Cơ hội quảng bá thổ cẩm Lâm Đồng qua Festival Hoa Đà Lạt

Trong khuôn khổ Festival Hoa Đà Lạt năm 2026 sẽ có Lễ hội Văn hóa thổ cẩm Việt Nam lần thứ III

Những làng nghề thổ cẩm

Nghe tin Lễ hội Văn hóa thổ cẩm Việt Nam lần thứ III sẽ được tổ chức trong chuỗi các hoạt động của Festival Hoa Đà Lạt lần thứ XI năm 2026, chị H’Yôn (bon Pi Nao, xã Nhân Cơ) lại khấp khởi trong lòng.

Chị H’ Yôn (ngồi giữa) cùng các thành viên Tổ hợp tác dệt thổ cẩm bon Pi Nao

Đã gần 6 năm kể từ lễ hội lần thứ II diễn ra, chị Yôn và những chị em trong tổ hợp tác mới có dịp sống lại không khí lễ hội, nơi mà nét đẹp thổ cẩm được tôn vinh.

Nghệ nhân người M’nông chia sẻ, gia đình chị có 2 thế hệ biết dệt thổ cẩm. Những năm trước, ngành văn hóa thường mời chị dạy tại các lớp dệt thổ cẩm. Bon Pi Nao - nơi gia đình chị sinh sống cũng được chọn để xây dựng thành làng nghề dệt thổ cẩm của địa phương.

Chị H’Yôn mong muốn có thêm nhiều hoạt động để phát triển nghề dệt truyền thống

Trong văn hóa M’nông, những tấm thổ cẩm đóng vai trò quan trọng. Từ những đường nét, hoa văn trên tấm vải, người M’nông gửi gắm quan niệm về cuộc sống, thiên nhiên, con người và bản sắc của cộng đồng. Vì vậy, nghề dệt thổ cẩm không chỉ tạo ra những sản phẩm phục vụ đời sống mà còn góp phần gìn giữ hồn văn hóa của bon làng.

Nghệ nhân dệt thổ cẩm H’Yôn cho biết, từ khi tổ hợp tác dệt thổ cẩm của bon được thành lập, phụ nữ trong bon có thêm động lực để gắn bó với khung cửi. Thổ cẩm làm ra không chỉ phục vụ cho gia đình, sinh hoạt văn hóa cộng đồng mà còn có giá trị thương mại, tiếp cận với nhiều người hơn.

Chị H’Bình cho biết, nghề dệt thổ cẩm giúp người dân phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống

Nhiều năm nay, tổ dân phố Đắk Nia (phường Đông Gia Nghĩa) cũng được chọn để mở các lớp dạy nghề dệt thổ cẩm. Vải dệt ra được may thành váy áo, túi xách, chăn đắp... phục vụ nhu cầu của mọi người trong gia đình.

Chị H’Bình, Tổ trưởng Tổ hợp tác dệt thổ cẩm Đắk Nia cho biết, những hoa văn mang hồn núi rừng của người Mạ giờ đây không chỉ hiện diện trong bon làng mà còn bước vào thời trang, được giới thiệu tại nhiều lễ hội trong và ngoài nước.

Theo chị H’Bình, hiện trên địa bàn có nhiều làng nghề dệt thổ cẩm được lưu giữ và phát triển. Không chỉ để gìn giữ bản sắc văn hóa, các làng nghề dệt thổ cẩm này còn giúp người dân phát triển kinh tế, ổn định cuộc sống.

Bảo tồn, phát huy giá trị thổ cẩm

Tỉnh Lâm Đồng có 49 dân tộc đang sinh sống. Mỗi dân tộc lại có một nét đặc sắc về văn hóa, trong đó thổ cẩm là một giá trị được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Những tấm thổ cẩm mang màu sắc, hoa văn đặc trưng của từng dân tộc; chứa đựng câu chuyện về đời sống, phong tục, tín ngưỡng và quan niệm thẩm mỹ của cộng đồng. Mỗi đường dệt, mỗi hoa văn trên tấm vải là cách đồng bào lưu giữ và trao truyền bản sắc văn hóa.

Nghề dệt thổ cẩm của đồng bào các dân tộc tỉnh Lâm Đồng. (Ảnh: Bảo tàng Lâm Đồng)

Thời gian qua, tỉnh Lâm Đồng đã có nhiều chương trình, dự án để phát huy những giá trị văn hóa của thổ cẩm, giúp người dân có thêm điều kiện để tổ chức sản xuất. Việc tổ chức Lễ hội Văn hóa thổ cẩm Việt Nam lần thứ III cho thấy những nỗ lực trong việc bảo tồn, phát huy giá trị của sản phẩm truyền thống này.

Chị Ka Thuận (thôn 5, xã Hòa Ninh) cho biết, để nghề dệt thổ cẩm được duy trì, trước hết phải giữ được niềm yêu thích và sự gắn bó của đồng bào, nhất là thế hệ trẻ.

Theo chị, khi thổ cẩm không chỉ được sử dụng trong các dịp lễ hội, sinh hoạt cộng đồng mà được thiết kế thành những sản phẩm phù hợp với đời sống hiện đại, nghề dệt sẽ có thêm cơ hội phát triển. Đây cũng là cách để những giá trị văn hóa truyền thống vừa được gìn giữ, vừa tạo thêm sinh kế cho người dân.

Thổ cẩm được ứng dụng trong các sản phẩm thời trang

Lễ hội Văn hóa thổ cẩm Việt Nam lần thứ III dự kiến diễn ra cuối tháng 12/2026. Lễ hội không chỉ góp phần gìn giữ, phát huy và tôn vinh bản sắc văn hóa các dân tộc Việt Nam, mà còn tạo ra cơ hội để tìm kiếm đầu ra cho thổ cẩm. Nghề dệt thổ cẩm cũng được kỳ vọng trở thành nghề thoát nghèo bền vững của địa phương.

Nghệ nhân dệt thổ cẩm Chăm Mã Thị Thuận kỳ vọng nghề dệt có cơ hội phát triển

Nghệ nhân Mã Thị Thuận (thôn Lâm Giang, xã Hàm Thuận Bắc) thường xuyên tham gia các sự kiện giới thiệu nghề dệt truyền thống của đồng bào Chăm. Qua những hoạt động này, bà có thêm cơ hội giới thiệu các sản phẩm do chính mình và cộng đồng làm ra, đồng thời chia sẻ những giá trị văn hóa được gửi gắm qua từng hoa văn, đường dệt.

Nữ nghệ nhân mong muốn, trong thời gian tới, nghề dệt thổ cẩm tiếp tục được quan tâm, hỗ trợ phát triển. Qua đó, thổ cẩm có cơ hội đến gần hơn với người tiêu dùng, góp phần bảo tồn, phát huy giá trị của loại vải truyền thống này.

Lễ hội Văn hóa thổ cẩm Việt Nam lần đầu được tổ chức tại tỉnh Đắk Nông (cũ) vào năm 2018. Đây là sự kiện văn hóa cấp quốc gia được tổ chức nhằm tôn vinh, bảo tồn và phát triển các giá trị văn hóa truyền thống về nghề dệt thổ cẩm của các dân tộc Việt Nam.

Sau Lễ hội Văn hóa thổ cẩm Việt Nam lần thứ II diễn ra vào năm 2020, sự kiện này mới có dịp tổ chức lại vào cuối năm 2026. Đây là 1 trong 11 hoạt động chính của Festival Hoa Đà Lạt lần thứ XI.