Cô đơn ngay trong nhà mình!

Điện thoại thông minh, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến đang giúp cuộc sống trở nên thuận tiện hơn. Chỉ cần vài cú chạm tay, người ta có thể làm việc, mua sắm, trò chuyện, giải trí… mà không cần bước ra khỏi nhà. Cũng chính từ đó, nhiều gia đình bắt đầu xuất hiện những khoảng lặng đáng lo: cha mẹ "sống online", con trẻ thu mình trong thế giới riêng, những bữa cơm thiếu tiếng nói cười, những cuộc trò chuyện dần ngắn lại...

Tuy gần mà xa

Mỗi tối, gia đình chị N.T.H (ngụ phường Xóm Chiếu, TP HCM) lại quay quần bên mâm cơm cùng nhau. Chồng chị vừa ăn vừa xem tin tức trên điện thoại, con trai lớn đeo tai nghe nghe nhạc, con gái nhỏ cầm máy tính bảng xem hoạt hình, còn chị liên tục nhắn tin. Đủ 4 thành viên nhưng mỗi người lại chìm trong một thế giới riêng, gần như không có những cuộc chuyện trò với nhau. "Do bán hàng online nên điện thoại gần như là vật bất ly thân với tôi, có khách nhắn thì tôi phải tranh thủ trả lời, riết thành thói quen. Nhiều lúc cả buổi tối, vợ chồng không nói với nhau được mấy câu, còn với con cũng chỉ quanh quẩn: Học bài chưa?" - chị H. chia sẻ

Không riêng gia đình chị H. rơi vào tình trạng "tuy gần mà xa", gia đình anh T.Q.M (phường Nhiêu Lộc, TP HCM) từng có khoảng thời gian căng thẳng chỉ vì… chiếc điện thoại. Anh M. làm công việc tổ chức sự kiện, thường xuyên theo dõi công việc qua các nhóm chat. Vợ anh là nhân viên công ty môi giới bất động sản, cũng gần như phụ thuộc vào điện thoại. Hai vợ chồng thường xuyên cãi vã khi ai cũng cho rằng đối phương quá vô tâm với gia đình. Cho đến khi cô con gái nhỏ (học lớp 2) bật khóc vì bị cha mẹ rầy la, trách rằng ba mẹ "thích chơi với điện thoại hơn chơi với con", cả hai mới giật mình.

"Tôi nhận ra vợ chồng mình đã quá cuốn vào công việc, đến mức không còn đủ thời gian để quan tâm hay lắng nghe con đang nghĩ gì. Bây giờ vợ chồng tôi đã dần hạn chế dùng điện thoại trong bữa ăn và chịu khó nghe con tâm sự nhiều hơn… Không khí gia đình cũng dần đổi khác, các thành viên trò chuyện với nhau nhiều hơn. Có hôm cả nhà quây quần kể chuyện cười, cô con gái nhỏ bất chợt nói: "Lâu rồi mới thấy nhà mình vui như vậy" - anh M. kể.

Minh họa AI: HUỲNH HIẾU

Là giáo viên mầm non, ngoài giờ lên lớp, soạn giáo án..., mỗi tối, chị P.T.L (phường Thủ Đức) thường lướt mạng xã hội để "xả stress". Nhà chỉ có 2 mẹ con, thấy mẹ ôm điện thoại, con gái 9 tuổi cũng ôm iPad xem TikTok hoặc chơi game. Có những tối, hai mẹ con nằm cạnh nhau nhưng mỗi người lại chìm vào một màn hình riêng. Người lớn bật cười trước video trên mạng, còn con trẻ cũng vui buồn theo thế giới trong chiếc điện thoại của mình

Một lần mất điện đột xuất gần 1 giờ, WiFi cũng ngắt. Con gái ôm chiếc iPad đi tới đi lui rồi thở dài vì không còn gì để xem. Điện thoại chị cũng gần cạn pin. Trong khoảng lặng bất đắc dĩ ấy, hai mẹ con nằm cạnh nhau, thủ thỉ đủ chuyện từ lớp học đến trên đường đi. Chị L. chợt nhận ra lâu lắm rồi mới nghe con nói nhiều như vậy. "Bình thường con rất ít nói, hỏi gì cũng trả lời cụt ngủn. Hôm đó không có điện thoại mới thấy con có rất nhiều điều muốn nói" - chị L. tâm sự. Chị nhận ra bấy lâu nay mình nghĩ chỉ cần ở cạnh con là đủ, trong khi điều con cần là sự lắng nghe và cảm nhận sự quan tâm từ cha mẹ.

"Không màn hình", được hay không?

Công nghệ số đã và đang làm thay đổi cách giao tiếp trong gia đình, khiến các thành viên dù hiện diện đầy đủ nhưng lại thiếu sự kết nối.

Chuyên gia tâm lý Ngô Minh Thy cho rằng một trong những biểu hiện đáng lo hiện nay là cô đơn trong chính gia đình mình. Điều nguy hiểm không nằm ở chiếc điện thoại mà ở chỗ con người để công nghệ lấy mất thời gian dành cho nhau. Khi cha mẹ thường xuyên dùng trong bữa ăn, ít trò chuyện hoặc chơi cùng con, trẻ dễ có cảm giác mình không được quan tâm. Lâu dần, trẻ ngại chia sẻ, tìm niềm vui ở thế giới ảo hoặc thu mình.

"Nhiều phụ huynh than con nghiện điện thoại nhưng chính người lớn cũng đang lệ thuộc vào mạng xã hội mà không nhận ra. Trẻ học bằng cách quan sát người lớn. Nếu cha mẹ lúc nào cũng cầm điện thoại trên tay thì rất khó yêu cầu con tự giác rời màn hình" - bà Thy phân tích.

ThS xã hội học Trần Minh Đạt chỉ ra trong xã hội hiện đại, điện thoại và mạng xã hội là công cụ cần thiết cho công việc, học tập và kết nối. Vấn đề nằm ở chỗ nhiều gia đình đang thiếu những khoảng thời gian chất lượng dành cho nhau. Nếu không chủ động tạo sự gắn kết, gia đình không còn là nơi sẻ chia, thấu hiểu và che chở. "Để giữ lửa gia đình giữa nhịp sống số, điều quan trọng nhất là xây dựng lại thói quen giao tiếp trực tiếp. Không cần những điều quá lớn lao, đôi khi chỉ là cùng ăn một bữa cơm không điện thoại, hỏi nhau vài câu về công việc, hay cùng đi dạo cuối tuần. Nhiều gia đình hiện nay bắt đầu áp dụng "quy tắc không màn hình" vào một số khung giờ cố định. Đây không phải cách cấm đoán mà là cơ hội để mọi người quay lại với những tương tác thật" - ông Đạt phân tích.