Cổ phiếu lao dốc và báo lỗ quý 3, PNJ bất ngờ lọt rổ chỉ số MSCI nhờ dư địa sở hữu ngoại

Kết quả kinh doanh đi lùi và áp lực giảm giá trên sàn chứng khoán

Báo cáo tài chính quý 3 năm 2026 của Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (mã chứng khoán: PNJ) ghi nhận khoản lỗ sau thuế 258 tỷ đồng, trái ngược với mức lợi nhuận 496 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước. Lũy kế chín tháng đầu năm, lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp đạt 471 tỷ đồng, tương ứng mức sụt giảm 71%. Kết quả kinh doanh suy giảm buộc ban điều hành phải đẩy nhanh các biện pháp tái cấu trúc và xây dựng kế hoạch huy động nguồn vốn lớn để củng cố hoạt động kinh doanh cốt lõi.

Cùng với sự sụt giảm về lợi nhuận, thị giá cổ phiếu PNJ trên bảng điện cũng trải qua nhịp điều chỉnh rất sâu. Trong phiên giao dịch ngày 10/11, giá cổ phiếu chạm mức 13.300 đồng, xác lập vùng đáy thấp nhất trong nhiều năm qua. Chốt phiên giao dịch ngày 11/11, cổ phiếu đóng cửa tại mức 14.550 đồng. Ở mức giá này, giá trị vốn hóa của doanh nghiệp lùi về mốc 7.446 tỷ đồng, ghi nhận mức giảm hơn 80% so với vùng đỉnh thiết lập hồi đầu năm tính theo giá điều chỉnh. Điểm đáng chú ý là khối lượng giao dịch cổ phiếu vẫn duy trì ở mức cao qua các phiên bán tháo cường độ lớn.

Giữa lúc các chỉ số tài chính chịu sức ép lớn, tổ chức xếp hạng MSCI công bố kết quả rà soát danh mục kỳ tháng 11 năm 2026 với quyết định bổ sung PNJ và NLG vào rổ MSCI Frontier Markets Index. Đây là bộ chỉ số chuyên theo dõi các cổ phiếu vốn hóa lớn và vốn hóa vừa tại các thị trường cận biên, nơi chứng khoán Việt Nam đang chiếm tỷ trọng dẫn đầu với 31,25%. Toàn bộ các thay đổi về danh mục đầu tư này sẽ chính thức có hiệu lực áp dụng từ ngày 01/12/2026.

Giới hạn sở hữu ngoại nới rộng và tiêu chí cơ cấu danh mục

Việc một mã chứng khoán đang trong chu kỳ suy giảm lọt vào danh mục quốc tế xuất phát từ phương pháp luận định lượng đặc thù của MSCI. Tổ chức này không lựa chọn tài sản dựa trên kết quả kinh doanh ngắn hạn mà đánh giá cổ phiếu qua quy mô vốn hóa, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, thanh khoản và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Theo quy định, cổ phiếu muốn lọt rổ chỉ số phải có tỷ lệ sở hữu nước ngoài còn trống tối thiểu 15%. Nếu tỷ lệ này dao động từ 15% đến dưới 25%, MSCI sẽ áp dụng hệ số chiết khấu 0,5 vào tỷ trọng tính toán.

Giới hạn sở hữu nước ngoài chính là yếu tố tạo ra bước ngoặt cho mã chứng khoán này. Trong nhiều năm liền, PNJ luôn duy trì trạng thái kín hạn mức sở hữu ngoại. Dữ liệu tại báo cáo thường niên cho thấy ở ngày 18/03/2026, nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ 48,92% vốn, bám rất sát giới hạn 49% tối đa theo quy định. Tuy nhiên, đợt bán ròng ồ ạt từ khối ngoại thời gian qua đã làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc tỷ lệ này. Tính đến ngày 11/11, hạn mức sở hữu nước ngoài còn lại xấp xỉ 128 triệu cổ phiếu trên tổng số 251 triệu đơn vị giới hạn. Việc hở hơn một nửa hạn mức sở hữu giúp công ty đáp ứng trọn vẹn tiêu chí tiếp cận của các quỹ đầu tư quốc tế.

Một yếu tố kỹ thuật khác hỗ trợ mã chứng khoán PNJ là thời điểm chốt dữ liệu rà soát. MSCI sử dụng mức giá đóng cửa ngày 20/10 làm cơ sở tính toán. Tại thời điểm đó, cổ phiếu PNJ giao dịch ở mức 19.750 đồng với quy mô vốn hóa khoảng 10.100 tỷ đồng. Mặc dù giá trị vốn hóa tiếp tục bốc hơi thêm 26% sau ngày chốt số liệu, kết quả đánh giá danh mục của MSCI vẫn được giữ nguyên. Sự hiện diện trong rổ chỉ số quốc tế mở ra cơ hội tiếp nhận dòng tiền từ các quỹ ETF tham chiếu, tạo nguồn lực hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình tái cấu trúc toàn diện.