Cơ sở pháp lý để gỡ vướng cho những dự án tồn đọng, kéo dài

Tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài

Tại Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết số 29/2026/QH16 có hiệu lực thi hành từ ngày 1-5-2026, quy định về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật về đất đai của tổ chức, cá nhân xảy ra trước khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực và tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.

Thực tế cho thấy nhiều dự án, đặc biệt trong lĩnh vực bất động sản và hạ tầng bị chậm trễ, không ít dự án nghìn tỷ “đắp chiếu”, gây nên sự lãng phí nguồn lực rất lớn, ảnh hưởng môi trường đầu tư. Đây cũng chính là một trong những rào cản rất lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội. Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do vướng mắc về quy định pháp luật.

Theo đánh giá của chuyên gia pháp lý, việc ban hành Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội là quyết sách kịp thời nhằm giải quyết căn cơ những “điểm nghẽn” về thể chế đối với các dự án tồn đọng. Ảnh minh họa: Khánh Huy

Nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự tồn đọng, kéo dài, Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội đã đưa ra quy định về xử lý dự án đã được cấp giấy chứng nhận không đúng quy định và xử lý các dự án đầu tư trong trường hợp có vi phạm về mục đích sử dụng đất.

Điều 11, Nghị quyết số 29/2026/QH16 quy định, đối với dự án đã được cấp giấy chứng nhận không đúng quy định thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh rà soát các quy hoạch theo quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn bảo đảm tính độc lập, khách quan, minh bạch.

Sau khi rà soát, trường hợp dự án phù hợp với quy hoạch có chức năng sử dụng đất để xây dựng nhà ở thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xác định tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của dự án theo chính sách và giá đất tại thời điểm được Nhà nước điều chỉnh giấy chứng nhận không đúng quy định sang mục đích là đất ở để xác định số tiền cần phải thu từ phần chênh lệch tiền sử dụng đất, tiền thuê đất tại thời điểm điều chỉnh giấy chứng nhận được cấp theo quy định tại Nghị quyết này.

Nhà đầu tư, chủ đầu tư thực hiện dự án hoàn thành nghĩa vụ tài chính với cơ quan Nhà nước và bảo đảm năng lực tiếp tục triển khai dự án theo quy định của pháp luật…

Điều 14, Nghị quyết số 29/2026/QH16 quy định, trường hợp dự án đầu tư có vi phạm về mục đích sử dụng đất đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định hoặc chấp thuận chủ trương đầu tư, chấp thuận đầu tư, chấp thuận nhà đầu tư, phù hợp với quy hoạch sử dụng đất hoặc quy hoạch được lập theo quy định của pháp luật thì UBND cấp tỉnh rà soát, điều chỉnh mục tiêu dự án, điều chỉnh quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất để tiếp tục thực hiện dự án theo quy định của pháp luật. Nhà đầu tư phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính về đất đai.

Nhà đầu tư vẫn bị xử phạt hành chính nhưng không phải tháo dỡ đối với phần công trình phù hợp quy hoạch đô thị và nông thôn; không buộc khôi phục tình trạng ban đầu của đất nhưng phải nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm theo quy định của pháp luật về đất đai, xây dựng.

Nghị quyết cũng cho phép xử lý về việc tiếp tục giao đất, cho thuê đất đối với các dự án vi phạm về lựa chọn nhà đầu tư, về quản lý, sử dụng đất; xử lý đối với dự án đầu tư trên khu đất mà Nhà nước đã thu hồi đất không thuộc trường hợp thu hồi đất theo quy định của pháp luật; xử lý dự án đầu tư xây dựng lưới điện đang triển khai đầu tư xây dựng nhưng chưa thực hiện thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư.

Phải bảo đảm các nguyên tắc, không hợp pháp hóa sai phạm

Luật sư Đinh Thị Nguyên, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội đánh giá, việc Quốc hội ban hành Nghị quyết số 29/2026/QH16 là quyết sách kịp thời nhằm giải quyết căn cơ những “điểm nghẽn” lớn về thể chế đối với các dự án tồn đọng. Đây là một trong những giải pháp hữu hiệu để đưa những dự án tồn đọng sớm được vận hành đưa vào sử dụng phục vụ cho phát triển kinh tế, xã hội, tránh lãng phí nguồn lực.

Tuy nhiên, để tháo gỡ những khó khăn vướng mắc trên, khi thực hiện phải bảo đảm đúng thẩm quyền, căn cứ, trình tự, thủ tục, thời hạn xử lý theo quy định tại Nghị quyết này, phù hợp các nguyên tắc của pháp luật hiện hành, không trái với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Bảo đảm không hợp pháp hóa sai phạm, không để phát sinh sai phạm mới; kiểm tra, giám sát, xử lý nghiêm tổ chức, cá nhân có hành vi lợi dụng việc thực hiện Nghị quyết này để tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, bao che hành vi vi phạm.

Bảo đảm phù hợp với thực tiễn khách quan, hoàn cảnh lịch sử cụ thể; bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể có liên quan, lợi ích chính đáng của bên thứ ba ngay tình trong lợi ích tổng thể của quốc gia theo quy định của pháp luật; bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Chuyên gia pháp lý cũng cho biết, ngay sau khi Nghị quyết số 29/2026/QH16 có hiệu lực thi hành, Chính phủ cũng đã kịp thời ban hành Nghị định số 147/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 7-5-2026 về việc hướng dẫn thực hiện cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án tồn đọng, kéo dài.