Từ kho tài nguyên văn hóa đến IP

Hội thảo do Công ty Truyền thông Tạp kỹ TRIHD ASIA tổ chức, phối hợp với Hội Tin học TP.HCM (HCA), tiếp nối Vietnam CultureTech 2025, với trọng tâm là mối liên kết từ tài nguyên văn hóa, sáng tạo, công nghệ đến thị trường.

Biểu diễn của robot tại Hội thảo

Tại hội thảo, ThS. Hoàng Thị Thanh Hằng, Phó Viện trưởng Viện Phát triển KHCN và GD, Chủ tịch TRIHD, cho rằng phía sau một di sản, món ăn, làng nghề hay câu chuyện lịch sử có thể là một “mỏ IP” chưa được nhận diện.

Từ kinh nghiệm quốc tế, trong đó có cách Hàn Quốc phát triển nội dung văn hóa thành hệ sinh thái trải nghiệm và tiêu dùng, bà gợi mở chuỗi giá trị từ tài nguyên văn hóa qua sáng tạo để hình thành IP và tiếp cận thị trường. Công nghệ giữ vai trò xuyên suốt trong quá trình số hóa, kể lại và mở rộng khả năng tiếp cận các giá trị văn hóa.

Từ góc nhìn bảo tàng, ThS. Nguyễn Khắc Xuân Thi, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử TP.HCM, nhấn mạnh bảo tàng không chỉ lưu giữ hiện vật mà còn lưu giữ nhân vật, câu chuyện, ký ức và những thế giới chưa được kể hết. Khi được số hóa và khai thác phù hợp, tư liệu lịch sử có thể trở thành nguồn nguyên liệu cho các nhà sáng tạo và thế hệ creator.

ThS. Hoàng Thị Thanh Hằng, Phó Viện trưởng Viện Phát triển KHCN và GD, Chủ tịch TRIHD trình bày tại Hội thảo

ThS. Nguyễn Khắc Xuân Thi, Giám đốc Bảo tàng Lịch sử TP.HCM phát biểu tại Hội thảo

Tuy nhiên, việc mở di sản cho sáng tạo cần đi cùng sự tôn trọng tính xác thực của nguồn tư liệu. Càng sáng tạo, càng cần nền tảng dữ liệu và hiểu biết đúng về di sản.

Ở khâu đưa IP ra thị trường, ThS. Huỳnh Đinh Thái Linh, Tổng Giám đốc WTC Becamex, cho rằng việc hình thành một IP mới chỉ là điểm khởi đầu. Sau đó là quá trình sản phẩm hóa, cấp phép, phân phối và phát triển các trải nghiệm. Một câu chuyện chỉ thực sự trở thành tài sản sáng tạo khi có khả năng tiếp tục tồn tại ngoài tác phẩm và tạo ra giá trị trong đời sống.

Từ góc nhìn điện ảnh, nhà báo Hoàng Anh Tuấn, Tổng Biên tập Tạp chí Thế giới Điện ảnh, cho rằng Việt Nam đã xuất hiện những IP từ điện ảnh và văn hóa, song trong một số trường hợp, hạ tầng chưa theo kịp sức hút mà IP tạo ra.

Nhà báo Hoàng Anh Tuấn, Tổng Biên tập Tạp chí Thế giới Điện ảnh cho rằng Việt Nam đã xuất hiện những IP từ điện ảnh và văn hóa, song trong một số trường hợp, hạ tầng chưa theo kịp sức hút mà IP tạo ra

Ông dẫn trường hợp phim “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” góp phần đưa Phú Yên vào bản đồ du lịch, qua đó cho thấy bên cạnh việc tạo ra IP, cần chuẩn bị đồng bộ hệ thống hạ tầng, dịch vụ để đáp ứng nhu cầu và giúp IP phát triển lâu dài.

Tại phiên tọa đàm “Who turns culture into IP?”, các diễn giả tiếp tục trao đổi về vai trò của từng chủ thể trong chuỗi giá trị: ai sở hữu tài nguyên, ai sáng tạo, ai đầu tư, ai sở hữu quyền, ai sản phẩm hóa và đưa IP đến công chúng.

Theo các ý kiến tại tọa đàm, tiềm năng phát triển IP hiện diện trong nhiều lĩnh vực, từ thực phẩm, nông sản, làng nghề đến lịch sử, di sản và nghệ thuật. Vấn đề đặt ra là nhận diện được tiềm năng từ những tài nguyên hiện hữu và xây dựng cơ chế để các bên cùng tham gia.

Phiên tọa đàm “Who turns culture into IP?” do bà Hoàng Thị Thanh Hằng điều phối với sự tham gia của ThS. Nguyễn Khắc Xuân Thi, TS. Phạm Huy Quang, Hiệu trưởng Trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh TP.HCM, và ThS. Huỳnh Đinh Thái Linh, tiếp tục đặt câu hỏi về vai trò của từng chủ thể trong chuỗi giá trị, ai sở hữu tài nguyên, ai sáng tạo, ai đầu tư, ai sở hữu quyền, ai sản phẩm hóa và ai đưa IP đến công chúng

Hội thảo cũng ghi nhận nhiều ý kiến từ khách mời. TS Nguyễn Thị Hồng Minh, Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm minh bạch, chia sẻ về việc xây dựng thương hiệu quốc gia cho thực phẩm Việt; bà Nguyễn Thị Kim Thanh, Chủ tịch Hiệp hội Dừa Việt Nam, đề cập tiềm năng phát triển IP từ cây dừa Việt Nam.

NSND Hồ Văn Thành, nhà thiết kế nhạc phim, nhấn mạnh vai trò của bản sắc và truyền thống khi các sản phẩm văn hóa vươn ra quốc tế.

Sự xuất hiện của những robot trong phần khai mạc và giao lưu cũng tạo điểm nhấn cho chương trình, thể hiện sự giao thoa giữa công nghệ và văn hóa.

Quang cảnh Hội thảo "Từ di sản văn hoá đến tài sản trí tuệ"

Khép lại hội thảo, ThS. Hoàng Thị Thanh Hằng cho rằng, “Văn hóa có nguồn, sáng tạo có người, thị trường có nhu cầu, nhưng giữa các mắt xích ấy đang thiếu chất keo”.

Theo bà, “chất keo” cần thiết là một hệ sinh thái kết nối người sở hữu tài nguyên, nhà sáng tạo, doanh nghiệp, công nghệ và thị trường, đồng thời làm rõ quyền, vai trò và lợi ích của từng bên.

Từ đó, CULTURE TECH 2026 đặt ra cách tiếp cận không chỉ dừng ở số hóa văn hóa, mà hướng tới mở kho tài nguyên văn hóa cho ngành sáng tạo, để những giá trị được trao truyền tiếp tục được kể lại, phát triển thành IP và tạo thêm giá trị trong đời sống đương đại.