về đầu vào. Vì vậy, theo đại biểu, sửa luật lần này cần làm cho chính sách dễ tiếp cận hơn và đo lường được hiệu quả rõ hơn./.