Doanh nghiệp châu Âu kinh doanh tại Việt Nam lo thiếu hụt nhân tài

Ngày 15-10, EuroCham công bố Chỉ số niềm tin kinh doanh (BCI) quý III-2026. Trong quý này, BCI xem xét tổng thể gánh nặng từ các rào cản đối với tăng trưởng, phản ánh một thực tế rằng doanh nghiệp hiếm khi chỉ phải xử lý một vướng mắc riêng lẻ tại một thời điểm.

Theo báo cáo, trung bình, mỗi doanh nghiệp phải đối mặt với 8 thách thức trong quá trình vận hành và phát triển. 77% doanh nghiệp tham gia khảo sát đối mặt với ít nhất 5 trở ngại, trong khi 16% phải xoay xở với 14 trở ngại trở lên.

Đối với các doanh nghiệp thuộc những lĩnh vực chịu ảnh hưởng lớn bởi sự phức tạp của quy định, bao gồm: Thương mại & logistics, chăm sóc sức khỏe và nông sản thực phẩm, số lượng rào cản hành chính mà doanh nghiệp phải xử lý cùng lúc có thể lên tới 27.

Những trở ngại cụ thể được đề cập phổ biến nhất bao gồm: thủ tục hành chính và giấy tờ (60%), các quy định thiếu rõ ràng hoặc không được áp dụng nhất quán (53%), các vấn đề liên quan đến quản lý thuế (52%), và tình trạng thiếu hụt nhân tài (49%). Các báo cáo về tình trạng chậm trễ và tranh chấp trong khâu hải quan cũng gia tăng trong quý này.

Xét trên bình diện rộng hơn, 93% doanh nghiệp cho biết họ chịu tác động từ các thách thức về quy định và thủ tục hành chính cũng như các quy trình thuế và tài chính, những yếu tố kìm hãm sự phát triển của tổ chức; trong đó, 42% báo cáo những tác động đáng kể đến hoạt động kinh doanh.

Các khuôn khổ pháp lý và quy trình mua sắm công, cũng như thủ tục thông quan và tuân thủ thuế quan cũng tạo ra áp lực lớn, với tỷ lệ doanh nghiệp ghi nhận tác động đáng kể lần lượt là 36% và 33%.

Áp lực này khác nhau tùy theo từng lĩnh vực kinh doanh. 96% doanh nghiệp trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và khoa học sự sống gặp khó khăn. Tại các ngành này, tình trạng chậm trễ hoặc cách hiểu quy định thiếu thống nhất có thể gây phức tạp cho quá trình phê duyệt và làm chậm tiến độ đưa sản phẩm ra thị trường. Đối với các doanh nghiệp sản xuất và lữ hành, các quy trình liên quan đến thuế càng làm gia tăng áp lực về kiểm soát chi phí cũng như sự bất định trong việc lập kế hoạch chi tiêu.

Mối liên hệ với tâm lý kinh doanh cũng cho thấy những tín hiệu rõ ràng. Trong số các doanh nghiệp có triển vọng trung lập hoặc tiêu cực cho quý 4, 67% cho biết họ gặp khó khăn do các quy định thiếu rõ ràng hoặc không được áp dụng thống nhất, và tỷ lệ tương tự cũng đề cập đến gánh nặng từ các thủ tục hành chính.

Tình trạng thiếu hụt nhân tài cũng được 60% nhóm doanh nghiệp có triển vọng trung lập hoặc tiêu cực nhắc đến, cao hơn 17 điểm phần trăm so với nhóm có triển vọng tích cực.

“Vấn đề này cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức hấp dẫn đầu tư của Việt Nam. Các quy định thiếu rõ ràng tạo ra khoảng cách chênh lệch 29 điểm phần trăm giữa nhóm doanh nghiệp sẵn sàng và nhóm không sẵn sàng giới thiệu Việt Nam như một điểm đến đầu tư.

Các vấn đề về phân loại mã HS và công nhận tiêu chuẩn quốc tế cũng là những thách thức nổi cộm, được lần lượt 48% và 45% doanh nghiệp phản ánh. Đây là mối quan ngại lớn đối với một nền kinh tế mà năng lực cạnh tranh phụ thuộc nhiều vào thương mại quốc tế và sự hội nhập vào chuỗi giá trị toàn cầu”- báo cáo BCI quý III/2026 của EuroCham nêu.

Chủ tịch Jaspaert cho rằng: “Một khung pháp lý đơn giản, minh bạch, có hướng dẫn hiệu quả và duy trì các tiêu chuẩn chặt chẽ là điều thiết yếu cho một nền kinh tế cạnh tranh cao. Điều tạo nên sự khác biệt chính là việc nắm rõ các yêu cầu, nhận được sự hướng dẫn thống nhất và có thể dự đoán hợp lý về thời gian hoàn tất quy trình.

Khi thiếu đi sự chắc chắn đó, ngay cả những công việc thường nhật cũng có thể tiêu tốn nhiều thời gian và công sức hơn mức cần thiết. Việc làm cho các thủ tục trở nên rõ ràng và dễ dự đoán hơn sẽ giúp doanh nghiệp tập trung vào thế mạnh cốt lõi của mình: tạo việc làm, phục vụ khách hàng và đầu tư cho tương lai”.