Cơ quan thẩm tra của Quốc hội chỉ ra bất hợp lý trường tư học phí cao, có lợi nhuận nhưng được đề xuất miễn thuế

Quốc hội Khóa XVI

Sáng 23/10, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân.

Các đại biểu nghe báo cáo về dự án Luật sửa đổi bổ sung một số luật thuế. Ảnh: QH

Làm rõ phạm vi cơ sở giáo dục trong nước

Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, dự thảo Luật đề xuất một số chính sách miễn thuế nhằm hỗ trợ giáo dục. Cụ thể, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với tổ chức khoa học và công nghệ công lập, cơ sở giáo dục công lập và cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận.

Miễn thuế cho đơn vị cung cấp suất ăn trường học, bệnh viện, doanh nghiệp được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với phần thu nhập từ cung cấp suất ăn; cá nhân cư trú được miễn thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động kinh doanh này.

Chính sách miễn thuế nêu trên được đề xuất áp dụng cả với các đối tượng nộp thuế theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu.

Thẩm tra dự án Luật, cho rằng giáo dục luôn là lĩnh vực quan trọng, then chốt, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội tán thành sự cần thiết nghiên cứu, ban hành các chính sách ưu đãi thuế để thực hiện mục tiêu khuyến khích phát triển đối với lĩnh vực giáo dục, đào tạo.

Tuy nhiên, các chính sách để khuyến khích phát triển giáo dục cần được xem xét, thiết kế một cách kỹ lưỡng để bảo đảm hiệu quả, thiết thực, đạt được các mục tiêu đặt ra đối với các khu vực cần hỗ trợ, phù hợp với khả năng, điều kiện cân đối nguồn lực ngân sách nhà nước.

Về quy định đất sử dụng vào mục đích giáo dục và đào tạo của cơ sở giáo dục thuộc diện được miễn thuế, Ủy ban cho rằng quy định như dự thảo Luật là chưa hoàn toàn phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW.

Nghị quyết 71-NQ/TW đề ra “giảm tiền thuế đất”, không phải là “không thu tiền thuế đất”. Nghị quyết số 71-NQ/TW đề cập đến “các cơ sở giáo dục trong nước”, trong khi quy định tại dự thảo Luật áp dụng đối với tất cả cơ sở giáo dục, kể cả cơ sở giáo dục có vốn đầu tư nước ngoài.

Ủy ban đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ phạm vi “cơ sở giáo dục trong nước” và việc áp dụng đối với cơ sở giáo dục có vốn đầu tư nước ngoài, bảo đảm phù hợp với chủ trương của Nghị quyết và tương thích với các cam kết quốc tế.

Chính phủ đề xuất miễn thuế cho cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận. Ảnh: QH

Học phí cao, có lợi nhuận nhưng được miễn thuế?

Về miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho cơ sở giáo dục công lập, cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, Ủy ban cho biết quá trình làm việc với Cục thuế và các cơ quan thuế địa phương cho thấy, các cơ sở giáo dục tư thục đang nộp thuế về cơ bản không có vướng mắc.

Trong số đó có những đơn vị nộp thuế theo thuế suất ưu đãi 10% áp dụng cho xã hội hóa và có đơn vị thì kê khai theo diện miễn thuế đối với thu nhập không chia.

Việc điều chỉnh các quy định tại dự thảo Luật đối với nhiều trường tư thục là sự thay đổi căn bản về chế độ thuế, chuyển từ diện đang phải chịu thuế TNDN sang diện được miễn thuế.

Các nội dung sửa đổi sẽ mang lại những nguồn lợi hết sức đáng kể cho các cơ sở giáo dục tư thục, trong đó có những nhà đầu tư giáo dục nước ngoài tại các trường quốc tế từ cấp mầm non, giáo dục phổ thông và đại học.

Đây là các cơ sở có mức học phí cao tại các tỉnh thành phố lớn, là những tổ chức cung cấp dịch vụ giáo dục chất lượng quốc tế cho các đối tượng người học có khả năng chi trả.

Nhiều cơ sở giáo dục trong số này hiện đang là những doanh nghiệp thuộc danh sách những người nộp thuế lớn.

Các cơ sở cung cấp các dịch vụ giáo dục với mức học phí cao, thặng dư tài chính - chênh lệch thu chi- hàng năm lớn, về bản chất, đang tạo ra lợi nhuận thương mại từ việc khai thác thị trường dịch vụ giáo dục.

Chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các cơ sở này vừa hỗ trợ cho các đối tượng người học có khả năng chi trả, đồng thời tạo sự bất bình đẳng với các ngành nghề dịch vụ an sinh khác như y tế, văn hóa, việc làm vốn cũng phục vụ xã hội nhưng vẫn phải nộp thuế.

Ủy ban đánh giá chính sách ưu đãi mới này đồng thời sẽ có tác động xói mòn dự toán thu ngân sách địa phương, đặc biệt ở các tỉnh thành phố lớn.

Ngoài ra, về tác động của chính sách miễn thuế cho các cơ sở giáo dục tư thục cần được cân nhắc, đánh giá kỹ về phạm vi các doanh nghiệp chịu tác động ảnh hưởng của chính sách đặt trong mối liên hệ về khả năng quản lý, hậu kiểm trên thực tế, để có sự phân biệt giữa các cơ sở giáo dục hoạt động vì lợi nhuận và cơ sở giáo dục hoạt động không vì lợi nhuận

Bên cạnh đó, cần đánh giá mức độ tác động thực tế của chính sách đến người được thụ hưởng là người học hay doanh nghiệp, cơ sở giáo dục. Cũng như đánh giá mức tác động thực tế của chính sách đến các địa bàn khác nhau về mức thu nhập, điều kiện kinh tế - xã hội.