Cơ hội liên tiếp quan sát bầu trời đêm kỳ bí đầu tháng 10

Sao Thổ sáng nổi bật trên bầu trời

Hội Thiên văn Hà Nội (HAS) cho biết, ngày 4/10, Sao Thổ sẽ đạt vị trí trực đối - vị trí Sao Thổ nằm đối diện với Mặt Trời trên bầu trời khi quan sát từ Trái Đất. Đây là một trong những thời điểm đẹp nhất trong năm để quan sát "chúa tể của những vành đai". Khi Mặt Trời lặn, Sao Thổ sẽ bắt đầu mọc ở phía Đông, tỏa sáng trong suốt đêm và lặn về phía Tây khi bình minh đến. Cùng lúc đó, hành tinh này sẽ đến vị trí gần Trái Đất nhất trong năm, ở khoảng cách 1,26 tỷ km.

HAS nhấn mạnh, trong vài đêm quanh ngày 4 tháng 10, hệ thống vành đai của Sao Thổ có thể sáng nổi bật hơn bình thường. Hiện tượng này được gọi là hiệu ứng Seeliger. Khi Sao Thổ ở vị trí trực đối, ánh sáng Mặt Trời chiếu gần như từ phía sau người quan sát. Hàng tỷ hạt băng nhỏ cấu tạo nên vành đai được chiếu sáng theo một góc thuận lợi, khiến bóng của các hạt băng gần như biến mất khỏi tầm nhìn. Ánh sáng phản xạ về phía chúng ta mạnh hơn, làm vành đai trông sáng và nổi bật hơn.

Sao Thổ có thể được quan sát bằng mắt thường. Ảnh minh họa: Chat GPT

Nếu chỉ quan sát bằng mắt thường, Sao Thổ sẽ xuất hiện như một điểm sáng màu vàng nhạt, khá ổn định giữa những ngôi sao mờ của vùng trời trong chòm sao Cetus (Kình Ngư). Nhưng nếu có kính thiên văn, câu chuyện sẽ hoàn toàn khác.

Bạn có thể nhìn thấy hệ thống vành đai đặc trưng của Sao Thổ cùng Titan - vệ tinh lớn nhất của hành tinh này - xuất hiện như một điểm sáng nhỏ bên cạnh. Với kính thiên văn khẩu độ khoảng 150 mm, trong điều kiện quan sát tốt, thậm chí có thể nhận ra bóng của vành đai đổ lên đĩa Sao Thổ, tạo nên cảm giác hành tinh đang "lơ lửng" trong không gian.

Đặc biệt hơn, đây cũng là giai đoạn vành đai Sao Thổ đang dần mở trở lại. Sau khi gần như nằm ngang với hướng nhìn của chúng ta vào năm 2025, hệ vành đai hiện đã nghiêng khoảng 7,5 - 8°, khiến chúng ngày càng dễ quan sát hơn.

"Vì vậy, nếu bạn yêu thích bầu trời, hãy đánh dấu ngày 4/10 lịch. Tắt đèn, tìm một nơi có bầu trời thoáng và hướng mắt về phía Đông sau khi Mặt Trời lặn. Một điểm sáng vàng giữa màn đêm. Một hành tinh khổng lồ cách chúng ta hơn một tỷ kilomet. Và phía sau nó là một hệ thống vành đai kỳ vĩ mà bạn có thể tự mình nhìn thấy qua kính thiên văn", HAS thông tin.

Sao Hôm sắp biến mất khỏi bầu trời chiều

HAS cũng cho biết, người yêu thiên văn hãy tranh thủ những buổi chiều đầu tháng 10 để ngắm Sao Kim, bởi "ngôi sao" sáng rực rỡ trên bầu trời chiều đang ngày càng hạ thấp và chỉ còn một khoảng thời gian rất ngắn để quan sát thuận lợi. Sau khi Mặt Trời lặn khoảng 30 phút, bầu trời bắt đầu đủ tối để Sao Kim trở nên nổi bật hơn. Lưu ý là bạn nên tìm một địa điểm quan sát có chân trời phía Tây thật thoáng để dễ dàng quan sát..

Nếu bạn từng ngước nhìn bầu trời lúc bình minh hoặc hoàng hôn trong một ngày không mây, chắc hẳn bạn đã không khỏi trầm trồ trước vẻ rực rỡ của Sao Kim. Xuất hiện như một chấm sáng lấp lánh, hành tinh này là vật thể sáng thứ hai trên bầu trời đêm, chỉ sau Mặt Trăng. Sao Kim, còn gọi là Kim Tinh, Sao Hôm, Sao Mai (Venus) là hành tinh gần Mặt Trời thứ nhì của Thái Dương Hệ và là loại hành tinh có đất và đá giống như Trái Đất.

Vào đầu tháng 10, Sao Kim sẽ hiện diện trên bầu trời khoảng 45 - 60 phút sau khi Mặt Trời lặn. Với độ sáng vô cùng rực rỡ lúc này, việc tìm thấy hành tinh này cũng không gặp quá nhiều khó khăn. Sao Kim sẽ lặn đi sau 19 giờ tối ở hướng Tây.

Tuy nhiên, đây cũng là khoảng thời gian duy nhất trong năm nay mà bạn còn có thể nhìn thấy Sao Hôm trên bầu trời chiều. Nó sẽ nhanh chóng chìm sâu vào ánh sáng hoàng hôn vào những ngày sau đó. Đến chiều ngày 10/10, bạn sẽ chỉ còn khoảng 15 - 20 sau khi Mặt Trời lặn để ngắm nhìn hành tinh này trước khi nó biến mất hoàn toàn vào giữa tháng.

Ngày 24/10 sắp tới, Sao Kim đạt tới vị trí giao hội trong với Mặt Trời đánh dấu bước chuyển mình của nó từ vị trí là một hành tinh trên bầu trời chiều sang một hành tinh trên bầu trời buổi sáng cùng với định danh mới - Sao Mai.

Trong những ngày đầu tháng 10, hãy chọn một nơi có chân trời Tây thoáng, chờ khoảng 30 phút sau khi Mặt Trời lặn, rồi tìm kiếm Sao Kim ngay nào. Một chấm sáng thu hút mọi ánh nhìn trên nền trời hoàng hôn vẫn đang ửng đỏ.