Tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân cấp, tạo thêm dư địa chủ động cho địa phương trong phân bổ nguồn lực

Chủ động hơn trong phân bổ và sử dụng nguồn lực đầu tư

Bộ trưởng Bộ Tài chính vừa có văn bản trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Thanh Hóa liên quan đến việc hoàn thiện các quy định về phân bổ và sử dụng nguồn lực đầu tư theo hướng linh hoạt, hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương, nhất là các địa bàn còn nhiều khó khăn. Cử tri cũng đề nghị tăng cường giám sát việc thực thi chính sách để kịp thời tháo gỡ các vướng mắc trong quá trình triển khai.

Hệ thống pháp luật về đầu tư công đã được hoàn thiện theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng tính chủ động của các cấp, các ngành và địa phương. Ảnh minh họa: Đức Thanh

Trả lời kiến nghị này, Bộ Tài chính cho biết, thời gian qua, hệ thống pháp luật về đầu tư công đã được hoàn thiện theo hướng đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng tính chủ động và trách nhiệm của các cấp, các ngành và địa phương trong quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện kế hoạch đầu tư công.

Theo Bộ Tài chính, Luật Đầu tư công số 58/2024/QH15, được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 90/2025/QH15, đã phân cấp mạnh thẩm quyền quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư, quản lý, điều chỉnh và tổ chức thực hiện kế hoạch đầu tư công. Đối với nguồn vốn ngân sách địa phương, các địa phương được chủ động quyết định việc phân bổ, điều chỉnh và tổ chức thực hiện theo thẩm quyền và quy định của pháp luật.

Đối với nguồn vốn ngân sách trung ương hỗ trợ địa phương, các quy định hiện hành cũng tăng cường phân cấp, tạo điều kiện để địa phương chủ động lựa chọn, đề xuất danh mục dự án phù hợp với mục tiêu phát triển và điều kiện thực tiễn, trên cơ sở bảo đảm các nguyên tắc, tiêu chí và thứ tự ưu tiên theo quy định. Qua đó, phát huy tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Bộ Tài chính cho biết thêm, việc phân bổ vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước giai đoạn 2026 - 2030 được thực hiện theo Luật Đầu tư công cùng các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Các nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ vốn đã tính đến đặc điểm vùng, miền và mức độ phát triển của từng địa phương, trong đó ưu tiên các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới, hải đảo và các địa bàn có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực

Đối với lĩnh vực ngân sách nhà nước, Bộ Tài chính cho biết, pháp luật hiện hành đã quy định tương đối đầy đủ cơ chế phân cấp, phân quyền, tạo điều kiện để địa phương chủ động quản lý, phân bổ và sử dụng nguồn lực phù hợp với điều kiện thực tế.

Luật Ngân sách nhà nước số 89/2025/QH15 đã bổ sung nhiều cơ chế mới như cho phép sử dụng vốn đầu tư phát triển của ngân sách địa phương để đầu tư một số công trình kết cấu hạ tầng thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách cấp trên; hỗ trợ địa phương khác thực hiện các dự án trọng điểm, liên kết vùng; đồng thời trao thêm thẩm quyền cho UBND trong một số nội dung phân bổ, điều hành ngân sách theo quy định.

Đối với các địa phương còn nhiều khó khăn, việc xác định mức bổ sung cân đối từ ngân sách cấp trên được thực hiện trên cơ sở nguồn thu, nhiệm vụ chi cùng các tiêu chí về dân số, điều kiện tự nhiên, điều kiện kinh tế - xã hội của từng vùng, trong đó ưu tiên các vùng căn cứ cách mạng, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng khó khăn và đặc biệt khó khăn.

Bộ Tài chính cũng cho biết, thực hiện chủ trương của Trung ương tại Kết luận số 18-KL/TW về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia, đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, Bộ đang nghiên cứu hợp nhất Luật Ngân sách nhà nước và Luật Đầu tư công nhằm xử lý những nội dung còn chồng chéo, thiếu đồng bộ giữa hai đạo luật.

Theo Bộ Tài chính, ngày 12/6/2026, Bộ đã tổ chức lấy ý kiến các bộ, ngành và địa phương về định hướng hợp nhất hai luật. Trên cơ sở các ý kiến góp ý, Bộ đang hoàn thiện hồ sơ để báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp không thường lệ tháng 8/2026 và dự kiến trình Quốc hội xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI vào tháng 10/2026.

Bộ Tài chính khẳng định sẽ tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan, đồng thời mong muốn tiếp tục nhận được các ý kiến góp ý của Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa, Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội nhằm hoàn thiện pháp luật về ngân sách nhà nước và đầu tư công, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và khả thi, đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và nâng cao hiệu quả quản lý, phân bổ, sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước và đầu tư công./.