Chuyển tư duy từ đô thị đi 'xin' cơ chế thành đô thị kiến tạo cơ chế và chịu trách nhiệm về kết quả

Tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, sáng nay, 7/8, Quốc hội thảo luận tại Tổ về: dự án Luật Phát triển đô thị; dự ánLuật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật có liên quan đến thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường; dự ánLuật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tần số vô tuyến điện, Luật Viễn thông, Luật Giao dịch điện tử và Luật Chuyển giao công nghệ.

Quyền ban hành quy định khác Trung ương cần hướng tới mục tiêu "tốt hơn" và "nhanh hơn", chứ không chỉ là "khác"

Thảo luận về dự án Luật Phát triển đô thị tại Tổ 2, Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh, các ĐBQH đánh giá rất cao Ban soạn thảo đã chuẩn bị hết sức công phu, hồ sơ rất đồ sộ và được chuẩn bị rất kỹ lưỡng với mục tiêu chuyển tư duy để Thành phố Hồ Chí Minh và các đô thị lớn, từ những đô thị đi "xin" cơ chế trở thành những đô thị kiến tạo ra cơ chế và chịu trách nhiệm về kết quả đạt được.

Các đại biểu cũng ghi nhận, dự thảo Luật trình Quốc hội đã mở ra rất nhiều cơ chế mới để tạo điều kiện cho doanh nghiệp, không chỉ thúc đẩy doanh nghiệp mà còn tạo động lực phát triển chung cho TP. Hồ Chí Minh và các đô thị.

ĐBQH Nguyễn Vũ Trung phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 2

Bên cạnh đó, để tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật, ĐBQH Nguyễn Vũ Trung cho rằng, cần chuyển từ tư duy "được làm gì" sang "được quyết định gì, trừ những việc luật cấm”.

Theo đại biểu, dự thảo Luật đã có những cụm từ rất mạnh như "phân quyền triệt để", "toàn diện", nhưng về cơ bản vẫn "thiên về liệt kê".

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung một nguyên tắc vào Điều 3 của dự thảo Luật: Đối với những vấn đề phát sinh từ yêu cầu quản trị đô thị đặc biệt mà pháp luật chưa quy định hoặc chưa giao rõ thẩm quyền thì chính quyền thành phố được quyết định và chịu trách nhiệm, trừ lĩnh vực thuộc thẩm quyền riêng của cơ quan Trung ương hoặc pháp luật quy định cấm. "Như vậy sẽ tạo được không gian rất rộng", đại biểu nhấn mạnh.

Điều 7 cho phép thành phố điều chỉnh trình tự, thủ tục và quy định các biện pháp đặc thù.

Theo đại biểu Nguyễn Vũ Trung, quyền ban hành quy định khác Trung ương cần hướng tới mục tiêu "tốt hơn" và "nhanh hơn", chứ không chỉ là "khác".

Do đó, cần hoàn thiện quy định này theo hướng: Quy định của thành phố được ưu tiên áp dụng nếu tạo điều kiện thuận lợi hơn, hiệu quả hơn cho người dân, doanh nghiệp; rút ngắn thời gian hoặc giảm chi phí tuân thủ mà không làm giảm tiêu chuẩn về an toàn, môi trường, sức khỏe cộng đồng và quyền con người.

"Tôi cho rằng đây là một điểm đột phá. Nếu làm được như vậy thì sẽ tạo động lực nâng cao các tiêu chuẩn của TP. Hồ Chí Minh so với các tiêu chuẩn chung", đại biểu nhận định.

Liên quan đến Điều 8, đại biểu Nguyễn Vũ Trung cho rằng, "đây phải là một sandbox về thể chế tổng quát của thành phố".

Đánh giá Điều 8 hiện nay "đã rất mạnh" khi cho phép thành phố thí điểm cả những vấn đề khác luật hoặc chưa có pháp luật, tuy nhiên, đại biểu đề nghị bổ sung quy định: Kết quả thí điểm được đánh giá đạt yêu cầu thì thành phố được tiếp tục áp dụng cho đến khi cơ quan có thẩm quyền ban hành quy định thay thế.

Bổ sung cơ chế bù trừ và thực hiện nghĩa vụ tài chính bù trừ giữa hai vị trí đất khác nhau nhưng cùng thuộc một dự án tổng thể

Điều 36 dự thảo Luật quy định về quản lý, sử dụng và bảo vệ tài nguyên. ĐBQH Nguyễn Thế Duy cho biết, từ thực tiễn cho thấy TP. Hồ Chí Minh có nhu cầu đầu tư rất lớn về hạ tầng, bao gồm cao tốc, đường vành đai, metro, đường sắt lưỡng dụng và đường sắt hàng hóa.

Để thực hiện các dự án này cần nguồn lực ngân sách rất lớn. Nếu thực hiện các phương án tài chính như vay hoặc phát hành trái phiếu thì địa phương sẽ phải trả lãi vay và các chi phí tài chính khác. Đây đều là những khoản chi rất lớn.

ĐBQH Nguyễn Thế Duy phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 2

Do đó, để huy động được nguồn lực từ cả kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân trong giai đoạn tới, theo đại biểu, nên bổ sung cơ chế cho phép khấu trừ nghĩa vụ tài chính khi thực hiện dự án tại hai vị trí địa lý khác nhau, đặc biệt đối với các dự án đường sắt lưỡng dụng và phát triển đô thị theo mô hình TOD.

Ví dụ, Luật Đất đai hiện hành đã có quy định về việc nhà đầu tư ứng trước vốn và được khấu trừ vào chi phí đầu tư, hay cơ chế đầu tư hạ tầng trước rồi được hoàn trả sau.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thế Duy đề xuất cho phép các nhà đầu tư, doanh nghiệp nhà nước hoặc doanh nghiệp tư nhân đã có sẵn quỹ đất hoặc hạ tầng cơ sở, hạ tầng thiết chế xã hội, được tham gia ngay vào quá trình giải phóng mặt bằng, di dời các khu công nghiệp hiện hữu gây ô nhiễm hoặc các khu nhà ở cũ, nhà xen kẹt trong quá trình tái thiết đô thị.

Ví dụ, đối với những khu công nghiệp đã hoạt động nhiều năm, gây ô nhiễm hoặc chỉ còn thời hạn thuê khoảng 10 đến 15 năm thì có thể đồng thời thực hiện việc di dời, tái thiết và huy động nguồn lực từ khu vực kinh tế tư nhân cũng như kinh tế nhà nước.

"Nếu thực hiện tốt cơ chế này thì TP. Hồ Chí Minh sẽ đạt được nhiều mục tiêu: thứ nhất, tái thiết đô thị hiệu quả; thứ hai, di dời được các khu công nghiệp và nhà máy sản xuất cũ; thứ ba, giảm áp lực chi ngân sách nhà nước cùng lúc cho hạ tầng kết nối, hạ tầng đầu tư".

Nhấn mạnh như vậy, đại biểu Nguyễn Thế Duy đề xuất bổ sung vào Điều 36 cơ chế bù trừ và thực hiện nghĩa vụ tài chính bù trừ giữa hai vị trí đất khác nhau nhưng cùng thuộc một dự án chung, ví dụ dọc tuyến đường sắt hoặc tuyến đường TOD.

Đô thị đặc biệt phải có nền tảng xã hội bền vững, phong phú và văn minh

Nhấn mạnh một đô thị đặc biệt phải có nền tảng xã hội bền vững, phong phú và văn minh, trong đó, đời sống sức khỏe của cư dân thành phố là một vấn đề rất quan trọng, ĐBQH Lê Văn Khảm đề nghị cần có thêm các chính sách nhằm bảo đảm sự công bằng và hiệu quả trong tiếp cận dịch vụ y tế.

Theo đại biểu, quan điểm và cách tiếp cận về y tế cơ sở đã được xác định rất rõ trong nhiều chủ trương, chính sách cũng như các quy định của pháp luật. Trong dự thảo Luật hiện nay cũng có một số quy định nhằm tăng cường hệ thống y tế các cấp, trong đó có y tế cơ sở và các trạm y tế xã, phường.

ĐBQH Lê Văn Khảm phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 2

Đại biểu đề xuất thêm một cơ chế cụ thể để bảo đảm mỗi người dân thành phố đều được chăm sóc sức khỏe liên tục theo vòng đời, theo đúng chủ trương được nêu trong Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị, được thực hiện thông qua hoạt động có tính chủ động của y tế xã, phường. Nghĩa là mỗi người dân đều được quản lý sức khỏe, được cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu, bao gồm phòng bệnh, khám, chữa bệnh ban đầu cũng như các hoạt động nâng cao sức khỏe do y tế cơ sở thực hiện.

Các đại biểu Quốc hội TP. Hồ Chí Minh tại phiên thảo luận Tổ 2

Theo đại biểu, nguồn tài chính cho các hoạt động trên, ngoài phần được bảo hiểm y tế hoặc ngân sách nhà nước chi trả theo quy định của pháp luật, thì phần còn lại nên do ngân sách thành phố bảo đảm, tính theo số dân của từng khu vực quản lý.

Đồng thời, cần có cơ chế khoán tổng chi và điều chỉnh theo nhu cầu cũng như kết quả hoạt động. Nghĩa là khi nhu cầu tăng lên, hoạt động hiệu quả hơn thì tiếp tục điều chỉnh tăng mức chi này. Cách thức quản lý là quản lý theo danh mục công việc hoặc nhiệm vụ được xác định rõ, đo lường khối lượng công việc đã thực hiện và đánh giá chất lượng. Người trực tiếp thực hiện là nhân viên y tế cơ sở và họ sẽ được chi trả theo kết quả hoạt động với mức thu nhập xứng đáng.

ĐBQH Võ Hoàng Ngân phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 2

ĐBQH Tạ Văn Đẹp phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 2

ĐBQH Phạm Trọng Nhân phát biểu tại Phiên thảo luận Tổ 2