Có nhà thầu trì hoãn thi công, bảo trì đường bộ do biến động nhiên liệu

Công nhân thực hiện bảo trì một dự án đường bộ. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

Với biến động của giá nhiên liệu và nhựa đường tăng cao, các nhà thầu thi công và bảo trì đường bộ sẽ gặp nhiều khó khăn, nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình.

Xăng dầu tăng cao, nhà thầu gặp khó

Trong báo cáo Bộ Xây dựng về ảnh hưởng biến động giá xăng dầu đối với các dự án đầu tư xây dựng và bảo trì đường bộ, phía Cục Đường bộ Việt Nam nhìn nhận, xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông đã tạo áp lực đáng kể lên giá nhiên liệu.

Cụ thể, từ đầu tháng 3/2026 đến nay, giá dầu thô thế giới đã tăng vọt, dẫn đến giá nhiên liệu trong nước đã có nhiều đợt điều chỉnh giá mặt hàng nhiên, vật liệu (xăng tăng khoảng 15%, dầu diesel tăng mạnh khoảng 70%, vật liệu nhựa đường tăng khoảng 31,77% so với cuối tháng Hai). Trong trường hợp tình hình xung đột tiếp tục kéo dài, giá dầu thô được dự đoán có thể duy trì ở mức 100-120 USD/thùng.

Ngoài ra, nguồn cung cấp nhựa đường phục vụ cho công tác sản xuất bê tông nhựa dự kiến gặp khó khăn, các đơn vị cung cấp nhựa đường thông báo nguồn hàng nhập khẩu bị gián đoạn và số lượng cung ứng ra thị trường hạn chế dẫn đến các nhà thầu khó khăn trong việc mua nhựa đường để phục vụ thi công hạng mục bê tông nhựa mặt đường, trong khi công tác thi công bê tông nhựa chiếm tỷ trọng rất lớn trong giá trị xây dựng công trình đường bộ.

Ông Nguyễn Thanh Hoài, Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam đưa ra dự báo trong ngắn hạn, giá nhiên, vật liệu phục vụ công tác xây dựng, bảo trì đường bộ (đặc biệt là xăng, dầu, nhựa đường) sẽ ở mức cao, có khả năng khan hiếm cục bộ, gây khó khăn cho công tác triển khai các gói thầu xây lắp, sửa chữa liên quan đến thảm nhựa mặt đường.

Đơn cử, tại Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 14E đoạn Km15+270-Km89+700, tỉnh Quảng Nam, có tổng mức đầu tư 1.435 tỷ đồng), các gói thầu đang triển khai thi công (gói XD04 - xây dựng mới cầu Đắk Mi 1 và XD05-thi công mặt đường bê tông nhựa lớp trên cho toàn tuyến) đang áp dụng hình thức hợp đồng trọn gói, theo quy định là không điều chỉnh giá. Tuy nhiên, đối với gói thầu XL05 bị tác động lớn do tăng giá nhiên vật liệu (theo tính toán cập nhật, giá vật liệu tăng khiến chi phí gói thầu XD05 tăng khoảng 25%).

Dự án cải tạo, nâng cấp Quốc lộ 28B đoạn qua tỉnh Bình Thuận và tỉnh Lâm Đồng có tổng mức đầu tư 1.848 tỷ đồng. Tổng chi phí dự kiến do biến động giá nhiên vật liệu của cả dự án tăng khoảng 56,422 tỷ đồng (trong đó riêng do tăng giá nhiên vật liệu dự kiến cho các khối lượng thực hiện từ ngày 1/3/2026 đến kết thúc hoàn thành công trình khoảng 47,8 tỷ đồng). Tuy nhiên các gói thầu đang thực hiện của dự án là hợp đồng theo đơn giá điều chỉnh, trong khi chi phí dự phòng của dự án còn khoảng 65,6 tỷ đồng; do đó đảm bảo để thực hiện thi công hoàn thành công trình, không vượt tổng mức đầu tư của dự án.

Nhà thầu thi công một tuyến đường quốc lộ tại khu vực miền núi phía Bắc. (Ảnh: Việt Hùng/Vietnam+)

Đối với các dự án bảo trì thuộc Kế hoạch bảo trì đường bộ năm 2026, hiện nay, các Khu quản lý đường bộ (chủ đầu tư) đang hoàn thiện công tác ký kết hợp đồng các gói thầu xây lắp (đã hoàn thành lựa chọn nhà thầu 89/119 gói thầu) và tất cả các gói thầu áp dụng đơn giá cố định.

“Trong trường hợp giá xăng dầu và nhựa đường tăng cao, các nhà thầu sẽ gặp nhiều khó khăn, nguy cơ ảnh hưởng đến tiến độ thi công các công trình,” ông Hoài nhấn mạnh.

Qua rà soát sơ bộ, nếu cập nhật theo giá nhiên, vật liệu theo thời điểm đầu tháng 4, chi phí các gói thầu bảo trì đường bộ ước tính sẽ tăng khoảng 946 tỷ đồng (từ 3.294 tỷ đồng lên 4.240 tỷ đồng, tăng 28,7%). Do các dự án bảo trì đường bộ chủ yếu là sửa chữa thảm bê tông nhựa mặt đường, bên cạnh một số ít khối lượng liên quan đến hệ thống biển báo, an toàn giao thông, hệ thống thoát nước; do đó, chịu tác động lớn do biến động giá xăng dầu và nhựa đường.

Đối với các gói thầu đã ký, nếu các nhà thầu tiếp tục triển khai sẽ thiệt hại nghiêm trọng tới hoạt động kinh doanh của nhà thầu (chi phí tăng khoảng 28,7%), do đó hiện nay đã có tình trạng nhà thầu trì hoãn triển khai thi công, nguy cơ kéo dài thời gian thi công hoàn thành công trình; kéo theo tiềm ẩn mất an toàn giao thông, an toàn công trình trên các tuyến đường được giao quản lý; đồng thời không bảo đảm công tác giải ngân nguồn vốn được giao năm 2026.

Đề nghị sửa, điều chỉnh hợp đồng

Đánh giá đặc thù công tác bảo trì chủ yếu liên quan đến sửa chữa mặt đường thảm bê tông nhựa chịu tác động lớn do biến động giá xăng dầu và nhựa đường, triển khai theo Nghị quyết số 70-NQ/TW của Bộ Chính trị, Cục Đường bộ Việt Nam đưa ra giải pháp, với các gói thầu đã ký hợp đồng, triển khai họp với các nhà thầu để chia sẻ tình hình, xem xét kế hoạch triển khai, theo đó ưu tiên thực hiện các hạng mục ít chịu tác động tới biến động giá nhiên liệu (hệ thống an toàn giao thông, thoát nước…).

Đối với các gói thầu đã đấu thầu nhưng nhà thầu trì hoãn chưa ký hợp đồng thì kiên quyết thực hiện theo quy định pháp luật (thu bảo lãnh dự thầu, đàm phán với các nhà thầu tiếp theo hoặc đấu thầu lại…). Với các gói thầu chưa đấu thầu, cập nhật điều chỉnh lại giá gói thầu, hình thức hợp đồng đơn giá điều chỉnh kèm theo các quy định về loại nhiên, vật liệu được điều chỉnh và phương pháp điều chỉnh phù hợp.

Nhà thầu đang bị ảnh hưởng rất lớn về chi phí khi biến động giá nhiên liệu tăng cao. (Ảnh: Khánh Hùng/Vietnam+)

Với các gói thầu đã ký hợp đồng, đang thực hiện nay có sự sai khác, chưa thống nhất; đồng thời hiện nay Nghị định hướng dẫn Luật Xây dựng năm 2025 chưa được ban hành nên chưa có cơ sở để thực hiện; do đó việc điều chỉnh đơn giá hợp đồng cố định là chưa có cơ sở.

“Trường hợp chủ đầu tư thực hiện điều chỉnh giá cho hợp đồng đã ký theo đơn giá cố định thì phải thực hiện việc sửa hợp đồng từ hình thức hợp đồng đơn giá cố định sang Hợp đồng đơn giá điều chỉnh. Như vậy, việc áp dụng biến động giá nhiên liệu thuộc trường hợp hoàn cảnh thực hiện hợp đồng có thay đổi cơ bản để sửa đổi hợp đồng là chưa có đủ cơ sở,” ông Hoài nhấn mạnh.

Với các nội dung vướng mắc trên, Cục Đường bộ Việt Nam kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét báo cáo Quốc hội, Chính phủ xem xét tác động của việc tăng giá xăng dầu tới lĩnh vực xây dựng, bảo trì để điều chỉnh, bổ sung văn bản quy phạm pháp luật làm cơ sở các ngành, địa phương thực hiện sửa đổi hợp đồng đối với các hợp đồng trọn gói và hợp đồng theo đơn giá cố định./.