Chuyện về nữ Anh hùng Hồ Thị Kim Thanh

Vết thương chưa lành trên thân thể

Trên chiếc bàn gỗ bạc màu đặt giữa phòng, tôi chú ý đến cuốn sách có tựa đề: “Sống trong lòng dân”. Đó là cuốn hồi ký của bà, được Nhà xuất bản Quân đội nhân dân in ấn và phát hành. Lật mở từng trang sách, tôi thấy rõ hiện thực khốc liệt của chiến tranh bởi những trận càn quét, giết hại dân lành của quân giặc. Chính những trang sách ấy đã giúp tôi hiểu sâu hơn về cuộc đời hoạt động cách mạng đầy gian khổ, mất mát hy sinh nhưng dũng cảm, kiên cường của bà…

Anh hùng Hồ Thị Kim Thanh, Trưởng ban Liên lạc Hội Liên hiệp Phụ nữ Giải phóng Khu V giao lưu tại chương trình “Vang mãi bản hùng ca Phụ nữ Khu 5”.

“Cuộc đời Anh hùng Hồ Thị Kim Thanh là một hành trình cống hiến không một ngày ngơi nghỉ, nối dài từ thuở thiếu thời cho đến những năm tháng xế chiều”. Năm bà 12 tuổi đã biết băng rừng lội suối làm giao liên mật cho Huyện ủy Tam Kỳ. Từ năm 1955 đến 1975, trọn vẹn suốt 20 năm kháng chiến chống Mỹ, trải qua nhiều nhiệm vụ, từ cô y tá chiến khu, người chiến sĩ trực tiếp ra trận, cho đến một nữ Bí thư Thị ủy Tam Kỳ, tổng chỉ huy lực lượng đấu tranh chính trị trong chiến dịch xuân Mậu Thân 1968. Khi đất nước thống nhất, người phụ nữ ấy vẫn miệt mài cống hiến cho công tác kiểm tra Đảng của Tỉnh ủy Quảng Nam - Đà Nẵng, rồi lại lặn lội với từng con hẻm, góc phố ở Đà Nẵng để làm công tác dân vận bằng tất cả cái tâm của một người đi trước.

Bước sang tuổi 57, sau khi nhận quyết định nghỉ hưu vào năm 2000, nhưng Anh hùng Hồ Thị Kim Thanh không cho phép mình “ngơi nghỉ”. Bà tiếp tục tham gia hoạt động đoàn thể ngay tại địa phương. Suốt nhiều năm sau đó, bà giữ chức bí thư chi bộ khối phố 10, khối phố 13, rồi làm Chi hội trưởng Hội Cựu chiến binh phường Hải Châu I. Dù nơi đâu, hay bất cứ vị trí nào bà luôn nêu cao vai trò trách nhiệm, cống hiến hết mình cho tổ chức, cho tập thể.

Ở độ tuổi ngoài 80 nhưng bà vẫn rất minh mẫn. Khi tôi hỏi về những vết thương từ thời chiến tranh, giọng bà nhỏ nhẹ: “Trái gió, trở trời là cái đầu lại nhức buốt. Thủ phạm chính là những ria của mảnh đạn năm xưa găm vào, giờ nó vẫn nằm im trong da đầu đấy cháu ạ!”.

Lắng nghe bà kể, tôi như hình dung ra vóc dáng nhỏ bé của người con gái ấy trước những mất mát tột cùng của cuộc chiến. Ba mẹ hy sinh, anh chị em tập kết ra Bắc, trong này còn có mình bà. Lòng dũng cảm và căm thù giặc đã tôi luyện nên một tinh thần thép từ thuở bà mới 12 tuổi. Ánh mắt kiên định, bà nói: “Hồi đó bom đạn giặc dữ lắm, nhà cửa sập, người thân ngã xuống. Nhưng chúng nó chỉ cướp được thể xác, phá được nhà cửa thôi, chứ làm sao khuất phục được cái gan, cái chí của tôi. Còn gì để mất ngoài lòng yêu nước đâu, nên kiên quyết ở lại giữ đất, giữ làng, hoạt động cách mạng, tôi không sợ gì hết!”. Nghe bà kể chuyện, tôi hiểu rằng bom đạn kẻ thù có thể lấy đi của bà những người thân yêu, nhưng lại bất lực trước lòng yêu nước sắt son và sự dũng cảm kiên cường của người con gái “đất Quảng” năm nào.

Ký ức về một thời lửa đạn

Căn phòng nhỏ lặng đi khi bà kể về những ký ức mộc mạc nhưng khốc liệt của chiến tranh. Bà bảo, bà chẳng nhớ mình được nhận bao nhiêu tấm huân chương, nhưng cái cảm giác ấm nóng trên lưng trong một trận đánh năm xưa thì mãi mãi không bao giờ quên được. Yên lặng hồi lâu, bà chậm rãi kể… “Trong trận đánh tại đồn Phước Lâm (Huyện Tiên Phước – Quảng Nam, nay thuộc xã Tiên Phước – TP Đà Nẵng) vào cuối năm 1961, lúc đó đạn địch bắn xối xả, đồng đội bị thương nặng, tôi chạy ra cõng 3 đồng chí vào chữa trị, sau đó hỗ trợ thêm 2 đồng chí nữa. Lúc đó không hề biết mệt là gì, bộ đội mình bị thương nặng nhiều lắm. Lúc tôi cõng thương binh, máu của đồng đội đổ ra thấm ướt cả lưng áo, nhưng cố gắng chạy thật nhanh để đưa được đồng đội vào vị trí an toàn sớm nhất” - Giọng bà nghẹn lại.

Nghe bà kể, tôi tưởng tượng hình ảnh một cô gái mảnh khảnh, nhưng với sức mạnh phi thường không quản hiểm nguy để giành giật sự sống cho 5 đồng đội từ tay tử thần. Với những người chiến sĩ trên chiến trường Khu 5 ngày ấy, tình đồng chí, đồng đội được đánh đổi bằng xương, bằng máu và cả sự mất mát, hy sinh..

Anh hùng Hồ Thị Kim Thanh (bên trái) trò chuyện cùng Trung tá Lê Thị Hồng Vân, Trợ lý Phòng công tác Quần chúng Quân khu 5.

Không chỉ gan góc nơi chiến trường, người con gái ấy còn mưu trí, dũng cảm khi hoạt động ngay trên địa bàn đóng quân của địch. Bà đóng giả người đi thăm nuôi tù nhân để chuyển thư từ, thông tin mật từ cơ sở Đảng vào tận tay các cán bộ đang bị giam giữ tại nhà tù Hội An. Mỗi chuyến đi là một lần đối mặt với sự rình rập, theo dõi của kẻ định. Những lần phải bò qua hai hàng rào ấp chiến lược để bám nắm cơ sở, chỉ cần một sơ sẩy nhỏ là đổi bằng mạng sống, thế nhưng nhờ sự lanh lợi, mưu trí của bà, những bức thư mật vẫn được chuyển đi an toàn, giữ vững mạch máu thông tin cho phong trào cách mạng. Sau mỗi trận càn, làng mạc bị tàn phá, chính bà lại đến từng nhà, gặp từng người để vận động bà con từ vùng địch trở về làng cũ ổn định cuộc sống, tăng gia sản xuất, tiếp tục làm hậu phương cho tiền tuyến.

Thời bình, cuộc sống ấm no, hạnh phúc, nhưng Anh hùng Hồ Thị Kim Thanh luôn căn dặn thế hệ trẻ về bài học dân vận: “Sức mạnh không chỉ đến từ tinh thần chiến đấu dũng cảm, mà cốt lõi nằm ở phương pháp vận động quần chúng. Bởi lẽ, sự nghiệp cách mạng là sự nghiệp của toàn dân. Chỉ khi có dân giúp sức, có dân đồng lòng thì cuộc nổi dậy mới đi đến thắng lợi cuối cùng. Nhân dân chính là hậu phương lớn, là lực lượng quyết định mọi thành bại. Vì vậy, công tác dân vận suy cho cùng chính là xây dựng lòng dân, vì dân mà phục vụ”.

Trò chuyện với Anh hùng Hồ Thị Kim Thanh, tôi càng thêm khâm phục tấm lòng kiên trung, bất khuất của người chiến sĩ cách mạng. Bà chính là tấm gương ngời sáng về tình yêu quê hương, đất nước cho thế hệ hôm nay noi theo…