Cô giáo Hoàng Thị Thủy 14 năm ươm mầm nghệ thuật cho học trò vùng cao

14 năm thanh xuân bám bản

Tờ mờ sáng, khi màn sương đặc quánh còn giăng kín Sín Chéng, cô giáo Hoàng Thị Thủy đã băng qua những nẻo đường đất dốc để tới lớp học. Không gian đẫm sương lạnh ngắt, tiếng gió đại ngàn lùa qua vách đá, bước chân của người giáo viên ấy vẫn đều đặn mỗi ngày. Ở nơi vùng cao còn nhiều thiếu thốn, hành trình mang “sắc màu” đến với học trò dân tộc thiểu số chưa bao giờ là con đường bằng phẳng.

Trở lại thời điểm năm 2012, sau khi tốt nghiệp Trường Cao đẳng Sư phạm, cô gái trẻ Hoàng Thị Thủy nhận quyết định lên công tác tại huyện Si Ma Cai (nay là xã Sín Chéng). Được phân công về Trường Tiểu học số 1 xã Sín Chéng (nay là Trường TH&THCS Bản Mế), cô Thủy đối mặt với thực tế khác xa những hình dung ban đầu. Đó là rào cản ngôn ngữ, sự khác biệt về phong tục tập quán và những cơn rét cắt da cắt thịt của mùa đông vùng cao.

Cô Hoàng Thị Thủy đã có 14 năm gắn bó với Trường Tiểu học số 1 xã Sín Chéng (nay là Trường TH&THCS Bản Mế). Ảnh: Thanh Thảo 

Cô Thuỷ vẫn nhớ như in kí ức những ngày đầu bám bản. Học sinh khi ấy 100% là con em đồng bào dân tộc thiểu số, hoàn cảnh gia đình rất khó khăn. Thời gian đầu, cô Thuỷ cùng đồng nghiệp đi bộ hàng chục cây số đường rừng, men theo những lối mòn nhỏ hẹp để vào từng bản vận động học sinh đến lớp.

Đôi mắt cô đỏ hoe khi nhớ lại những năm tháng ấy: “Các em học sinh phải đi bộ năm, sáu cây số mới tới trường. Mùa đông, nhiệt độ xuống rất thấp mà trên người chỉ có manh áo mỏng dính, thậm chí có em còn phải địu cả đứa em nhỏ mười mấy tháng tuổi lọt thỏm trên lưng đến lớp. Những đêm đầu tiên nằm nghe tiếng gió rít qua khe vách, nhớ nhà da diết tôi đã khóc và tự hỏi liệu mình có thể trụ lại được nơi này hay không?”. Cô vừa kể, giọng nghẹn ngào, không cầm được nước mắt.

Nhưng rồi chính sự ham học hỏi và ánh mắt trong veo của những đứa trẻ nơi đây đã giữ chân người giáo viên trẻ. Cô xót xa khi thấy đôi chân trần nứt nẻ của học trò băng rừng tìm con chữ, và nhận ra rằng đằng sau sự rụt rè là những tâm hồn hồn nhiên, khát khao được khám phá thế giới rộng lớn.

Cô quyết tâm gắn bó với Sín Chéng vì muốn giúp những đứa trẻ ở đây tiếp cận với thế giới rộng lớn. Ảnh: Nhân vật cung cấp

“Nhìn các em, tôi thấy mình có trách nhiệm phải ở lại. Tôi muốn các em có cơ hội học tập, được tiếp xúc với cái đẹp và trở nên tự tin hơn”, cô tâm sự. Cô ở lại không phải vì nơi đây đã hết khó khăn mà bởi cô nhận ra rằng mình đã gắn bó và có tình cảm sâu nặng với mảnh đất này.

Suốt 14 năm qua, cô Thủy đã chọn gắn bó trọn vẹn với Sín Chéng. Cô thuộc từng con đường đất đỏ, nhớ tên từng bản làng và thấu hiểu hoàn cảnh của từng học trò. Sợi dây gắn kết giữa người cô giáo miền xuôi và những đứa trẻ vùng cao cứ thế bền chặt theo thời gian.

Từ chiếc lá khô, hòn sỏi đến lớp học ngập tràn sáng tạo

Một ngày đứng lớp của cô Thuỷ tại Trường TH&THCS Bản Mế diễn ra bận rộn nhưng đầy cảm hứng. Cô trực tiếp giảng dạy môn Mỹ thuật từ khối 1 đến khối 5 tại phân hiệu Mào Sao Chải và Sản Sín Pao, với tổng số 21 lớp và 610 học sinh. Học sinh ở hai điểm trường có điều kiện gia đình và khả năng tiếp cận nghệ thuật khác nhau nên mỗi tiết học của cô đều được điều chỉnh linh hoạt để phù hợp với từng lớp.

Mục tiêu của mỗi tiết học Mỹ thuật của cô không đơn thuần là dạy các em vẽ một bức tranh theo mẫu, mà là dạy các em biết quan sát, cảm nhận cái đẹp từ cuộc sống xung quanh để từ đó mạnh dạn thể hiện suy nghĩ của bản thân.

Các bạn học sinh cùng nhau chia sẻ về mô hình thủ công của mình. Ảnh: Thanh Thảo 

Trò chuyện cùng em Giàng Ngọc Linh, học sinh lớp 5b1, tôi cảm nhận được sự ham học hỏi của những bạn học sinh vùng cao cũng như sự nhiệt huyết của cô giáo Thủy. “Em rất yêu quý cô Thủy và rất thích học môn Mỹ thuật. Trong các tiết học, em được xem video về phong cảnh thiên nhiên cũng như con người trên khắp thế giới, được làm nhiều món đồ trang trí sáng tạo”, Linh vui vẻ kể. Nhờ môn Mỹ thuật, Linh đã biết cách vẽ trang trí cho bảng lớp, cắt dán giấy để làm đèn lồng trung thu, nặn mô hình các anh hùng của dân tộc. Với em, Mỹ thuật đã trở thành niềm vui chứ không phải một môn học quan trọng điểm số.

Các bạn học sinh được thỏa sức sáng tạo ra các sản phẩm thủ công của riêng mình. Ảnh: Thanh Thảo 

Đối diện với thực tế học trò còn thiếu thốn cả những hộp màu sáp hay tờ giấy vẽ cơ bản, cô Thuỷ đã sáng tạo khi đưa thiên nhiên, văn hoá bản làng, tận dụng tối đa những vật liệu có sẵn ở địa phương như lá cây khô, que tre, vỏ ngô, hòn sỏi ở suối hay bìa carton cũ vào bài học để học sinh ngoài vẽ tranh còn có thể sáng tạo ra các sản phẩm thực tế.

Trong mỗi tiết học, cô cố gắng tạo không khí cởi mở để các em không sợ vẽ sai hay bị so sánh với các bạn khác. Cô cho rằng, khi được vẽ những gì gần gũi và gắn bó với mình, các em dễ dàng bộc lộ cảm xúc hơn. Vì vậy, cô thường bắt đầu với những hình ảnh quen thuộc như mái nhà trình tường, con đường đất nhỏ đến trường, thửa ruộng bậc thang hay những đường hoa văn thổ cẩm trên trang phục truyền thống của người Mông, Nùng, Thu Lao.

Các bạn được học làm hoa văn thổ cẩm trên trang phục truyền thống. Ảnh: NVCC 

Cô Bùi Thị Hường, Hiệu trưởng Trường TH&THCS Bản Mế cho biết: “Cô Thủy là một giáo viên có nhiều sáng tạo trong dạy học, các tiết học của cô đều phong phú, đa dạng tạo được sức hấp dẫn cho học sinh. Chất lượng giáo dục luôn vượt chỉ tiêu nhà trường giao. Bên cạnh đó, tôi thấy trong cô luôn có sự năng động, tâm huyết với học trò”. 

Dưới sự hướng dẫn của cô, tập thể trường đã đạt 4 giải Quốc gia các năm 2017, 2018, 2019 và 2022. Trong số đó, cô đã đồng hành cùng học sinh chế tạo mô hình “Rô bốt nông dân” đạt giải Nhì cấp Quốc gia năm 2018, mô hình “Cộng đồng các dân tộc huyện Si Ma Cai” đạt giải Nhất cấp tỉnh.

Nhiều cuộc thi mỹ thuật lớn nhỏ được tổ chức để các bạn học sinh thể hiện bản thân. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Nhiều thế hệ học sinh dưới sự dìu dắt của cô đã tự tin tham gia và đạt giải cao tại các cuộc thi vẽ tranh cấp tỉnh, cấp quốc gia. Tiêu biểu như em Sùng Thị Thu Phượng (dân tộc Mông), tham gia Câu lạc bộ Mỹ thuật từ năm lớp 3. Đến nay khi học lớp 5, Phượng đã có thể tự tin tham gia các cuộc thi lớn nhỏ. Mỗi khi có cuộc thi vẽ tranh do các cấp hay các báo tổ chức, cô Thủy chỉ cần gửi thể lệ cho mẹ Phượng là em tự lên ý tưởng, sắp xếp bố cục, phối màu, hoàn thiện bài và viết phiếu dự thi một cách thuần thục.

Viết tiếp hành trình mang sắc màu tới trẻ em vùng cao

14 năm đứng trên bục giảng, điều giữ lại sâu sắc nhất trong lòng cô Thủy là những kỷ niệm cùng học trò qua từng năm học. Đó là niềm vui giản dị của những đứa trẻ lần đầu tiên được cầm thỏi đất nặn trên tay, hay những ngày cô trò cùng nhau chuẩn bị cho các cuộc thi vẽ tranh.

Thành công của học trò không chỉ mang lại niềm tự hào cho nhà trường mà còn làm thay đổi sâu sắc nhận thức của bà con dân bản. Từ chỗ coi mỹ thuật là môn phụ, giờ đây nhiều phụ huynh ở Sín Chéng đã chủ động quan tâm, mua sắm họa phẩm cho con em mình thỏa sức sáng tạo ở nhà.

Các bạn nhỏ đã tự tin hơn, dám đứng trước cô giáo và cả lớp thuyết trình về tác phẩm của mình. Ảnh: Nhân vật cung cấp

Ngắm nhìn những bức tranh treo trên vách lớp, cô Thủy mỉm cười: “14 năm xa gia đình, nếu nói chưa từng mệt mỏi hay nhớ nhà thì không thật. Nhưng tôi không nghĩ mình đã phải đánh đổi, mà trái lại, tôi nhận về rất nhiều: Đó là tình yêu nghề, tình cảm tha thiết của học trò và sự tin yêu của bà con. Giải thưởng rồi sẽ trở thành kỷ niệm, còn điều tôi mong muốn nhất là sự tự tin và tình yêu quê hương sẽ theo các em suốt đời. Tôi luôn mong sau này trưởng thành, các em sẽ trở về giúp sức cho chính quê hương Sín Chéng ngày càng phát triển và tươi đẹp hơn”.

Chia tay cô Thủy, chia tay Sín Chéng, trong tôi vẫn còn hình ảnh một cô giáo luôn kiên nhẫn tô thêm màu cho cuộc sống của những đứa trẻ vùng cao. Không chỉ là màu trên những bức tranh, đó còn là niềm vui, sự tự tin và những ước mơ mà cô đã cùng các em vun đắp qua từng năm tháng.