Không để người dân, doanh nghiệp tự tìm xem quy định nào được ưu tiên áp dụng

Sáng 28/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách lần thứ nhất thảo luận một số nội dung trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai, nhiệm kỳ khóa 16.

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho biết ngay từ đầu nhiệm kỳ, Quốc hội đã xử lý khối lượng lập pháp rất lớn.

Kỳ họp thứ 2 tới đây dự kiến xem xét khoảng 45 dự án luật, nghị quyết quy phạm pháp luật, trong đó nhiều dự án có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến tổ chức bộ máy, môi trường đầu tư, sản xuất, kinh doanh và quyền, lợi ích của người dân, doanh nghiệp.

Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách. Ảnh: Media QH

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, khối lượng lớn, thời gian gấp nhưng chất lượng không được phép giảm.

"Càng làm nhanh càng phải chắc; càng sửa nhiều luật, càng phải bảo đảm tính hệ thống; càng phân cấp, phân quyền mạnh càng phải rõ trách nhiệm và kiểm soát quyền lực tốt hơn", Chủ tịch Quốc hội quán triệt.

Ông mong muốn hội nghị là “bộ lọc chất lượng” trước khi các dự án luật được trình Quốc hội.

Gợi mở một số vấn đề, Chủ tịch Quốc hội khẳng định "phải bắt đầu từ chất lượng chính sách, không bắt đầu từ số lượng điều khoản".

Theo đó, mỗi dự án luật phải trả lời được những câu hỏi căn bản: "đang giải quyết vấn đề gì của thực tiễn, vì sao phải sửa luật, chính sách mới tạo ra giá trị gì, tác động đến ai, chi phí tuân thủ ra sao; nguồn lực thực hiện ở đâu, ai chịu trách nhiệm đến cùng".

Thứ hai, Chủ tịch Quốc hội lưu ý "phải thể hiện thực chất tư duy lập pháp mới". Luật cần tập trung vào những vấn đề thuộc thẩm quyền Quốc hội, có tính nguyên tắc, ổn định; những vấn đề thường xuyên biến động thì giao đúng thẩm quyền để bảo đảm linh hoạt trong điều hành.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu khai mạc. Ảnh: Media QH

Ông cho rằng cần rõ việc phân định giữa lập pháp và lập quy không có nghĩa là chuyển phần khó xuống nghị định, thông tư.

Ngược lại, Chủ tịch Quốc hội nhìn nhận không nên đưa vào luật quá nhiều quy trình kỹ thuật, nghiệp vụ, những nội dung thường xuyên thay đổi.

"Luật ngắn hơn nhưng không mỏng về chính sách. Quy định ít hơn nhưng trách nhiệm phải rõ hơn. Ổn định hơn nhưng vẫn phải đủ khả năng thích ứng với thực tiễn. Pháp luật phải theo kịp cuộc sống, nhưng theo kịp không có nghĩa là chạy theo cuộc sống bằng việc sửa luật liên tục", Chủ tịch Quốc hội nêu quan điểm.

Không thể bỏ hồ sơ giấy nhưng lại tạo thêm hồ sơ điện tử tương tự

Thứ ba, Chủ tịch Quốc hội cho biết "phải làm luật trong tư duy hệ thống". Trong một kỳ họp xem xét nhiều dự án có quan hệ chặt chẽ với nhau, nếu chỉ hoàn thiện từng luật riêng lẻ thì chưa đủ. Ông đề nghị rà soát thật kỹ sự thống nhất về khái niệm, thẩm quyền, trình tự, thủ tục, phân cấp, phân quyền, đất đai, tài chính, dữ liệu và thời điểm có hiệu lực…

Các đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tham dự hội nghị. Ảnh: Media QH

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu không thể gỡ một điểm nghẽn ở luật này lại tạo thêm một điểm nghẽn ở luật khác; không để cùng một vấn đề nhưng mỗi luật quy định một cách; càng không để người dân và doanh nghiệp phải tự đi tìm xem quy định nào được ưu tiên áp dụng…

Thứ tư, Chủ tịch Quốc hội cho biết "phải nhìn từng quy định từ phía thực thi". Luật không kết thúc ở thời điểm Quốc hội biểu quyết thông qua. Giá trị của luật chỉ được khẳng định khi đi vào cuộc sống. Do đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần kiểm tra rất kỹ ai thực hiện, cấp nào thực hiện, nguồn lực ở đâu, dữ liệu ở đâu, trách nhiệm đến đâu, có phát sinh thêm thủ tục hoặc điều kiện hay không?

Đặc biệt, phải bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp và yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, phân cấp không chỉ là chuyển việc xuống; phải chuyển đồng bộ thẩm quyền, nguồn lực, dữ liệu và trách nhiệm.

"Không thể số hóa một quy trình bất hợp lý rồi coi đó là cải cách; không thể bỏ một hồ sơ giấy nhưng lại tạo thêm một hồ sơ điện tử tương tự. Văn bản quy định chi tiết phải được chuẩn bị đồng thời; không để luật có hiệu lực nhưng phải chờ nghị định, chờ thông tư", Chủ tịch Quốc hội phát biểu.

Chủ tịch Quốc hội: Một đạo luật tốt phải chắc từ chính sách, chặt trong quy định, thống nhất trong hệ thống, thông suốt khi thực thi. Ảnh: Media QH

Cuối cùng là phát huy vai trò của đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách.

Chủ tịch Quốc hội mong muốn mỗi ý kiến tại hội nghị không chỉ dừng ở câu chữ, mà phải là kết quả của nghiên cứu hồ sơ, đối chiếu thực tiễn và nhìn trong tổng thể hệ thống pháp luật. Các đại biểu cần cho ý kiến rõ dự án nào đã đủ điều kiện trình Quốc hội xem xét, thông qua; dự án nào còn phải tiếp tục hoàn thiện.

Với những dự án mà chính sách lớn còn nhiều ý kiến khác nhau, đánh giá tác động chưa đầy đủ, quan hệ với các luật khác chưa được xử lý thấu đáo hoặc điều kiện thực hiện chưa bảo đảm thì cần mạnh dạn đề nghị tiếp tục hoàn thiện.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý: "Không lấy tiến độ thay cho chất lượng, không lấy số lượng luật được thông qua làm thước đo thành công của công tác lập pháp".

Thước đo cuối cùng không phải là thông qua được bao nhiêu luật, mà là sau khi luật được ban hành, bộ máy có vận hành tốt hơn không; người dân, doanh nghiệp có thuận lợi hơn không; nguồn lực xã hội có được giải phóng không; năng lực quản trị quốc gia có được nâng lên không.