Cô giáo gieo tình yêu tiếng Chăm từ mái trường

Hơn 33 năm gắn bó với nghề giáo, cô Văn Thị Kim Nương, giáo viên Trường TH&THCS Phan Hiệp (xã Bắc Bình), vẫn bền bỉ với hành trình gìn giữ tiếng nói, chữ viết Chăm. Với cô, mỗi con chữ được gieo hôm nay chính là cách trao truyền cội nguồn văn hóa cho thế hệ mai sau.

Cô giáo Nương hướng dẫn học sinh đọc chữ Chăm

Cô giáo Nương hướng dẫn học sinh đọc chữ Chăm

Gieo chữ từ tình yêu cội nguồn

Trong lớp học tiếng Chăm ở Trường TH&THCS Phan Hiệp, giọng đọc của cô giáo Nương đều đặn vang lên, hòa cùng tiếng đánh vần của học trò. Trên bảng, từng ký tự Chăm được cô nắn nót viết mẫu; dưới lớp, những bàn tay nhỏ cẩn thận đưa từng nét bút trên trang vở. Cô kiên nhẫn hướng dẫn cách phát âm, nhận diện mặt chữ và sửa từng lỗi viết cho các em.

Là người con dân tộc Chăm, am hiểu tiếng nói, phong tục và văn hóa bản địa, cô giáo Nương luôn mong học trò không chỉ biết đọc, biết viết mà còn hiểu được những giá trị văn hóa được gửi gắm trong từng câu chuyện, lời ru, phong tục của ông bà. Em Nguyễn Hoàng Mai Thảo, học sinh lớp 5 chia sẻ: “Em rất thích học tiếng Chăm vì không chỉ được học cách đọc, cách viết những con chữ mới mà còn hiểu thêm về tiếng nói, văn hóa và truyền thống của dân tộc mình”.

Hơn 33 năm công tác, trong đó có 13 năm làm Phó Hiệu trưởng Trường TH&THCS Phan Hiệp, cô giáo Nương đã dành nhiều tâm huyết cho việc dạy tiếng Chăm. Ngôi trường có khoảng 98% học sinh là người Chăm càng khiến cô ý thức sâu sắc hơn trách nhiệm gìn giữ tiếng mẹ đẻ trong môi trường học đường.

Sau khi thực hiện sắp xếp trường lớp, cô tình nguyện trở lại bục giảng, đảm nhận dạy tiếng Chăm cho học sinh từ lớp 1 - lớp 5. Cô chia sẻ: “Tôi muốn cống hiến những gì mình hiểu biết về tiếng mẹ đẻ, truyền tải chữ viết, kiến thức và văn hóa cho các em. Đặc biệt, tôi mong muốn khơi dậy, bảo tồn nghệ thuật ngâm thơ dân gian Chăm đang dần bị mai một”.

Với cô, bài học tiếng Chăm còn là dịp để học trò tìm hiểu Lễ hội Katê, Ramưwan, Lễ hội đạp lửa cầu mưa, nghề làm gốm truyền thống và những nét đẹp trong đời sống cộng đồng. Bởi theo cô: “Dạy học tiếng Chăm không chỉ là dạy một môn học, mà là gìn giữ linh hồn của một nền văn hóa”.

Tiết học tiếng Chăm lớp 5 tại Trường TH&THCS Phan Hiệp

Tiết học tiếng Chăm lớp 5 tại Trường TH&THCS Phan Hiệp

Nỗi niềm sau những trang vở

Tâm huyết là vậy, nhưng hành trình trao truyền tiếng mẹ đẻ vẫn còn nhiều trăn trở. Thời lượng dạy tiếng Chăm hiện chỉ còn 2 tiết/tuần, bằng một nửa trước đây, hạn chế thời gian thực hành của học sinh. Việc soạn giảng trên môi trường số cũng gặp khó do hệ thống dữ liệu giáo dục chưa hỗ trợ phông chữ Chăm phù hợp. Đáng lo hơn, môi trường sử dụng tiếng mẹ đẻ ngày càng thu hẹp. Nhiều em vốn từ còn hạn chế, trong khi không phải phụ huynh nào cũng biết đọc, viết chữ Chăm để hỗ trợ con học tập.

Không chờ điều kiện thuận lợi, cô giáo Nương chủ động thiết kế thẻ từ, trò chơi, ghi âm, làm video gửi nhóm lớp để học sinh luyện tập; chú trọng rèn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết và khuyến khích các em hỗ trợ nhau. Cô còn xây dựng môi trường học tập 3 ngôn ngữ Việt - Anh - Chăm qua hệ thống panô, áp phích, hình ảnh trong trường. Sáng kiến được nhân rộng tại nhiều trường tiểu học trong tỉnh, góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học tiếng Chăm.

Ông Phạm Văn Hạ - Hiệu trưởng Trường TH&THCS Phan Hiệp cho biết: “Cô Nương phụ trách dạy tiếng Chăm ở cả 5 khối lớp tiểu học bởi cô có nhiều năm kinh nghiệm giảng dạy và quản lý. Kinh nghiệm cùng sự am hiểu ngôn ngữ, văn hóa dân tộc của cô là điều kiện thuận lợi để duy trì và nâng cao chất lượng dạy học tiếng Chăm trong trường”.

Ngôn ngữ chỉ thực sự được bảo tồn khi còn hiện diện trong từng gia đình, trong lời trò chuyện hằng ngày và được thế hệ trẻ tiếp nối. “Nếu nghỉ hưu, tôi sẽ mở lớp dạy chữ Chăm miễn phí tại địa phương cho những người có nhu cầu, nhất là thế hệ trẻ. Nếu không bảo tồn thì sẽ mất hết”, cô giáo Nương bày tỏ.

Thanh Thủy .

Nguồn Lâm Đồng: https://baolamdong.vn/co-giao-gieo-tinh-yeu-tieng-cham-tu-mai-truong-475079.html