Coi trọng chuẩn an toàn tiêm chủng

Bộ Y tế đề xuất chuẩn hóa toàn diện quy trình, quản lý và an toàn trong hoạt động tiêm chủng. Ảnh: Đ.T.

Không chỉ dừng lại ở việc chuẩn hóa quy trình kỹ thuật, dự thảo còn đặt ra những yêu cầu chặt chẽ hơn về quản lý, giám sát và xử lý rủi ro, đồng thời mở ra cách tiếp cận rộng hơn đối với quyền được tiêm chủng của người dân trong suốt cuộc đời.

Việc Bộ Y tế đưa ra lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về hoạt động tiêm chủng diễn ra trong một thời điểm có ý nghĩa đặc biệt, khi khung pháp lý về phòng bệnh vừa được tái định hình. Nếu nhìn một cách thẳng thắn, hệ thống tiêm chủng của Việt Nam dù đạt nhiều thành tựu nhưng vẫn tồn tại những “khoảng trống” cần được lấp đầy – từ quản lý dữ liệu, tổ chức tiêm đến xử lý tai biến. Trên thực tế, các sự cố sau tiêm chủng, trong đó có trường hợp tử vong, vẫn ghi nhận.

Một trong những điểm đáng chú ý là cách tiếp cận quản lý đối tượng tiêm chủng. Thay vì cách làm phân tán trước đây, dự thảo yêu cầu thu thập và quản lý đồng bộ các thông tin cơ bản như họ tên, ngày sinh, địa chỉ, tiền sử tiêm chủng và tiền sử bệnh tật liên quan. Ở bề nổi, đây là quy định mang tính hành chính. Nhưng nếu nhìn sâu hơn, nó phản ánh xu hướng chuyển sang quản lý dựa trên dữ liệu – yếu tố được xem là nền tảng cho y tế dự phòng hiện đại.

Việc tận dụng mã số định danh cá nhân để thay thế cho việc thu thập lại thông tin cũng là một chi tiết đáng chú ý. Nó cho thấy nỗ lực giảm trùng lặp, đồng thời mở ra khả năng kết nối dữ liệu tiêm chủng với các hệ thống thông tin y tế khác. Điều này, nếu triển khai hiệu quả, có thể giúp theo dõi lịch sử tiêm chủng của mỗi cá nhân một cách xuyên suốt, thay vì phụ thuộc vào sổ giấy dễ thất lạc như trước.

Ở cấp cơ sở, vai trò của chính quyền địa phương được quy định rõ ràng hơn. UBND cấp xã, phường không chỉ là đơn vị phối hợp mà trực tiếp chỉ đạo việc rà soát, lập danh sách đối tượng tiêm chủng bắt buộc và thông báo lịch tiêm. Đây là điểm có thể tạo ra khác biệt, bởi nhiều năm qua, việc “bỏ sót” đối tượng tiêm chủng thường bắt nguồn từ khâu quản lý ban đầu này.

Song song với quản lý đối tượng, dự thảo Thông tư cũng siết chặt quy trình chuyên môn theo hướng không cho phép bất kỳ sự tùy tiện nào. Ba bước - khám sàng lọc, thực hiện tiêm và theo dõi sau tiêm được quy định cụ thể, với yêu cầu người được tiêm phải theo dõi tối thiểu 30 phút tại cơ sở và tiếp tục theo dõi tại nhà trong 24 giờ.

Điểm đáng chú ý hơn nằm ở cách xử lý tai biến sau tiêm chủng. Dự thảo quy định rõ: khi xảy ra tai biến nặng, cơ sở tiêm chủng phải dừng ngay buổi tiêm, tổ chức cấp cứu, đồng thời báo cáo trong vòng 24 giờ. Việc điều tra nguyên nhân cũng được ràng buộc bằng thời hạn cụ thể và phải thông báo công khai kết quả.

Có thể thấy, đây là nỗ lực nhằm tăng tính minh bạch – yếu tố có vai trò không nhỏ trong việc củng cố niềm tin của người dân. Bởi lẽ, trong nhiều trường hợp, điều khiến dư luận lo ngại không chỉ là tai biến, mà là cách thông tin về tai biến đó được công bố.

Theo ông Dương Chí Nam - Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), luật đã mở rộng khái niệm tiêm chủng, bao gồm cả việc sử dụng sinh phẩm phòng bệnh, đồng thời tích hợp thông tin tiêm chủng vào hệ thống dữ liệu phòng bệnh quốc gia.

Một nội dung khác cũng được ông Dương Chí Nam nhấn mạnh là vai trò của tiêm chủng chiến dịch chủ động. Ông lý giải: “Quy định này rất có giá trị, vì khi đánh giá tình hình dịch tễ, đánh giá miễn dịch cộng đồng, nếu cơ quan quản lý nhận thấy có nguy cơ dịch bệnh thì hoàn toàn có thể tổ chức chiến dịch tiêm vaccine ngay, kịp thời xử lý khoảng trống miễn dịch…”

Nhận định này chạm đến một vấn đề cốt lõi, miễn dịch cộng đồng không phải là trạng thái cố định. Những “khoảng trống” tích lũy theo thời gian – do trẻ chưa tiêm đủ liều, do người lớn bỏ sót tiêm nhắc có thể âm thầm hình thành và chỉ bộc lộ khi dịch bùng phát.

Đức Trân