Cơ hội tăng trưởng từ ESG và chuyển đổi xanh

Cơ hội tăng trưởng từ ESG và chuyển đổi xanh. Ảnh minh họa. Nguồn: TTXVN

Việt Nam đang chuyển mình sang mô hình tăng trưởng xanh với cam kết Net Zero 2050 là trọng tâm. Với nhiều chính sách mới đang được thực thi và khung pháp lý mới đang thành hình, chuyển đổi xanh gắn với ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị) được kỳ vọng là khoản đầu tư mang lại giá trị gia tăng bền vững cho doanh nghiệp, đóng góp cho mục tiêu tăng trưởng bền vững. Định hướng phát triển đất nước giai đoạn 2026 - 2030 trong Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nêu rõ, xác lập mô hình tăng trưởng mới với mục tiêu nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh của nền kinh tế, đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh...

Theo Tiến sĩ Trần Văn Khải, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học công nghệ và Môi trường của Quốc hội, để tiếp cận nguồn vốn xanh, ESG cần gắn chặt với chuyển đổi số; trong đó công nghệ đóng vai trò chìa khóa giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, minh bạch dữ liệu, góp phần đưa ESG trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi của doanh nghiệp Việt.

Xe điện đang ngày càng hiện diện nhiều trong đời sống hàng ngày của người dân. Từ xe máy điện, ô tô điện đến xe buýt điện, các loại phương tiện này đang góp phần làm thay đổi diện mạo giao thông đô thị theo hướng hiện đại, văn minh và thân thiện với môi trường. Ảnh: Hoàng Hiếu - TTXVN

Tiến sĩ Trần Văn Miều, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam cho biết: ESG đang trở thành một trong những nền tảng quan trọng để doanh nghiệp chuyển từ tư duy “phát triển có trách nhiệm” sang “phát triển bền vững và có khả năng tạo ra giá trị lâu dài”. Trong đó, yếu tố môi trường cần được đặt trong mối quan hệ với hiệu quả kinh tế. Đồng thời giảm phát thải, tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả tài nguyên hay chuyển đổi sang các giải pháp công nghệ xanh không chỉ mang lại lợi ích cho môi trường mà còn có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí, tăng khả năng thích ứng trước thay đổi của thị trường. Bên cạnh đó, yếu tố xã hội và quản trị cũng có vai trò đặc biệt quan trọng. Một doanh nghiệp phát triển bền vững phải quan tâm đồng thời đến con người, cộng đồng, tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và chất lượng quản trị.

Cùng quan điểm, Tổng Thư ký Hiệp hội Sơn – Mực in Việt Nam Nguyễn Xuân Hòa thông tin, chuyển đổi xanh không còn là xu hướng mang tính lựa chọn mà đã trở thành điều kiện cần để doanh nghiệp duy trì năng lực cạnh tranh, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu và phát triển bền vững. 

Trên thực tế, nhiều ngành nghề đã thực hiện chuyển đổi xanh và ESG với mục tiêu tăng trưởng bền vững, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chuyển đổi Xanh Việt Nam Phạm Hoài Trung cho rằng, Việt Nam là quốc gia có tỷ trọng xuất khẩu lớn sang các thị trường như EU, Trung Đông, Hoa Kỳ và khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Hiện nay, các thị trường này đều đặt ra yêu cầu khắt khe về ESG, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững đối với hàng hóa nhập khẩu. ESG hiện không còn là xu hướng mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc từ phía người mua hàng, tổ chức tín dụng và cả trong hoạt động mua bán – sáp nhập doanh nghiệp; trong đó, giảm phát thải khí nhà kính là nội dung xuyên suốt và quan trọng nhất bởi mọi hoạt động sản xuất đều để lại “dấu chân carbon".

Ông Nguyễn Đình Quyền, chuyên gia tư vấn ESG phân tích, ban đầu doanh nghiệp có thể phải đầu tư một khoản chi phí nhất định cho chuyển đổi ESG nhưng đó không phải là chi phí mất đi mà sẽ tạo ra giá trị lâu dài về sau. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp đã tạo ra lợi nhuận từ hoạt động ESG, cụ thể là áp dụng quy trình quản lý và cắt giảm phát thải với giá trị có thể đạt từ 10-60 USD/tấn CO2 giảm phát thải.

"Một trong những điển hình về thực hành ESG ngành nông nghiệp là chuyển đổi quy trình canh tác cây hồ tiêu ở Tây Nguyên. Thông qua các giải pháp kỹ thuật, nông dân trồng tiêu đã giảm được 40% chi phí phân bón, lượng phát thải của sản phẩm hồ tiêu giảm đáng kể, doanh nghiệp xuất khẩu đáp ứng tiêu chuẩn của EU và có lợi thế cạnh tranh vượt trội so với các doanh nghiệp khác', ông Quyền nêu ví dụ.

Ở khía cạnh doanh nghiệp, Giám đốc Công ty MinMax Green Tô Thị Hồng Điệp chia sẻ, chuyển đổi xanh gắn với ESG là thước đo phản ánh khả năng quản trị rủi ro, tính minh bạch và năng lực phát triển dài hạn của doanh nghiệp. Với MinMax Green, chuyển đổi xanh và ESG giúp doanh nghiệp nâng cao uy tín, đáp ứng yêu cầu thị trường quốc tế và tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

Tuy nhiên theo nhiều chuyên gia đánh giá, việc chuyển đổi xanh và ESG tại Việt Nam còn gặp nhiều khó khăn như thiếu nhận thức, năng lực và nguồn lực cho triển khai; thiếu sự khuyến khích và hỗ trợ từ các bên liên quan trong triển khai; thiếu dữ liệu, tiêu chuẩn và hướng dẫn thực hành ESG....

Để chuyển đổi xanh gắn với ESG đạt hiệu quả, tạo động lực cho sự tăng trưởng bền vững, Tiến sĩ  Đoàn Vũ Nguyên, Trường Kinh tế, Luật và Quản lý nhà nước (Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, Nhà nước có thể cân nhắc phân bổ nguồn lực và hỗ trợ tài khóa phù hợp với đặc điểm kinh tế xã hội của từng tỉnh, thành.

"Bởi lẽ, chuyển đổi xanh là một hành trình dài hạn, đòi hỏi sự nỗ lực và kiên nhẫn với từng những mục tiêu cụ thể trong từng giai đoạn. Khi đã định hình được hướng đi đúng đắn, mục tiêu dài hạn nhất định sẽ đạt được", Tiến sĩ  Đoàn Vũ Nguyên nhấn mạnh.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng chia sẻ, bên cạnh vai trò kiến tạo, điều phối, ban hành cơ chế, chính sách của Nhà nước, các hiệp hội sẽ là cầu nối giữa nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp, góp phần phát hiện, kiểm chứng, phổ biến, nhân rộng các công nghệ tiên tiến, tham gia tạo lập, mở rộng thị trường ứng dụng, giảm chi phí, tăng hiệu quả kinh tế cho các bên.

Để chuyển đổi xanh gắn với ESG thành công cũng cần quan tâm đến hai trụ cột đó là công nghệ cao giảm phát thải và mở rộng thị trường ứng dụng các công nghệ đó trên quy mô toàn quốc, tránh tình trạng manh mún, nhỏ lẻ. Khi hai điều kiện này được đáp ứng, chuyển đổi xanh gắn với ESG sẽ không còn là gánh nặng chi phí, mà trở thành cơ hội để Việt Nam bứt phá, xây dựng một kỷ nguyên phát triển mới xanh hơn, bền vững hơn và thịnh vượng hơn..