CIA giải mật 100 trang báo cáo: Mỹ đã biết gì về âm mưu của Osama bin Laden trước vụ 11/9?

Hai tòa tháp của Trung tâm Thương mại Thế giới bốc cháy vào ngày 11/9/2001. (Ảnh: AP)

Rốt cục, không hề có gói thuốc nổ nào cả. Nhưng ba năm sau lời cảnh báo đó, vào ngày 11/9/2001, bốn chiếc máy bay đã tạo nên vụ tấn công khủng bố rúng động toàn cầu. Hai chiếc bị không tặc khống chế để đâm vào Trung tâm Thương mại Thế giới ở thành phố New York, một chiếc đâm vào Lầu Năm Góc ở Washington, và một chiếc khác - vốn nhắm vào tòa nhà Quốc hội Mỹ - đã rơi xuống một cánh đồng ở Pennsylvania sau khi các hành khách anh dũng chống trả nhóm khủng bố.

Mới đây, Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) đã giải mật và công bố hơn 100 trang tài liệu báo cáo tình báo dành cho Tổng thống Clinton và George W. Bush, trong đó đề cập đến mối đe dọa từ al-Qaeda và Osama bin Laden trong giai đoạn trước sự kiện 11/9.

Việc giải mật này lần đầu tiên mang đến cho công chúng Mỹ cái nhìn đầy ám ảnh về những thông tin mà hai vị tổng thống đã tiếp nhận nhưng lại không có hành động ứng phó kịp thời.

Các tài liệu này cho thấy một chuỗi cảnh báo kéo dài nhiều năm về việc Osama bin Laden đang cân nhắc thực hiện một cuộc tấn công ngay tại Mỹ hoặc nhắm vào các cơ sở của Mỹ ở nước ngoài. Những mảnh ghép thông tin tình báo - như ý định tấn công một trung tâm thương mại ở Washington, tìm kiếm vật liệu bom hạt nhân, phát động tấn công bằng vũ khí hóa học hay bắt cóc công dân Mỹ - xuất hiện rải rác trong báo cáo.

Các tài liệu này không làm thay đổi về cơ bản nhận định của các nhà sử học về những gì chính phủ Mỹ đã biết trước các vụ tấn công, hay lý do họ thất bại trong việc dự báo chúng.

Một báo cáo năm 2004 của Ủy ban Quốc gia về các Vụ Tấn công Khủng bố nhằm vào Mỹ cho thấy, mặc dù cộng đồng tình báo đã cảnh báo hai chính quyền Nhà Trắng kế nhiệm về mối đe dọa từ al-Qaeda, nhưng họ đã không thể dự báo hoặc truyền tải đầy đủ mức độ và tính cấp bách của các mối đe dọa đó.

Ngoài ra, cơ cấu tình báo bị chia cắt, thiếu sự phối hợp liên ngành đã ngăn cản các chuyên gia phân tích tại những cơ quan khác nhau kết nối các dữ kiện lại với nhau một cách hiệu quả.

Các học giả nghiên cứu về giai đoạn cuối những năm 1990 cho biết, đó cũng là thời điểm CIA rơi vào tình trạng vô cùng hoang mang, thiếu định hướng.

Ông Jeffrey Rogg, một nhà sử học chuyên nghiên cứu về cộng đồng tình báo tại Đại học Texas ở Austin, nhận định: "Ngay cả khi một bộ phận nào đó trong cơ quan lên tiếng cảnh báo gay gắt về một mối đe dọa, thì xét cho cùng, họ có thể vẫn không được lắng nghe, vì đây vẫn là một tổ chức có quy mô rất lớn”.

Tuy nhiên, việc công bố các tài liệu này vẫn mang ý nghĩa lịch sử quan trọng và đầy sức hút, bởi CIA vốn coi các tài liệu thuộc "Bản tin Tình báo Hằng ngày dành cho Tổng thống" là những thông tin mật nhạy cảm bậc nhất.

Bản cảnh báo của CIA đề ngày 6/8/2001 có tiêu đề "Bin Laden quyết tâm tấn công nước Mỹ”. Tài liệu này cho biết, các thành viên al-Qaeda đã cư trú hoặc di chuyển đến Mỹ "trong nhiều năm" và tổ chức này "dường như duy trì một mạng lưới hậu cần có khả năng hỗ trợ các cuộc tấn công”.

Đồng thời, thông tin từ FBI vào thời điểm đó cũng chỉ ra "những dấu hiệu hoạt động đáng ngờ tại Mỹ, phù hợp với các bước chuẩn bị cho hành động không tặc hoặc các hình thức tấn công khác, bao gồm cả việc theo dõi, quan sát các tòa nhà liên bang ở New York”.

Tài liệu cuối cùng trong đợt công bố này đề ngày 12/9, vào lúc 4h sáng. Báo cáo dẫn lời một "người Ả-rập", người cho biết các cuộc tấn công ngày 11/9 là kết quả của quá trình lên kế hoạch suốt hai năm. Theo người này, đó là "sự khởi đầu của cơn thịnh nộ".