Cơ quan Năng lượng Quốc tế cảnh báo giá dầu có thể tiếp tục tăng

Trong bối cảnh giá dầu trên thị trường kỳ hạn giảm do kỳ vọng chiến sự Trung Đông sớm kết thúc, người đứng đầu IEA lại đưa ra cảnh báo: giá dầu vẫn còn dư địa tăng mạnh.

Bloomberg trích bài phát biểu của Giám đốc IEA Fatih Birol tại một sự kiện mới đây rằng “Dù giá dầu hiện đã cao, song chưa phản ánh đầy đủ mức độ nghiêm trọng của vấn đề - tôi đồng ý là có sự lệch pha. Nhưng tôi cho rằng sớm muộn 2 thị trường sẽ hội tụ, và đó là vấn đề cực kỳ nhạy cảm đối với kinh tế toàn cầu”.

Theo ông Fatih Birol, cuộc xung đột quân sự kéo dài đã khiến sản lượng của các nước sản xuất dầu mỏ Trung Đông mất tới 13 triệu thùng/ngày- và đó chỉ là dầu thô. Xuất khẩu dầu thô và sản phẩm tinh chế giảm khoảng 20 triệu thùng. Hơn 80 cơ sở dầu khí trong khu vực đã bị phá hủy, khiến tình trạng thiếu hụt càng nghiêm trọng.

Trong khi đó, chiến sự càng kéo dài, sản lượng dầu bị mất càng lớn. Nomura mới đây cảnh báo sản lượng dầu có thể giảm thêm 2,3 triệu thùng/ngày trong tháng 3. So với cùng kỳ năm trước, sản lượng dầu Trung Đông đã giảm 9,3 triệu thùng/ngày - tương đương mức thắt chặt nguồn cung lên tới 57%.

Dù vậy, giá dầu chuẩn vẫn giảm, sau khi từng vượt mốc 100 USD/thùng hồi đầu tuần này sau động thái mới nhất của Tổng thống Mỹ Donald Trump về Iran, kể cả kế hoạch phong tỏa hoàn toàn hoạt động vận tải biến đến và đi từ các cảng của Iran ở Vịnh Ba Tư. Giới phân tích cho rằng đà giảm của giá dầu phản ánh kỳ vọng lệnh ngừng bắn - đạt được cuối tuần trước - sẽ không bị phá vỡ.

Tuy nhiên, nguồn cung thực tế vẫn bị siết chặt, thể hiện qua mức tăng vọt của giá dầu vật chất. Giá giao ngay tại châu Âu và châu Phi đã lên mức kỷ lục 150 USD/thùng. Đà tăng này diễn ra khi châu Âu và châu Á gấp rút tìm nguồn cung mới, trong bối cảnh các chuyến tàu chở dầu cuối cùng rời Trung Đông trước khi eo biển Hormuz bị phong tỏa đang dần cập cảng.

Chuyên gia Nic Dyer của Energy Aspects nhận định với Financial Times, mọi diễn biến nêu trên sẽ ảnh hưởng đến phương Tây trong khoảng 1 tháng tới khi toàn bộ các lô hàng mua cho châu Á rời khỏi khu vực Đại Tây Dương. Các nhà máy lọc dầu tại châu Âu và Mỹ cũng sẽ phải cắt giảm công suất từ tháng tới để chia sẻ áp lực thiếu hụt.

Tại châu Á, các nhà máy lọc dầu đã bắt đầu giảm công suất, dù đã tăng sử dụng lượng dầu từ kho dự trữ chiến lược và thương mại, cho thấy mức độ thiếu hụt dầu thô nghiêm trọng hơn nhiều so với nhận định của thị trường kỳ hạn, củng cố quan điểm của Giám đốc IEA về triển vọng giá tăng.

Bà Natasha Kaneva của JP Morgan nhận định với Financial Times, những dấu hiệu cho thấy hệ thống đang chịu áp lực ngày càng lớn. Các nhà máy lọc dầu châu Âu và châu Á đang cạnh tranh gay gắt để giành các lô hàng còn lại, đẩy giá dầu Brent giao ngay - vốn phản ánh sát cung cầu thực - lên mức kỷ lục.

Hồi đầu tháng này, ông Birol còn cho rằng, cuộc khủng hoảng dầu hiện tại nghiêm trọng hơn tất cả các cú sốc dầu mỏ trong thế kỷ 20 và 21 cộng lại. “Thế giới chưa từng chứng kiến sự gián đoạn nguồn cung năng lượng với quy mô như vậy,” ông nói với báo Le Figaro.

IEA tháng trước đã công bố kế hoạch phối hợp xả 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ của các nước OECD nhằm ứng phó khủng hoảng - mức xả khẩn cấp lớn nhất trong lịch sử cơ quan này.

Sự thay đổi đột ngột trong quan điểm của IEA - vốn suốt 2 năm qua dự báo dư cung do nhu cầu suy yếu - cho thấy thị trường dầu có thể chuyển nhanh từ dư thừa sang thiếu hụt, phá vỡ nhiều giả định trước đó, bao gồm cả về nhu cầu dầu toàn cầu.