Có thể vận hành sàn giao dịch vàng trước 10.2

Tại cuộc họp báo Chính phủ chiều 4.2, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Trần Văn Sơn cho hay thời gian tới, Chính phủ sẽ theo dõi sát diễn biến của thị trường vàng; triển khai kịp thời các giải pháp để bình ổn thị trường vàng trong trường hợp cần thiết.

Đặc biệt, phấn đấu trước ngày 10.2.2026 đưa vào vận hành sàn giao dịch vàng.

Trước đó, tại công điện ngày 24.1, Thủ tướng đã yêu cầu Ngân hàng Nhà nước khẩn trương hoàn thiện hồ sơ nghiên cứu, đánh giá và xem xét đề xuất thành lập sàn hoặc sở giao dịch vàng quốc gia, báo cáo Thường trực Chính phủ trong tháng 1.

Theo giới chuyên gia, việc Thủ tướng đốc thúc nghiên cứu, xây dựng sàn giao dịch vàng quốc gia được xem như một bước đi quan trọng nhằm hiện đại hóa công cụ quản lý, tăng tính minh bạch trên thị trường.

Chính phủ phấn đấu trước ngày 10.2.2026 đưa vào vận hành sàn giao dịch vàng.

Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, chuyên gia kinh tế, TS Lê Bá Chí Nhân cũng cho rằng việc nghiên cứu triển khai sàn giao dịch vàng quốc gia, là một bước tiến rất quan trọng trong quá trình hoàn thiện cơ chế thị trường cho tài sản này.

Theo ông Nhân, nếu được thiết kế và vận hành hiệu quả, sàn vàng có thể tạo ra một “trung tâm định giá” minh bạch; giảm chênh lệch cung - cầu cũng như rủi ro thao túng và đầu cơ nóng.

Dù vậy, trên thực tế, quá trình xây dựng Đề án Sàn giao dịch vàng đã diễn ra chậm hơn so với yêu cầu đặt ra.

GS-TS Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân cho rằng một yếu tố quan trọng khiến đề án sàn giao dịch vàng được triển khai thận trọng là đặc tính nhạy cảm của vàng đối với tâm lý xã hội.

“Ở nước ta, vàng không đơn thuần là tài sản đầu tư mà còn là nơi trú ẩn giá trị truyền thống. Bất kỳ thay đổi nào trong cơ chế quản lý vàng đều có thể tạo ra phản ứng mạnh từ thị trường, kéo theo dịch chuyển dòng tiền và kỳ vọng lạm phát”, ông Đạt nói.

Ngoài ra, việc hình thành một sàn giao dịch vàng quốc gia, nếu thiếu các cơ chế "van an toàn", có nguy cơ khuếch đại các cú sốc từ thị trường vàng thế giới vào nền kinh tế trong nước. Do đó, các cơ quan xây dựng đề án phải cân nhắc kỹ lưỡng các kịch bản can thiệp khi giá vàng biến động mạnh, cũng như mối quan hệ giữa sàn vàng với thị trường ngoại hối và chính sách tiền tệ.

Mặt khác, dù Nghị định 232/2025 đã mở ra hướng điều chỉnh, song nhiều nội dung cốt lõi liên quan đến nhập khẩu, sản xuất và phân phối vàng vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Trong điều kiện khung pháp lý còn chuyển tiếp, việc xây dựng một Đề án Sàn giao dịch vàng có tầm ảnh hưởng dài hạn đòi hỏi sự thận trọng cao.

Theo TS Cấn Văn Lực, kinh tế trưởng BIDV, việc xây dựng sàn giao dịch vàng là bước đi cần thiết để tăng tính minh bạch cho thị trường, nhưng điều quan trọng là phải lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện Việt Nam và cân nhắc kỹ quy mô vận hành.

TS Cấn Văn Lực, kinh tế trưởng BIDV

Ông Lực cho rằng phương án khả thi là coi vàng như một loại hàng hóa vật chất được giao dịch trên sở giao dịch hàng hóa, bởi hệ thống và quy trình đã sẵn có, chỉ cần bổ sung thêm mặt hàng vàng vào danh mục giao dịch.

Theo PGS-TS Nguyễn Hữu Huân, Đại học Kinh tế TP.HCM, Nghị định số 330/2025/NĐ-CP của Chính phủ về thành lập và hoạt động của Sở giao dịch hàng hóa trong Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, ban đầu dự kiến có đưa sàn giao dịch vàng. Tuy nhiên, sau đó Ngân hàng Nhà nước góp ý là không đưa vào.

Ở góc độ cơ quan quản lý, Ngân hàng Nhà nước nhìn nhận sàn giao dịch vàng là một cấu phần có thể tác động nhiều chiều tới ổn định kinh tế vĩ mô.

Trong văn bản trả lời kiến nghị của đại biểu quốc hội, Ngân hàng Nhà nước cho biết sàn giao dịch vàng là hình thức tổ chức giao dịch mua-bán, trao đổi vàng tiêu chuẩn (bao gồm cả vàng vật chất tiêu chuẩn và vàng phi vật chất) theo hình thức tập trung giữa các bên tham gia.

Theo cơ quan này, bên cạnh những mặt tích cực của Sàn giao dịch vàng là minh bạch hóa giao dịch, nhu cầu mua, bán vàng của người dân, doanh nghiệp, thành viên giao dịch trên thị trường thì thành lập Sàn giao dịch vàng có thể làm tăng nhu cầu đầu tư vào vàng.

Trong bối cảnh hiện nay, Ngân hàng Nhà nước nhận định cần ưu tiên tập trung nguồn vốn đầu tư toàn xã hội cho phục hồi và phát triển sản xuất kinh doanh. Do đó, việc triển khai sàn giao dịch vàng cần được nghiên cứu, đánh giá tác động một cách kỹ lưỡng để tham mưu, đề xuất với Chính phủ ở thời điểm phù hợp.

Theo Cục Quản lý ngoại hối (Ngân hàng Nhà nước), dự kiến lộ trình triển khai thí điểm sàn giao dịch vàng tại Việt Nam sẽ trải qua 3 giai đoạn.

Trong đó, giai đoạn đầu tập trung vào các sản phẩm vàng vật chất và chỉ hoạt động trong phạm vi nội địa, chưa kết nối với các mô hình trên quốc tế. Các thành viên tham gia thị trường giai đoạn đầu gồm các tổ chức như ngân hàng, doanh nghiệp được cấp hạn mức nhập khẩu. Ở giai đoạn tiếp theo sẽ có thêm vàng miếng, cuối cùng mới là sản phẩm phái sinh.

Lam Thanh